Determination and Comparison of The Content of Biology in 2004 Science and Technology, 2013, 2018 Science Curricula

Yıl 2025, Cilt: 25 Sayı: 4, 2327 - 2349, 15.12.2025

Güzide Karlı , Mehmet Bahar

https://doi.org/10.17240/aibuefd.2025..-1676911

Öz

The study aims (i) to determine the law (law), theory (theory), hypothesis, approach, principle (principle), model, experiment and research methods in biology, (ii) to determine whether there is a difference between the 2004 Science and Technology, 2013 and 2018 Science and Technology curricula by determining the level of coverage of the content of biology field. Document analysis method was used in this research. Laws, theories, hypotheses, approaches, principles, models, experiments and research methods in the field of biology were determined by the literature review method and listed in line with expert opinions. The direct and / or indirect associations of the titles identified in the content of biology with the acquisitions in the learning / subject area of Living Beings and Life in the 2004 Science and Technology, 2013 and 2018 Science Curricula were determined. The results of the research has revealed that (i) there are 5 laws, 18 theories, 19 hypotheses, 4 approaches, 3 principles, 15 models, 22 experiments and 31 research methods in the field of biology, (ii) many laws, theories, hypotheses, approaches, principles, models, experiments and research methods are directly or indirectly associated with the learning outcomes in the programmes, but some hypotheses, experiments, models and research methods are not associated with any learning outcomes in the programmes. 2004 Science and Technology Curriculum outcomes were found to be most directly and indirectly associated with biology content, and there were similarities and differences based on outcomes and associated titles in the three programmes.

Anahtar Kelimeler

Biology , Document Review , Living Beings and Life , Science Curricula , Science and Technology

2004 Fen ve Teknoloji, 2013, 2018 Fen Bilimleri Öğretim Programlarında, Biyoloji Bilimi İçeriğinin Belirlenmesi ve Karşılaştırılması

Öz

Çalışmanın amacı (i) biyoloji bilimindeki kanun (yasa), teori (kuram), hipotez, yaklaşım, ilke (prensip), model, deney ve araştırma yöntemlerini belirlemek, (ii) 2004 Fen ve Teknoloji (Fen-Tek), 2013 ve 2018 Fen Bilimleri (Fen-Bil) öğretim programlarındaki kazanımların biyoloji bilim alanı içeriğini kapsama düzeyini tespit ederek programlar arasında bu anlamda bir farklılık olup olmadığını ortaya koymaktır. Araştırmada doküman analizi yöntemi kullanılmıştır. Biyoloji bilim alanında yer alan kanun, teori, hipotez, yaklaşım, ilke, model, deney ve araştırma yöntemleri kaynak tarama yöntemiyle belirlenmiş ve uzman görüşleri doğrultusunda listelenmiştir. Biyoloji bilim içeriğinde tespit edilen başlıkların 2004 Fen-Tek, 2013 ve 2018 Fen-Bil öğretim programlarındaki "Canlılar ve Hayat/Yaşam" öğrenme/konu alanındaki kazanımlarla doğrudan veya/ve dolaylı ilişkilendirilme durumları tespit edilmiştir. Araştırma sonuçları, (i) biyoloji bilimi alanında 5 kanun, 18 teori, 19 hipotez, 4 yaklaşım, 3 ilke, 15 model, 22 deney ve 31 araştırma yönteminin bulunduğunu, (ii) birçok kanun, teori, hipotez, yaklaşım, ilke, model deney ve araştırma yönteminin programlardaki kazanımlarla doğrudan veya dolaylı ilişkilendirildiğini ancak bazı hipotez, deney, model ve araştırma yöntemlerinin programlardaki hiçbir kazanımla ilişkili olmadığını ortaya koymuştur. 2004 Fen-Tek ÖP kazanımlarının biyoloji bilim içeriği ile en fazla doğrudan ve dolaylı ilişkilendirildiği, incelenen üç program arasında kazanımlar ve ilişkilendirilen başlıklar bazında benzerlikler ile farklılıklar olduğu tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Biyoloji , Canlılar ve Hayat/Yaşam , Doküman İnceleme , Fen Bilimleri Öğretim Programları , Fen ve Teknoloji

Etik Beyan

Araştırma doküman inceleme çalışması olduğu için Etik Kurul İzni alınmasını gerektiren çalışmalar gurubunda yer almamaktadır.

