Okul Yönetiminde Karar Değerlendirme Süreci ve Dönüt

Öz

Araştırmanın amacı, okullarda kararların değerlendirilme süreçleri ile bu kararların sonuçlarına yönelik geri bildirim sisteminin işleyişine ilişkin eğitimcilerin görüşlerinden yola çıkarak bir değerlendirme yapmaktır. Bu çalışma, nitel araştırma desenlerinden durum çalışması deseni ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın çalışma grubu, 2024-2025 eğitim öğretim yılında Düzce’de görev yapan 17 okul yöneticisi ve 51 öğretmen olmak üzere toplam 68 eğitimciden oluşmaktadır. Araştırma bulgularına göre kararları değerlendirenlerle kararları verenlerin farklı kişilerden oluşmasının yönetici ve öğretmenler tarafından daha çok tercih edildiği; alınan kararların sonuçlarının sistematik bir biçimde analiz edilmesi ve net geri bildirimlerin verilmesi gerektiği; ayrıca kararların değerlendirilme sürecine birden fazla kişinin dahil edilmesinin, farklı bakış açıları kazandırarak paydaşlar arasında çözüm odaklı düşünme anlayışını geliştirdiği sonuçlarına ulaşılmıştır. Sonuç olarak, öğretmenlerin ve yöneticilerin karar süreçlerine birlikte katılımının sağladığı çok sesliliğin, okul içinde demokratik yönetim anlayışını desteklediği ve güven ortamını güçlendirdiği vurgulanmaktadır. Bu yaklaşımın ayrıca, çok yönlü bakış açıları kazandırarak doğru ve kapsamlı değerlendirmelerin yapılmasına olanak tanıdığı belirtilmektedir. Bunun yanı sıra, kararların sonuçlarına ilişkin sistemli ve net geri bildirimlerin verilmesinin, okuldaki tüm paydaşlar tarafından kararların daha kolay anlaşılmasına, dolaylı olarak da şeffaflığın ve karşılıklı güven duygusunun oluşmasına katkı sağlayacağı anlaşılmıştır Diğer taraftan, kararları değerlendirenlerin karar verenden farklı kişiler olmasının, kararlara nesnellik kazandıracağı, ön yargıların önüne geçileceği ve farklı bakış açılarına sahip kişilerin değerlendirme sürecine katılımının çok sesli ve demokratik kararların alınmasına katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Karar alma süreçlerinin şeffaf, adil ve kapsayıcı olması; paydaşlar arasında güçlü bir iş birliği ve etkili bir iletişim ortamı oluşturarak okulun genel işleyişini ve okuldaki akademik başarıyı olumlu yönde etkileyebilir.

Anahtar Kelimeler

• Karar Alma
• Kararları Değerlendirme
• Dönüt
• Karara Katılım

Decision Evaluation Process and Feedback in School Management

Öz

The aim of the research is to make an evaluation based on the opinions of educators regarding the evaluation processes of decisions in schools and the functioning of the feedback system for the results of these decisions. This study was carried out with the case study design, which is one of the qualitative research designs. The study group of the research consists of a total of 68 educators, including 17 school administrators and 51 teachers, working in Düzce in the 2024-2025 academic year. According to the research findings, it is more preferred by administrators and teachers that those who evaluate the decisions and those who make the decisions consist of different people; the results of the decisions taken should be systematically analyzed and clear feedback should be given; In addition, it has been concluded that the inclusion of more than one person in the evaluation process of decisions improves the understanding of solution-oriented thinking among stakeholders by gaining different perspectives. As a result, it is emphasized that the polyphony provided by the joint participation of teachers and administrators in decision-making processes supports the democratic management approach within the school and strengthens the environment of trust. It is also stated that this approach allows accurate and comprehensive evaluations to be made by providing multifaceted perspectives. In addition, it has been understood that giving systematic and clear feedback on the results of decisions will contribute to easier understanding of decisions by all stakeholders in the school, and indirectly to the formation of transparency and mutual trust. On the other hand, the fact that those who evaluate decisions are different from the decision-makers will bring objectivity to the decisions, prejudices will be prevented and the participation of people with different perspectives in the evaluation process It is thought that it will contribute to the taking of polyphonic and democratic decisions. Decision-making processes should be transparent, fair and inclusive; By creating a strong collaboration and effective communication environment among stakeholders, it can positively impact the overall functioning of the school and academic success in the school.

