An Examination of Classroom Teachers’ Perceived School Principal Leadership Styles and Types of Teacher Motivation

Yıl 2025, Cilt: 25 Sayı: 4, 2305 - 2326, 15.12.2025

Songül Tümkaya , Ayşe Durmaz Şahin

https://doi.org/10.17240/aibuefd.2025..-1677842

Öz

In this study, the relationship between primary school teachers' perceptions of school principals' leadership styles and their types of motivation was examined. The research was conducted using a correlational survey model and included 209 primary school teachers working in Mersin province. Data were collected using the "School Principals' Leadership Styles Scale" and the "Teacher Motivation Scale." Statistical methods such as independent sample t-tests, ANOVA, and Pearson correlation analysis were employed for data analysis. The findings indicate that teachers perceive their school principals' leadership styles at a low level. Among the leadership styles, instructional, visionary, and ethical leadership emerged as more prominent, whereas transformational leadership was identified as the least perceived leadership type. When examining teachers’ motivation levels, it was found that introjected and autonomous motivation were high, whereas external motivation was at a moderate level. The results of the study revealed a negative but low-level significant relationship between teachers' leadership perceptions and their types of motivation. Moreover, as age and professional seniority increased, teachers' perceptions of leadership became more positive. Regarding the gender variable, female teachers exhibited higher levels of autonomous motivation compared to male teachers. Based on the findings, it is recommended that school principals receive training to enhance their transformational and instructional leadership styles, involve teachers more actively in decision-making processes, and develop strategies to strengthen the impact of leadership styles on teacher motivation.

Anahtar Kelimeler

Classroom teachers , School principal leadership , Motivation.

Sınıf Öğretmenlerinin Algıladıkları Okul Müdürü Liderlik Stilleri ve Öğretmen Güdülenme Türlerinin İncelenmesi

Öz

Bu araştırmada, sınıf öğretmenlerinin okul müdürlerinin liderlik stillerine ilişkin algıları ile güdülenme türleri arasındaki ilişki incelenmiştir. Araştırma, ilişkisel tarama modeli kullanılarak yürütülmüş ve Mersin ilinde görev yapan 209 sınıf öğretmeni ile gerçekleştirilmiştir. Veriler “Okul Müdürlerinin Liderlik Stilleri Ölçeği” ve “Öğretmen Güdülenme Ölçeği” kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizinde; bağımsız örneklem t-testi, ANOVA ve Pearson korelasyon analizi gibi istatistiksel yöntemler kullanılmıştır. Bulgular, öğretmenlerin okul müdürlerinin liderlik stillerine ilişkin algılarının düşük düzeyde olduğunu ortaya koymaktadır. Öğretimsel, vizyoner ve etik liderlik stillerinin daha belirgin biçimde öne çıktığı, buna karşın dönüşümcü liderliğin en düşük düzeyde algılanan liderlik türü olduğu belirlenmiştir. Öğretmenlerin güdülenme seviyeleri incelendiğinde, içe yansıtılmış ve özerk güdülenmenin yüksek, dışsal güdülenmenin ise orta düzeyde olduğu belirlenmiştir. Araştırmanın sonuçları, öğretmenlerin liderlik algıları ile güdülenme türleri arasında negatif yönlü ancak düşük düzeyde anlamlı bir ilişki olduğunu ortaya koymaktadır. Bununla birlikte, öğretmenlerin yaş ve mesleki kıdemleri arttıkça okul müdürlerinin liderlik stillerine ilişkin algılarının daha olumlu bir düzeye yükseldiği belirlenmiştir. Cinsiyet değişkeni açısından ise kadın öğretmenlerin özerk güdülenme seviyelerinin erkek öğretmenlere kıyasla daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlar doğrultusunda; okul müdürlerinin dönüşümcü ve öğretimsel liderlik stillerini geliştirmeye yönelik eğitimler alması, öğretmenlerin karar süreçlerine daha fazla dâhil edilmesi ve liderlik stillerinin öğretmen güdülenmesi üzerindeki etkisini artıracak stratejilerin geliştirilmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Sınıf öğretmenleri , Okul müdürleri liderlik stilleri , Güdülenme.