Destekleyen Kurum

Araştırmacılar herhangi bir kişi veya kurumdan finansal veya kişisel destek almamaışardır.

Teşekkür

Araştırmada kullanılmak üzere uyulamadan kaldırılmış olan 2013 ve 2018 Fen-Bil öğretim programlarının temin edilmesine yardımından dolayı MEB Talim ve Terbiye Başkanlığı, Öğretim Programları Daire Başkanlığına teşekkür ederim.

Kaynakça

• Aslan, O. (2011).Fen-Tek öğretmenlerinin bilimsel bilginin doğası hakkındaki görüşleri. Education Sciences, 6(1), 20-31.
• Aslan, O., Yalçın, N., ve Taşar, F. (2009). Fen-Tek öğretmenlerinin bilimin doğası hakkındaki görüşleri. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 10(3), 0-2
• Atasoy, B. (2004). Fen öğrenimi ve öğretimi. Asil Yayın Dağıtım.
• Ataş, R. & Bümen, N. T. (2023). Fen-Bil dersi öğretim programlarında program tasarım ilkeleri açısından bir analiz: 2005, 2013, 2018. Educational Academic Research, (49), 91-107. https://doi.org/10.5152/AUJKKEF.2023.2237100
• Bahar, M., Nartgün, Z., Durmuş, S., & Bıçak, B. (2015). Geleneksel-tamamlayıcı ölçme ve değerlendirme teknikleri, (8. baskı). Pegem Akademi.
• Bakaç, E. (2019). Comparison of 2005 science and technology curriculum, 2013 and 2018 science course curriculums: 2005 Fen-Tek dersi ÖP, 2013 ve 2018 Fen-Bil dersi öğretim programlarının karşılaştırılması. Journal of Human Sciences, 16(3), 857-870. https://doi.org/10.14687/jhs.v16i3.5386
• Bekmezci, S. M. & Ateş, Ö. (2018). 2013 Fen-Bil dersi ÖP'ne ilişkin öğretmen görüşleri. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 16(3), 57-76. https://doi.org/10.18026/cbayarsos.465707
• Bozkurt Altan E., (2017). Fen, Teknoloji, Mühendislik ve Matematik (FeTeMM-STEM). H.G. Hastürk (Ed.). Teoriden Pratiğe Fen-Bil Öğretimi içinde (ss. 354/388). Pegem Yayıncılık. https://doi.org/10.14527/9786053189879.11
• Budak, L. & Budak, Ç. (2014). Osmanlı İmparatorluğu’ndan Türkiye Cumhuriyeti’ne ilkokul programları (1870-1936). Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, 3(1), 377-393. https://doi.org/10.7884/teke.270
• Candaş, B., Kıryak, B., Kılınç, A., Güven, O. & Özmen, H. (2019). 2013 ve 2018 Fen Bilimleri öğretim programlarının genel eğilimler ve yaklaşımlar açısından karşılaştırılması. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 16(1), 1668-1697 https://doi.org/10.23891/efdyyu.2019.176
• Cangüven, H. D. (2019). 2013 ve 2018 Fen-Bil öğretim programlarının yenilenmiş Bloom taksonomisine göre karşılaştırılması.[Yüksek Lisans Tezi, Mersin Üniversitesi]. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/
• Çelen, F. K., Çelik, A., & Seferoğlu, S. S. (2011). Türk eğitim sistemi ve PISA sonuçları. Akademik Bilişim, 2(4), 1-9.
• Çengel, Y. (2012). Bilim ve Fen. Bilim ve Teknik Dergisi, 1, 56-59.
• Demir, N., & Akarsu, B. (2018). Ortaokul öğrencilerinin bilimin doğası hakkında algıları. Journal of European Education, 3(1).