Anahtar Kelimeler

• Decision Making
• Evaluating Decisions
• Feedback
• Participation in Decisions.

Kaynakça

1. Akdağ, B. (2002). Eğitim örgütlerinde yönetim süreçlerine katılma. Öğretmen Dünyası Dergisi, 267, 21-25.
2. Aksay, O., ve Ural, A. (2008). Ortaöğretim öğretmenlerinin okulla ilgili kararlara katılımı. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 6(3), 433-460.
3. Babaoğlan, E., ve Yılmaz, F. (2012). İlköğretim okullarında karara katılma. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 8(3), 1-12.
4. Baltovska, G. (2019). Decision-making as a significant management function of the school director. 061–074. https://doi.org/10.22190/FUTLTE1901061B
5. Başyiğit, F. (2009). Öğretmenlerin karar alma sürecine katılım düzeylerinin örgütsel bağlılık düzeyleri ile ilişkisi (Yüksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi). https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/
6. Bezzina, C. (1993). Okul Tabanlı Karar Alma ve Yenileme. Uluslararası Eğitim Yönetimi Dergisi , 7 (5). https://doi.org/10.1108/09513549310042815
7. Black, J. S., ve Gregersen, H. B. (1997). Participative Decision-Making: An Integration of Multiple Dimensions: Human Relations, 50(7), 859–878. https://doi.org/10.1177/001872679705000705
8. Bouwmans, M., Runhaar, P., Wesselink, R., & Mulder, M. (2017). Fostering teachers' team learning: An interplay between transformational leadership and participative decision-making? Teaching and Teacher Education, 65, 71-80