Kaynakça

• Akçekoce, A., & Bilgin, K. U. (2016). Okul müdürlerinin liderlik stilleri ve öğretmen performansı. Çağdaş Yönetim Bilimleri Dergisi, 2(2), 1-23.
• Akkoyunlu, B., Soylu, M. Y., & Çağlar, M. (2010). Üniversite öğrencileri için “Sayısal Yetkinlik Ölçeği” geliştirme çalışması. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 39(39), 10-19.
• Alanoğlu, M. (2022). The role of instructional leadership in increasing teacher self-efficacy: A meta-analytic review. Asia Pacific Education Review, 23(2), 233-244. https://doi.org/10.1007/s12564-021-09726-5
• Apaydın Şen, H. (2017). Öğretmenlerin güdülenme türünün, kullandıkları duygusal emek stratejilerinin ve yordayıcılarının incelenmesi [Doktora tezi]. Ankara Üniversitesi.
• Avcı, A. (2015). Öğretmen algılarına göre okul müdürlerinin liderlik stilleri. HAYEF Journal of Education, 12(2), 161-189.
• Bass, B. M., & Riggio, R. E. (2006). Transformational leadership (2nd ed.). Lawrence Erlbaum Associates Publishers. https://doi.org/10.4324/9781410617095
• Brown, M. E., & Treviño, L. K. (2006). Ethical leadership: A review and future directions. The Leadership Quarterly, 17(6), 595-616. https://doi.org/10.1016/j.leaqua.2006.10.004
• Büyüköztürk, Ş. (2023). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı: İstatistik, araştırma deseni SPSS uygulamaları ve yorum. Pegem Akademi
• Candrasari, R., Yorman, Y., Mayasari, N., Yulia, R., & Lake, F. (2023). Visionary leadership in education management: Leading toward optimal achievement in the era of independent learning. Indonesian Journal of Education (INJOE), 3(3), 451-467. https://injoe.org/index.php/INJOE/article/view/79
• Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences (2nd ed.). Lawrence Erlbaum Associates. Statistical Power Analysis for the Behavioral Sciences
• D’Souza, R. (2023). What constitutes key professional knowledge for the cultural leadership of elementary schools? Considering career headteachers’ organizational knowledge. International Journal of Leadership in Education, 1–28. https://doi.org/10.1080/13603124.2023.2281357
• Dalbudak, K., & Özgenel, M. (2022). Okul etkililiği, okul imajı, öğretmenlerin performansı ve öğrencilerin akademik başarıları arasındaki ilişkiler örüntüsü. Çağdaş Yönetim Bilimleri Dergisi, 9(1), 1-15.
• Daş, Y., Yüksel, Ş., & Beşir, F. H. (2022). Visionary leadership phenomenon in school management. International Journal of Current Education Studies (IJCES), 1(1), 1-13. https://doi.org/10.5281/zenodo.6612505
• Erarslan, H. (2022). Okul müdürlerinin sergilemiş olduğu vizyoner liderlik davranışları ile öğretmenlerin motivasyonu arasındaki ilişki: Adıyaman örneği. Temel Eğitim, (16), 28-41.
• Ersin Kurt, T. (2019). Öğretmenlerin demografik özellikleri ve iş motivasyon düzeyleri ile 8. sınıf öğrencilerinin başarılarının incelenmesi: Ankara Keçiören örneği [Yüksek lisans tezi]. Çağ Üniversitesi.
• Eyal, O., & Roth, G. (2011). Principals’ leadership and teachers’ motivation: Self determination theory analysis. Journal of Educational Administration, 49(3), 256-275. https://doi.org/10.1108/09578231111129055
• Güldeş, İ. (2023). Ortaokul öğretmenlerinin iş doyumu ve öğrencilerin başarısı ile öğrenmesine yönelik görüşleri arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yüksek lisans tezi]. Sabahattin Zaim Üniversitesi.
• Hallinger, P. (2005). Instructional leadership and the school principal: A passing fancy that refuses to fade away. Leadership and Policy in Schools, 4(3), 221-239. http://dx.doi.org/10.1080/15700760500244793
• Hallinger, P. (2010). Developing in structional leadership. In B. Davies & M. Brundrett (Eds.), Developing successful leadership (pp 61-76). Studies in Educational Leadership 11, Springer Science, Business Media. https://doi.org/10.1007/978-90-481-9106-2_5,
• Handayani, R. A. D. (2016). Teacher motivation based on gender, tenure and level of education. The New Educational Review, 45, 199-209.https://doi.org/10.15804/tner.2016.45.3.16
• Hyseni Duraku, Z., & Hoxha, L. (2021). Impact of transformational and transactional attributes of school principal leadership on teachers’ motivation for work. Frontiers in Education, 6, 659919. https://doi.org/10.3389/feduc.2021.659919