• Demirbaş, M., & Yağbasan, R. (2005). Türkiye’de etkili fen öğretimi için ilköğretim kurumlarına yönelik olarak gerçekleştirilen program geliştirme çalışmalarının analizi ve karşılaşılan problemlere yönelik çözüm önerileri. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 6(2), 53-67.
• Deveci, İ. (2018). Türkiye’de 2013 ve 2018 yılı Fen-Bil dersi öğretim programlarının temel öğeler açısından karşılaştırılması. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 14(2), 799-825. https://doi.org/10.17860/mersinefd.342260
• Doğan, Y. (2010). Fen-Tek dersi programının uygulanması sürecinde karşılaşılan sorunlar. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 7(1), 86-106.
• Erdoğan, M. (2007). Yeni geliştirilen dördüncü ve beşinci sınıf Fen-Tek dersi ÖP’nin analizi: nitel bir çalışma. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 5(2), 221-259.
• Gömleksiz, M. N., & Kan, A. Ü. (2007). Yeni ilköğretim programlarının dayandığı temel ilke ve yaklaşımlar. Fırat Üniversitesi Doğu Araştırmaları Dergisi, 5(2), 60-66.
• Hançer, A. H., Şensoy, Ö., & Yıldırım, H. İ. (2003). İlköğretimde çağdaş fen bilgisi öğretiminin önemi ve nasıl olması gerektiği üzerine bir değerlendirme. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 13(13), 80-88.
• Karaaslan, M (2023). 2004 Fen-Tek, 2013 ve 2018 Fen-Bil öğretim programlarında fizik bilim içeriğinin yer alma durumuna ilişkin tanılayıcı bir çalışma. [Yüksek Lisans Tezi, Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi]. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/
• Karaer, H. (2006). Fen bilgisi öğretmenlerinin ilköğretim II. Kademedeki fen bilgisi öğretimi hakkındaki görüşleri (Amasya örneği). Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 8(2), 97-111.
• Karatepe, A., Yıldırım, H. İ., Şensoy, Ö., & Yalçın, N. (2004). Fen Bilgisi öğretimi amaçlarının gerçekleştirilmesinde mevcut fen bilgisi müfredat programının amaçlar boyutunda uygunluğu konusunda öğretmen görüşleri. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 5(2), 165-175.
• Karol, S., Suludere, Z., & Ayvalı, C. (1998) Biyoloji Terimleri Sözlüğü. Türk Dil Kurumu Yayınları.
• Kaya, E., ve Erduran, S. (2016). Yeniden kavramsallaştırılmış “aile benzerliği yaklaşımı”: Fen eğitiminde bilimin doğasına bütünsel bir bakış açısı. Türk Fen Eğitimi Dergisi, 13(2), 77-90. https://doi: 10.12973/tused.10180a
• Keeton, W. T., & Gould, J. L. (2003). Genel Biyoloji. Cilt: 1, (Çev. Ed.: A. Demirsoy, İ. Türkan, E. Gündüz, 5. Baskı). Palme Yayınları.
• Keeton, W. T., & Gould, J. L. (2003). Genel Biyoloji. Cilt: 2, (Çev. Ed.: A. Demirsoy, İ. Türkan, E. Gündüz, 5. Baskı). Palme Yayınları.
• Kılıç, G. B., Haymana, F., ve Bozyılmaz, B. (2010). İlköğretim Fen-Tek dersi ÖP’nin bilim okuryazarlığı ve bilimsel süreç becerileri açısından analizi. Eğitim ve Bilim, 33(150).
• Kırıkkaya, E. B. (2009). İlköğretim okullarındaki fen öğretmenlerinin Fen-Tek programına ilişkin görüşleri. Journal of Turkish Science Education, 6(1), 133-148.
• Köseoğlu, F., Tümay, H., & Budak, E. (2008). Bilimin doğası hakkında paradigma değişimleri ve öğretimi ile ilgili yeni anlayışlar. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 28(2), 221-235.