9. Bursalıoğlu, Z. (1987). Okul Yönetiminde Yeni Yapı ve Davranış. Ankara Üniversitesi Eğitim Fakültesi Yayınları. Chen, S., ve Fu, P. (n.d.). Public Participation in Evaluation of Government’s Performances. https://doi.org/10.3969/j.issn.1009-1203.2010.02.024
10. Çelikten, M. (2001). Etkili okullarda karar süreci. Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1(11), 1-12. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/219176
11. Daft, L. R. (2015). Örgüt-Kuramları ve Tasarımını Anlamak (Çeviri Ed. Ö. N. Timurcanday Özmen). Nobel Yayın Dağıtım. (10. Baskıdan Çeviri).
12. Daşcı Sönmez, E., ve Gokmenoglu, T. (2023). Okul Gelişimi Değerlendirme Uygulamalarının İncelenmesi. Milli Eğitim Dergisi, 52(238), 1157-1186. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1107430
13. DeCenzo, D. A., Robbins, S. P., ve Verhulst, S. L. (2017). İnsan kaynakları yönetimi (Çeviri Ed. C. Çetin ve M. L. Arslan). Nobel Yayınları. (12. Baskıdan Çeviri).
14. Demirtaş, Z., ve Alanoğlu, M. (2015). Öğretmenlerin karara katılımı ve iş doyumu arasındaki ilişki. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 16(2), 83-100.
15. Dereli, T. (1981). Organizasyonlarda Davranış. Ar Yayın Dağıtım.
16. Eminoğlu, F. B., Ünver, Ülkü ., Arslan, B. ., & Oğuz Çetin, F. (2024). Okul yönetiminde adaletli karar verme süreçleri: Okul müdürlerine yönelik bir araştırma. Ulusal Eğitim Dergisi, 4(2), 783–798. Geliş tarihi gönderen https://www.uleder.com/index.php/uleder/article/view/489
17. English, F.W., Hill, J. C. (1990). Restructuring: The Principal and Curriculum Change.A Report of the NASSP Curriculum Council. National Assiciasion of Secondary School.
18. Ezugoh, T. C., Umeozor, U. J., & Nweke, P. A. (2025). Relevance Of School Self-Evaluatıon For Effectıve Qualıty Control In Management Of Nıgerıan Educatıonal System. African Journal of Educational Management, Teaching and Entrepreneurship Studies, 14(2), Article 2. https://www.ajemates.org/index.php/ajemates/article/view/667
19. Faraci, L. (2014). Katılım politikasına değer verin. Karar verme süreci için yöntem önerileri. 56, 68–90. https://doi.org/10.3280/RIV2013-056005
20. Figueiredo, C., Sampaio, M., Marinho, P., Moraes, A. D., ve Fernandes, P. (2024). School Self-Evaluation in Decision Making: Perspectives from Portuguese School Leaders. Education Sciences, 14(12), 1275. https://doi.org/10.3390/educsci14121275
21. Göksoy, S. (2014). Okul yönetiminde karara katılım. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 14(2), 253-268.
22. Gümüş, A. E. (2011). İlköğretim okullarında çalışan öğretmenlerin yönetime katılma düzeyleri ile örgüt kültürü ilişkisinin incelenmesi (Yüksek lisans tezi, Yeditepe Üniversitesi). https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/
23. Gürkan, M. (2006). Mesleki ve teknik eğitim kurumlarında görev yapan öğretmenlerin karara katılma durumları. (Yüksek lisans tezi, Yıldız Teknik Üniversitesi). https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/
24. Gulick, L., & Urwick, L. (2004). Papers on the Science of Administration. Routledge. https://api.taylorfrancis.com/content/books/mono/download?identifierName=doi&identifierValue=10.4324/9780203509241&type=googlepdf
25. Helterbran, V. R. (2010). Teacher leadership: Overcoming "I'm just a teacher" syndrome. Education, 131(2), 363-371.
26. Hoy, W. K., ve Tarter, C. J. (1993). A normative theory of participative decision making in schools. Journal of Educational Administration, 31(3), 4-19.
27. Hoy, W. K., ve Miskel, C. G. (2012). Eğitim yönetimi (Çeviri Ed. S. Turan). Nobel Yayınları. (7. Baskı).
28. Ibrahim, M. H. (2016). Bounded Rationality and Budgeting. International Review of Management and Marketing, 6(4), 755-760.
29. Juanes, A., ve Jacott, L. (2020). Qué Piensan Estudiantes de Primaria Bonaerenses y Madrileños sobre la Participación Escolar. Revista Internacional de Educación Para La Justicia Social, 9(2), 197–217. https://doi.org/10.15366/RIEJS2020.9.2.010
30. Kahveci, G., ve Babayiğit, N. (2024). Okul Yöneticilerinin ve Öğretmenlerin Perspektifinden Okullarda Şeffaflık: Nitel Bir Çalışma. Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, 13(3), 607-628.
31. Karaevli, Ö. ve Levent, F. (2015). Okul yönetiminde şeffaflığın farklı kariyer evrelerinde bulunan öğretmenler üzerindeki etkisinin incelenmesi. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 40(40), 89-108. Https://dergipark.org.tr/tr/pub/maruaebd/issue/389/2707/
32. Karagöz, M. E. (2009). Anadolu liselerinde görev yapan öğretmenlerin karar katılma durumları. (Yüksek lisans tezi Yıldız Teknik Üniversitesi). https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/
33. Katz, D., ve Kahn, R. L. (1978). The Social Psychology of Organizations (Vol. 2, p. 528). New York: wiley.
34. Keung, C. C. (2008). The effect of shared decision-making on the improvement in teachers’ job development. New Horizons in Education, 56(3), 31-46.
35. Kırbaç, M., Balı, O., ve Macit, E. (2017). Eğitim sisteminde geri bildirim ile ilgili öğretmen görüşleri. İnönü Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 4(7), 57-74.
36. Köylü, D., ve Gündüz, Y. (2019). Öğretmenlerin karar alma sürecine katılım düzeylerinin örgütsel bağlılık ve psikolojik iyi oluş ile ilişkisi. Ufuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8(15), 279-299.
37. Kubilay, F. (2022). Yönetici-öğretmen iş birliği ile öğretmen öz yeterlik algıları arasındaki ilişki. The Journal of International Educational Sciences, 9(26), 481-496. DOI: https://doi.org/**10.29228/INESJOURNAL.56780
38. Le Compte, M., ve Goetz, J. (1982). Etnografik araştırmalarda güvenilirlik ve geçerlilik sorunları. Eğitim Araştırmaları Dergisi , 52(1), 31–60.
39. Lunenburg, F. C., ve Ornstein, A. C. (2013). Educational Administration (Eğitim Yönetimi, Çeviri Ed. G. Arastaman). Nobel Yayınları. (6. Baskıdan Çeviri).
40. Li, L., Kazmie, N., Vandervelde, C., Balonjan, K., ve Strachan, P. H. (2022). Inclusivity in Graduate Nursing Education: A Scoping Review. Journal of Nursing Education, 61(12), 679–692. https://doi.org/10.3928/01484834-20221003-04
41. Marmara, H., & Atmaca, T. (2023). Okul müdürlerinin karar alma stratejileri ve karar alma süreçlerinde iç ve dış paydaş baskısının etkisi. Kocaeli Üniversitesi Eğitim Dergisi, 6(2), 543-578. https://doi.org/10.33400/kuje.1321005
42. Merriam, S. B. (2013). Nitel araştırma: Desen ve uygulama için bir rehber (S. Turan, Çev. Ed.) İstanbul: Nobel Akademik Yayıncılık.
43. Milet, H. (2015). Katılımcı değerlendirme: Şehirlere göre halka açık bir yarışmada ödül. https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-01287832
44. Mulford, B. (2003). School Leaders: Challengıng Roles And Impact On Teacher And School Effectıveness. Faculty of Education University of Tasmania.
45. Nwanakezie, I. S., & Ogona, I. K. (2021). Task development procedures for effective educational management. International Journal of Institutional Leadership, Policy and Management, 3(1), 106-133. https://www.ijilpm.com.ng/assets/vol.%2C-3(1)-nwanakezie---ogona.pdf
46. Onaran, O. (1975). Örgütlerde karar verme. Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Yayınları.
47. Özmusul, M. (2018). Çağdaş okul yönetimi: Bazı kuramsal temeller. Akademisyen Kitapevi. Patrinos, H., A., Barrera-Osorio, F., & Fasih, T. (2009). Decentralized decision-making in schools: The theory and evidence on school-based management. The World Bank.
48. Robbins, S. P., ve Judge, T. A. (2012). Örgütsel Davranış (Çeviri Ed. İ. Erdem). Nobel Yayınları. (14. Baskı).
49. Saphier J . , Bidga-Peyton, T., and Pierson, G. (1989). Hoıo to Make Desicions JJıatStay Made. Association for Supervision and Curriculum Development. Alexandria: VA.
50. Schildkamp, K., Poortman, C. L., ve Handelzalts, A. (2016). Data teams for school improvement. School Effectiveness and School Improvement, 27(2), 228-254.
51. Schoenfeld, A, H. (2011). how we think: a theory of goal oriented decision making and its educational application, New York: Routledge.
52. Schunk, D. H. (2014). Öğrenme Teorileri (Çeviri Ed. M. Şahin). Nobel Yayıncılık. (3. Baskıdan Çeviri).
53. Sezer, Ş. (2016). Okul müdürlerinin görev öncelikleri ve karar alma süreçlerini etkileyen faktörlere ilişkin görüşleri. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 17(3), 121-137.
54. Simon, H. A. (1947). Administrative Behavior: A Study of Decision-Making Processes in Administrative Organization. Macmillan.
55. Simon, H. A. (1974). Yönetimde Yeni Karar Verme Bilimi. Amme İdaresi Dergisi, 7(3)
56. Somech, A., & Drach-Zahavy, A. (2000). Understanding extra-role behavior in schools: The relationships between job satisfaction, sense of efficacy, and teachers’ extra-role behavior. Teaching and Teacher Education, 16, 649-659.
57. Somech, A. (2010). Participative decision making in schools: A mediating-moderating analytical framework for understanding school and teacher outcomes. Educational Administration Quarterly, 46(2), 174-209.
58. Supovitz, J. A., ve Tognatta, N. (2013). The impact of distributed leadership on collaborative team decision making. Leadership and Policy in Schools, 12(2), 101-121.
59. Tabak, H., Şahin, F., ve Tabak, B. Y. (2020). Okul yöneticilerinin karar alma yaklaşımları: Veriye dayalı karar almaya geçiş. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 24(3), 713-725.
60. Tozlu, A. (2016). Karar Verme Yaklaşımları Üzerinde Herbert Simon Hegemonyası. Sayıştay Dergisi, 102, 27-45.
61. Uyar, Ş. (2007). Öğretmen ve yöneticilerin görüşlerine göre öğretmenlerin okul yönetimine katılmaları (Düzce ili örneği) (Yüksek lisans tezi, Ankara Üniversitesi). https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/
62. Varnham, S., Evers, M., Booth, T., ve Avgoustinos, C. (2014). Democracy in Schools: Encouraging Responsibility and citizenship through student participation in school decision making. https://opus.lib.uts.edu.au/bitstream/10453/36427/1/176%20Varnham%20et%20al%20v2.pdf
63. Yıldırım, A., ve Şimşek, H. (2018). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.