• Kaplan, A., & Ergül, H. F. (2023). Bağımsız anaokulu müdürlerinin kültürel liderlik davranışları ile okul öncesi öğretmenlerinin iş doyumu arasındaki ilişki. EKEV Akademi Dergisi, (93), 12-30. https://doi.org/10.17753/sosekev.1196811
• Karadaş, F. (2014). Okul müdürlerinin öğretmenler tarafından algılanan etik liderlik davranışları ile öğretmenlerin güdülenme düzeyleri arasındaki ilişki [Yüksek lisans tezi]. Akdeniz Üniversitesi.
• Karasar, N. (2005). Bilimsel araştırma yöntemi: Kavramlar-ilkeler-teknikler (15. Baskı). Nobel Yayınevi.
• Koçer, M. C., & Bostancı, A. B. (2021). Okul yöneticilerinin vizyoner liderlik yeterlikleri ile öğretmenlerin işe tutkunlukları arasındaki ilişki. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 8(2), 119-143.
• Lind, D. A., Marchal, W. G., & Wathen, S. A. (2006). Basic statistics for business and economics (4th ed.). McGraw-Hill Companies.
• Mascareño, J., Rietzschel, E., & Wisse, B. (2020). Envisioning innovation: Does visionary leadership engender team innovative performance through goal alignment?. Creativity and Innovation Management, 29(1), 33-48. https://doi.org/10.1111/caim.12341
• McKillup, S. (2012). Statistics explained: An introductory guide for life scientists (2nd ed.). Cambridge University Press.
• Özgenel, M., & Nair, A. (2020). Okul müdürlerinin liderlik stillerini yordayan bir faktör: Politik beceriler. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (56), 182-205.
• Roth, G., Assor, A., Kanat-Maymon, Y., & Kaplan, H. (2007). Autonomous motivation for teaching: How self-determined teaching may lead to self-determined learning. Journal of Educational Psychology, 99(4), 761-774. https://doi.org/10.1037/00220663.99.4.76
• Ryan, R. M., & Deci, E. L. (2000). Intrinsic and extrinsic motivations: Classic definitions and new directions. Contemporary Educational Psychology, 25(1), 54-67. https://doi.org/10.1006/ceps.1999.1020
• Saroyan, A., & Amundsen, C. (2004). Rethinking teaching in higher education: From a course design workshop to a faculty development framework. Sterling, Stylus, publishing, LLC.
• Sever, N. & Atik, S. (2021). Okul müdürlerinin liderlik stilleri ile okulların örgütsel çekicilikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 22(1), 772-808. https://doi.org/10.17679/inuefd.868703
• Shukr, I., Qamar, K., & Hassan, A. (2016). Faculty’s perception of level of teacher’s motivation. Pakistan Armed Forces Medical Journal, 66(6), 784-89.
• Siraj, M. A. M. M., Rami, A. A. M., Aziz, N. A. A., & Anuar, M. A. M. (2022). The relationship between school heads’ transformational and structural leadership styles towards teachers’ teaching motivation. Asian Journal of University Education, 18(1), 244-255. https://doi.org/10.24191/ajue.v18i1.17193
• Supriyadhi, S., Rini, R., Hariri, H., & Sowiyah, S. (2023). The role of principal’s visionary leadership ın ımproving the quality of education: a literature review. International Journal of Multidisciplinary Research and Literature, 2(3), 287-298. https://doi.org/10.53067/ijomral.v2i3.115
• Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics (6nd ed.). Pearson Education.
• Uygur, M. (2021). İlkokul yöneticilerinin kültürel liderlik davranışları ile öğretmenlerin örgütsel imajı arasındaki ilişkinin incelenmesi. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(1), 15-31. https://doi.org/10.31592/aeusbed.683343
• Üstün, A., & Çam, E. (2024). Müdür yetkili öğretmenlerin liderlik stilleri ile okul müdürlerinin liderlik stillerinin karşılaştırılması. The Journal of Social Sciences, 3(6), 63-73. https://doi.org/10.16990/SOBIDER.171
• Wilcox, R. R. (2012). Modern statistics for the social and behavioral sciences: A practical introduction. Chapman & Hall/CRC Press.
• Yeşil, A. (2016). Liderlik ve motivasyon teorilerine yönelik kavramsal bir inceleme. Uluslararası Akademik Yönetim Bilimleri Dergisi, 2(3), 158-180.
• Yüceer, E., & Tümkaya, S. (2025). Teachers'opinions on the factors affecting their professional motivation. Scientific Educational Studies, 9(1), 1-27.
• Zafer Güneş, D. & Can, S. (2023). Ortaokullarda görev yapan yöneticilerin sergiledikleri liderlik stillerinin öğretmenlerin iş performansına etkisi. Milli Eğitim Dergisi, 52(240), 2663-2680. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1178130