• Millî Eğitim Bakanlığı (2004). İlköğretim Fen-Tek dersi (4 ve 5. sınıflar) ÖP. Talim Terbiye Kurulu Bakanlığı.
• Millî Eğitim Bakanlığı (2013). İlköğretim kurumları (ilkokullar ve ortaokullar) Fen-Bil dersi (3, 4, 5, 6, 7 ve 8. sınıflar) ÖP. Millî Eğitim Bakanlığı.
• Millî Eğitim Bakanlığı (2018). Fen-Bil dersi ÖP (ilkokul ve ortaokul 3, 4, 5, 6, 7 ve 8. sınıflar). Millî Eğitim Bakanlığı.
• Özcan, C., & Kaptan, F. (2019). 2018 Fen-Bil ÖP’nin Fen-Bil için uyarlanmış bloom taksonomisine göre incelenmesi. Gaziantep Üniversitesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 3(2), 78-90.
• Özkan, N. (2011). Günümüzde biyoloji eğitiminin önemi. Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 13(1), 222-230.
• Reece, J. B., Urry, L. A., Cain, M. L., Wasserman, S. A., Minorsky, P. V., & Jackson, R. B. (2013). Campbell Biyoloji, (Çev.E. Gündüz, İ. Türkan, 9. baskı). Palme Yayıncılık.66161
• Roberts, M. B. V. (1986). Biology: A Functional Approach. Nelson Thornes
• Schraer, W. D., & Stoltze, H. J. (1990). Biology: The Study of Life. Third Editional. Allyn and Bacon Inc.
• Sıcak, A. (2014). Fen-Tek ÖP sarmallığının incelenmesi: 2005 Fen-Tek ÖP örneği. Karaelmas Eğitim Bilimleri Dergisi, 2(2), 182-192
• Sözbilir, M. & Canpolat, N. (2006). Fen eğitiminde Son Otuz Yıldaki Değişimler. M. Bahar (Ed.). Fen-Tek Öğretimi içinde (ss 417-432). Pegem Yayıncılık.
• Tekbıyık, A., & Akdeniz, A. R. (2008). İlköğretim Fen-Tek dersi ÖP’yi kabullenmeye ve uygulamaya yönelik öğretmen görüşleri. Necatibey Eğitim Fakültesi Elektronik Fen ve Matematik Eğitimi Dergisi, 2(2), 23-37.
• Terzi, Y. N., & Yenice, N. (2024). Fen Eğitiminde Yenilikçilik (Doctoral dissertation, Eğitimde Mükemmellik Derneği).
• Türkmen L. (2006) Bilimsel Bilginin Özellikleri ve Fen-Teknoloji Okuryazarlığı. M. Bahar (Ed.). Fen-Tek Öğretimi içinde. Pegem Yayıncılık URL-1, https://mufredat.meb.gov.tr/ProgramDetay.aspx?PID=325.2018 Fen-Bil ÖP. Son erişim tarihi: (1.06.2023).
• Ünal, S., Çoştu, B., & Karataş, F. Ö. (2004). Türkiye de Fen-Bil eğitimi alanındaki program geliştirme çalışmalarına genel bir bakış. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 24(2).
• Wach, E., & Ward, R. (2013). Learning about qualitative document analysis. IDS Practice Paper in Brief, ILT Brief 13 August 2013.
• Yaz, Ö.V., Yüzbaşıoğlu, M. K. & Kurnaz, M. A. (2019, 12-14 Nisan). Fen-Bil dersi 2000 yılı ve sonrası öğretim programlarının konu/öğrenme alanlarının değişimlerinin karşılaştırmalı incelenmesi. Uluslararası Fen, Matematik, Girişimcilik ve Teknoloji Eğitimi Kongresi, İzmir, Türkiye.
• Yıldırım, A., & Simsek, H. (2018). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
• Yüksel, Y. (2019). Argümantasyon tabanlı biyoloji öğretiminin başarı, tutum ve eleştirel düşünme becerisi üzerine etkisi. [Doktora tezi, Gazi Üniversitesi]. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi