Okul Öncesi Öğretmenliği Öğrencilerinin Yaratıcı Kişilik Özellikleri ile Oyunseverlik Eğilimleri İlişkisi

Yıl 2026, Cilt: 26 Sayı: 1, 555 - 579, 25.03.2026

Sude Naz Gürkan , Oya Ramazan

https://doi.org/10.17240/aibuefd.2026..-1677088

https://izlik.org/JA23AS82GJ

Öz

Bu araştırma, okul öncesi öğretmenliği bölümü öğrencilerinin yaratıcı kişilik özellikleri ile oyunseverlik eğilimleri arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, değişkenler arasındaki ilişkileri ortaya koymayı amaçlayan ilişkisel tarama modeli çerçevesinde ve nicel yöntem kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Araştırma, lisans ile lisansüstü düzeyde 307 öğretmen adayıyla yürütülmüştür. Katılımcılar, maksimum çeşitlilik örnekleme yöntemiyle belirlenmiştir. Veriler; kişisel bilgi formu, Yaratıcı Kişilik Özellikleri Ölçeği ve Yetişkin Eğlence Eğilimi Özelliği Ölçeği ile toplanmıştır. Verilerin normal dağılmaması nedeniyle parametrik olmayan analiz yöntemleri kullanılmıştır. Bulgular, öğretmen adaylarının öğretmenin oyundaki rolüne ilişkin görüşleri ile yaratıcı kişilik ve eğlence eğilimi puanları arasında anlamlı bir fark bulunmadığını göstermektedir. Araştırma sonuçları, okul öncesi eğitimi programına dahil olan öğretmen adaylarının yaratıcı kişilik özellikleri ve eğlence eğilimi puanlarının diğer öğretmen adaylarına kıyasla daha yüksek olduğunu ortaya koymaktadır. Eğitim programının ilk yıllarında bulunan öğretmen adaylarının, diğerlerine göre anlamlı düzeyde daha yüksek puanlara sahip olduğu belirlenmiştir. Okul öncesi eğitimi almamış öğretmen adayları ise daha yüksek öz güven puanlarına sahiptir. Ayrıca, yaratıcı kişilik ile eğlence eğilimi arasında anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Bu sonuçlar ışığında, öğretmen adaylarının oyunseverlik eğilimlerini artırmak amacıyla eğitim müfredatlarına uygulamalı oyun atölyelerinin dahil edilmesi ve yaratıcılığı destekleyen deneyimsel öğrenme ortamlarının yaygınlaştırılması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Okul Öncesi , Öğretmen Eğitimi , Yaratıcılık , Oyunseverlik.

Teşekkür

Sayın Prof. Dr. Rengin ZEMBAT'a araştırmaya sunduğu destekleri için teşekkür ederiz.

The Relationship Between Creative Personality Traits and Playfulness Tendencies in Preschool Teachers

https://izlik.org/JA23AS82GJ

Öz

This study aims to examine the relationship between creative personality traits and playfulness tendencies among pre-service preschool teachers. Using a quantitative relational survey model, data were collected from 307 undergraduate and graduate students selected through maximum variation sampling. Instruments included a personal information form, the Creative Personality Traits Scale, and the Adult Playfulness Trait Scale. As the data were not normally distributed, non-parametric analyses were conducted. Findings showed no significant difference in creative personality and playfulness scores based on participants' views about the teacher’s role in play. However, those who received early childhood education scored higher in both variables. Participants in the early years of their programs also had higher scores, while those without early childhood education showed greater self-confidence. A significant correlation was found between overall creative personality traits and playfulness. However, the spontaneity sub-dimension of playfulness was not significantly related to the self-confidence and other sub-dimensions of creative personality. This result was discussed in connection with the higher self-confidence scores of participants without preschool education. The results were interpreted in light of the literature, and recommendations were made for researchers and practitioners.

Anahtar Kelimeler

Preschool , Teacher Education , Creativity , Playfullnes.

Kaynakça

• Aksoy, P. (2021). Okul öncesi öğretmenlerinin oyun zamanlarında sergiledikleri davranışların öğretmen rolleri ve çocuk katılım modeli bağlamında değerlendirilmesi: Türkiye ve Amerika örneği. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 36(2), 369 392. https://doi.org/10.16986/HUJE.2020057988
• Ata Aktürk, A., & Sevimli Çelik, S. (2023) Creativity in early childhood teacher education: beliefs and practices. International Journal of Early Years Education, 31(1), 95-114. https://doi.org/10.1080/09669760.2020.1754174
• Baker, M., & Ryan, J. (2021). Playful provocations and playful mindsets: teacher learning and identity shifts through playful participatory research. International Journal of Play, 10(1), 6-24. https://doi.org/10.1080/21594937.2021.1878770
• Berkant, H. G., & Varki, E. (2022). Öğretmen adaylarının çok boyutlu 21. yüzyıl becerileri ile yaratıcı düşünme eğilimlerinin incelenmesi. Journal of Social, Humanities and Administrative Sciences, 8(58), 1661-1680. http://dx.doi.org/10.29228/J OSHAS.66329
• Bitew, W. B., & Sewagegn, A. A. (2024). Exploring pretend play and creativity development among preschool children in Nothern Ethiopia: a collective case study. International Journal of Primary, Elementary and Early Years Education 3-13, 52(2), 240,250. https://doi.org/10.1080/03004279.2023.2227192
• Bulut, D. (2015). Eğitsel Oyun Tasarlama Sürecinin Öğrencilerin Yaratıcılıklarına Etkisi (Tez No: 414600). [Yüksek Lisans Tezi, Bahçeşehir Üniversitesi]. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/
• Bulut, İ. (2022). Okul öncesi öğretmen adaylarının 21. yüzyıl becerilerinin bir yordayıcısı olarak yaratıcı düşünme eğilimleri. Euroasia Journal of Social Sciences, & Humanities, 9(29), 50-74. http://dx.doi.org/10.5281/zenodo.7497242
• Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2016). Bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Akademi.
• Caillois, R. (2001). Man, play and games (M. Barash, Trans.). University of Illinois Press. (Orijinal çalışma 1958 yılında yayımlanmıştır)
• Canaslan Akyar, B., & Sevimli Çelik, S. (2022). Playfulness of early childhood teachers and their views in supporting playfulness. Education 3-13, 50(1), 1-15. https://psycnet.apa.org/doi/10.1080/03004279.2021.1921824
• Davaslıgil, Ü. (2015). Yaratıcılık ve Oyun. Eğitim ve Bilim, 13(71). https://egitimvebilim.ted.org.tr/index.php/EB/article/view/5813 adresinden erişildi.
• Davis, J. (2008). What is early childhood educators’ role in sustainability education?. Australian Journal of Environmental Education, 24, 33–37. https://doi.org/10.1017/S0814062600001035
• Deci, E. L., & Ryan, R. M. (1985). Intrinsic motivation and self-determination in human behavior. Plenum.
• Devi, A., Fleer, M., & Li, L. (2018). We set up a small word': preschool teachers involvement in children's imaginative play. International Journal of Early Years Education, 26(3), 295-311. https://doi.org/10.1080/09669760.2018.1452720
• Eagleman, D., & Brandt, A. (2017). Yaratıcı tür. Domingo Yayınları.
• Giren, S. (2016). Okul öncesi öğretmenlerinin okul öncesi dönem çocuğu için oyun kavramına ilişkin metaforları. Eğitimde Kuram ve Uygulama, 12(1), 372-388. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/262397
• Guitard, P., Ferland, F., & Dutil, É. (2005). Toward a better understanding of playfulness in adults. OTJR: Occupation.
• Gündoğdu, S. (2023). Okul öncesi öğretmenlerinin dramatik oyuna karşı bakış açılarının incelenmesi. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 13(2), 843-855. https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.1162957
• Huizinga, J. (1955). Homo ludens: A study of the play-element in culture. Beacon Press. (Orijinal çalışma 1938 yılında yayımlanmıştır)
• Jørgensen, H. H., Schrøder, V., & Skovbjerg, H. M. (2022). Playful learning, space and materiality: An integrative literature review. Scandinavian Journal of Educational Research, 67(3), 419-432. https://doi.org/10.1080/00313831.2021.2021443
• Karadeni̇z, G. (2020). Yaratıcılık ve yaratıcı düşünce kuramları. E. Yazgın ve Y. Yazgın (Ed.), Erken çocuklukta yaratıcılık ve yaratıcı çocuk etkinlikleri içinde (s. 1-26). Pegem Akademi̇.
• Karahan, M., Patır, S., & Gedik, Y. (2021). Üniversite öğrencilerinin Kendine Güven ve Risk Alma davranışları ile yenilikçilik düzeyleri arasındaki ilişkilerin incelenmesi. Journal of Yasar University, 16(63), 1496-1513. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1621242
• Karasar, N. (2024). Bilimsel araştırma yöntemi: Kavram ilkeler teknikler. Nobel Akademik Yayıncılık.
• Kargı, E. (2017). Analysis of children's play in multicultural German kindergartens. Ciencia e Tecnica Vitivinicola, 32(10), 29-44. https://www.academia.edu/51136613/ANALYSIS_OF_CHILDRENS_PLAY_IN_MULTICULTURAL_GERMAN_KINDERG ARTENS
• Kurt, H. (2022). Okul öncesi sınıflarında oyun zamanı: öğretmen ve çocuğun başlattığı etkileşimler bağlamında öğretmen rolleri. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi. 18(2), 176-192. https://doi.org/10.17860/mersinefd.1114130
• Lieberman, J. N. (1977). Playfulness: Its relationship to imagination and creativity. Academic Press.
• Meyer, G. S., & Eilifsen, M. (2017). The challenges of creativity in Norwegian early childhood teacher education. European Early Childhood Education Research Journal, 25(3), 425-435. http://dx.doi.org/10.1080/1350293X.2017.1308166
• Milli Eğitim Bakanlığı [MEB]. (2024). Güncellenen okul öncesi eğitim programı, MEB Temel Eğitim Genel Müdürlüğü. https://tegm.meb.gov.tr/dosya/okuloncesi/guncellenenokuloncesiegitimprogrami.pdf
• Onur, B. (2011). Oyunun gücü. İmge Kitabevi Yayınları.
• Özdemir, F., & Eker, C. (2021). Okul öncesi öğretmen adaylarının oyunseverlik eğilimleri ile mesleki öz yeterlik algıları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Karaelmas Eğitim Bilimleri Dergisi, 9, 1-20. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1623854
• Özkan, H. (2016). Okul Öncesi Eğitim Kurumlarındaki Öğrencilerin Yaratıcılık Düzeyleri ile Öğretmenlerin Yaratıcılık Gelişimine ve Okul Öncesi Eğitim Programına Yönelik Görüşleri ve Uygulamaları (Tez No: 446350). [Yüksek Lisans Tezi, Erciyes Üniversitesi]. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/
• Pinchover, S. (2017). The relation between teachers' and children's playfulness: a pilot study. Frontiers in Psychology, 8, 1-8. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2017.02214
• Pinchover, S., & Shulman, C. (2019). Behavioural problems and playfulness of young children with ASD: the moderating role of a teacher’s emotional availability. Early Child Development and Care, 189(14), 2252-2264. https://doi.org/10.1080/03004430.2018.1447934
• Pinchover, S., Shulman, C., & Bundy, A. (2016). A comparison of playfulness of young children with and without autism spectrum disorder in interactions with their mothers and teachers. Early Child Development and Care, 186(12), 1893-1906. https://doi.org/10.1080/03004430.2015.1136622
• Policastro, E., & Gardner, H. (1999). From case studies to robust generalizations: an approach to the study of creativity. R. Sternberg (Ed.), Handbook of creativity içinde (s. 213-225) Cambridge University Press.
• Proyer, R. T., & Jehle, N. (2013). The basic components of adult playfulness and their relation with personality: The hierarchical factor structure of seventeen instruments. Personality and Individual Differences, 55(7), 811-816. https://doi.org/10.1016/j.paid.2013.07.010
• Pyle, A., & Danniels, E. (2017). A continuum of play-based learning: The role of the teacher in play-based pedagogy. Early Education and Development, 28(3), 274–289. https://doi.org/10.1080/10409289.2016.1220771
• Samuelsson, I. P., & Carlsson, M. A. (2008). The playing learning child: Towards a pedagogy of early childhood. Scandinavian Journal of Educational Research, 52(6), 623–641. https://doi.org/10.1080/00313830802497265
• Selanik-Ay, T., Duban, N., & Aydoğdu, B. (2024). Öğretmen adaylarının girişimcilik düzeyleri ve girişimciliğe ilişkin görüşleri. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 26(4), 1605-1627. https://doi.org/10.32709/akusosbil.1256361
• Šemberger, T., & Čotar Konrad, S. (2022). Preschool teacher’s beliefs about creativity and children creativeness. Journal of the Education of Gifted Young Scientists, 10(1), 37-46. http://dx.doi.org/10.17478/jegys.1053261
• Shen, X. S., Chick, G., & Zinn, H. (2014). Playfulness in adulthood as a personality trait: a reconceptualization and a new measurement. Journal of Leisure Research, 46(1), 58. https://doi.org/10.1080/00222216.2014.11950313
• Šindić, A., & Pribišev Beleslin, T. (2018). Students and preschool teachers in play with children: playfulness approached through the ego states. Croatian Journal of Education, 20(3), 31-50. https://doi.org/10.15516/cje.v20i0.3052
• Sutton-Smith, B. (1997). The ambiguity of play. Harvard University Press.
• Şahin, F. ve Danışman, Ş. (2017). Yaratıcı Kişilik Özellikleri Ölçeği: güvenirlik ve geçerlik çalışması. Karabük Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(2), 750-763. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/374284
• Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2013). Using Multivariate Statistics (6th ed.). Pearson.
• Tetik, G., & Kandır, A. (2022). Oyunun eleştirel düşünme üzerine etkisi: okul öncesi öğretmenlerinin bakış açısı. Uşak Üniversitesi Eğitim Araştırmaları Dergisi, 8(2), 23-37. https://doi.org/10.29065/usakead.1099768
• Uygur Celep, M. (2020). Okul öncesi özel eğitimde çalışan öğretmenlerin oyun öğretimine ilişkin öz yeterlikleri ve yaratıcı kişilik özelliklerinin incelenmesi (Tez No: 611723). [Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi]. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/
• Ünal, F., Kök, E. E., & Pınar, Y. (2017). Öğretmenlerin penceresinden oyun ve eğitim programlarında oyuna yer verme durumları. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 4(12), 731-746. https://www.researchgate.net/publication/342561637_Ogretmenlerin_Penceresinden_Oyun_ve_Egitim_Pro gramlarinda_Oyuna_Yer_Verme_Durumlari
• Vygotsky, L. S. (1978). Mind in society: The development of higher psychological processes (M. Cole, V. John-Steiner, S. Scribner, E. Souberman (Ed.). Harvard University Press.
• Whitbread, D., & Basilio, M. (2013). The importance of play: A report on the value of children’s play with a series of policy recommendations. Toy Industries of Europe. https://www.importanceofplay.eu/IMG/pdf/dr_david_whitbread_-_importance_of_play.pdf
• Wood, D., Bruner, J. S., & Ross, G. (1976). The role of tutoring in problem solving. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 17(2), 89–100. https://doi.org/10.1111/j.1469-7610.1976.tb00381.x
• Yazgın, E. (2020). Yaratıcılığın gelişiminde aile, öğretmen ve okul. E. Yazgın ve Y. Yazgın (Ed.), Erken çocuklukta yaratıcılık ve yaratıcı çocuk etkinlikleri içinde (s. 27-52). Pegem Akademi̇.
• Yokuş, G., & Yavuz Konokman, G. (2019). Okul öncesi dönemde çocukların oyun davranışları düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Kastamonu Education Journal, 27(3), 1141-1148. https://doi.org/10.24106/kefdergi.2722
• Yörük, M., & Boz, M. (2024). Erken çocukluk eğitiminde rehberli oyuna yönelik öğretmen görüşlerinin incelenmesi. Yaşadıkça Eğitim, 38(2), 432–454. https://doi.org/10.33308/26674874.2024382732
• Yurt, Ö., Keleş, S., & Koğar, H. (2016). Yetişkin Eğlence Eğilimi Özelliği Ölçeği Türkçe formunun psikometrik özelliklerinin incelenmesi. International Journal of Human Sciences, 13(1), 650-662. http://dx.doi.org/10.14687/ijhs.v13i1.3539
• Zembat, R., & Yılmaz, H. (2020). Okul öncesi dönem çocuklarının oynama eğilimlerinin öğretmenlerin eğlence eğilimleri ve çeşitli değişkenler açısından değerlendirilmesi. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 22(2), 431-446. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/844088.