Okul Müdürlerinin Sosyal Medya Kullanımları ve Sosyal Medya Kavramına İlişkin Metaforik Algıları

Yıl 2026, Cilt: 26 Sayı: 1, 344 - 363, 25.03.2026

Özgür Uygur

https://doi.org/10.17240/aibuefd.2026..-1692420

https://izlik.org/JA54CY46SR

Öz

Bu çalışmanın amacı okul müdürlerinin sosyal medya kullanımları ve sosyal medya kavramına ilişkin metaforik algılarının ortaya çıkarılmasını oluşturmaktadır. Araştırmada olgu bilim (fenomenoloji) modeli kullanılmıştır. Araştırmanın katılımcı grubunu 212 okul müdürü oluşturmuştur. Araştırmaya katılım gösteren okul müdürlerinin sosyal medya kavramıyla ilgili toplam 84 metafor oluşturdukları tespit edilmiştir. Okul Müdürlerinin sosyal medya kavramıyla ilgili en fazla Deniz, Dünya, Doğru-Yanlış, Hayat, Okyanus, Uzay, Ateş, Bıçak, Ansiklopedi ve Ayna metaforları oluşturdukları görülmüştür. Bu metaforlar 5 tema altında sınıflandırılmıştır. Temalar, “Dikkat edilmesi gereken yönleri ile sosyal medya”, “Sınırsız içeriği ile ilgili sosyal medya” “Olumlu yönleri ile sosyal medya”, “Bilgi kaynağı olarak sosyal medya” ve “Olumsuz yönleri ile sosyal medya” olarak belirlenmiştir. Okul müdürlerinin araştırma sonucunda sosyal medya araçlarını günlük 2-5 saat aralığında en yoğun kullandıkları, en fazla kullandıkları sosyal medya uygulamasının ‘Instagram’ olduğu ve sosyal medya kullanımında en fazla gündemi takip etmek amacıyla kullandıkları bulgularına ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Okul Müdürleri , Sosyal Medya , Metafor

School Principals' Uses of Social Media and Their Metaphoric Perceptions of Social Media Concept

https://izlik.org/JA54CY46SR

Öz

The study aims to explore school principals' social media use and their metaphorical perceptions of the concept. The research employed a phenomenological model. The participant group of the study consisted of 212 school principals. It was determined that the school principals participating in the research created a total of 84 metaphors about the concept of social media. It was seen that school principals created the most Sea, World, True-False, Life, Ocean, Space, Fire, Knife, Encyclopaedia and Mirror metaphors about the concept of social media. These metaphors were categorised under 5 themes. The themes were determined as ‘Social media with its aspects that need attention’, ‘Social media with its unlimited content’, ‘Social media with its positive aspects’, ‘Social media as a source of information’ and ‘Social media with its negative aspects’. As a result of the research, it was found that school principals use social media tools most intensively in the range of 2-5 hours per day, the social media application they use the most is “Instagram” and they use social media mostly to follow the agenda.

Anahtar Kelimeler

School principal , Social Media , Metaphor

Kaynakça

• Akar, E. (2010). Sosyal Medya Pazarlaması: Sosyal Web’de Pazarlama Stratejileri. Elif Yayınevi.
• Akgün, F. (2016). Öğretmen ve Öğretim Elemanlarının Sosyal Ağ Kullanımına İlişkin Görüşleri. Trakya Üniversitesi, 5th International Conference of Research in Education. 8-10 Aralık.
• Akıncı Vural, Z. B., ve Bat, M. (2010). Yeni bir iletişim ortamı olarak sosyal medya: Ege Üniversitesi İletişim Fakültesine Yönelik Bir Araştırma. Journal of Yaşar University. 20(5) 3348‐3382.
• Amichai-Hamburger, Y. ve Vinitzky, G. (2010). Social network use and personality. Computers in Human Behavior, 26(6), 1289-1295.
• Avcı, F. (2020). Öğretmenlerin Sosyal Medya Kullanımları ve Sosyal Medya Kavramına İlişkin Metaforik Algıları. Uluslararası Kültürel ve Sosyal Araştırmalar Dergisi (UKSAD), 6 (2), Kış, s. 769-788.
• Avcı, F., ve Er, H. (2019). Investigation of teacher views on digital addiction and suggestions for solution. Language Teaching and Educational Research (LATER), 2(2), 132-159. DOI: https://doi.org/10.35207/later.602235.
• Avşar, Z., (2022), TRT Akademi, 7(14), 5 – 7.
• Aydogan, T. (2025). Sosyal Medya Yalnızlığı. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademik Araştırmalar Dergisi, 8(2), 24-39. https://doi.org/10.58201/utsobilder.1591433
• Baltacı, A. (2019). Nitel araştırma süreci: Nitel bir araştırma nasıl yapılır? Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5(2), 368-388.
• Banoğlu, K., Vanderlinde, R., Cetin, M., & Aesaert, K. (2023). Role of school principals’ technology leadership practices in building a learning organization culture in public K-12 schools. Journal of School Leadership, 33(1), 66-91. https://doi.org/10.1177/10526846221134010
• Başkale, H. (2016). Nitel araştırmalarda geçerlik, güvenirlik ve örneklem büyüklüğünün belirlenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi. 9(1), 23-28.
• Benzer, E. (2013). The analysis of purposes of science teacher candidates in using social media. Eğitim Arastırmaları-Eurasian Journal of Educational Research, 53/A, 149-170.
• Bertaux, D. (1981). From the life-history approach to the transformation of sociological practice. Biography and society: The life history approach in the social sciences. SAGE Publications.
• Breakenridge, D. (2009). New media, new tools, new audiences. FT Press.
• Carpenter, J. P., ve Krutka, D. G. (2015). Engagement through microblogging: Educator Professional development via Twitter. Professional Development in Education, 41(4), 707-728.
• Charmaz, K. (2006). Constructing Grounded Theory: A Practical Guide Through Qualitative Analysis. SAGE.
• Clicksus (2025). https://www.clicksus.com/we-are-social-2025-global-ve-turkiye-verileriyle-dijital-dunya#:~:text=2025%20y%C4%B1l%C4%B1%20itibar%C4%B1yla%20T%C3%BCrkiye'de%2058.5%20milyon%20sosyal%20medya%20kullan%C4%B1c%C4%B1,si%2C%20sosyal%20medya%20platformlar%C4%B1nda%20aktif. 30/06/2025 22.56
• Creswell, J. W. ve Plano Clark, V. L. (2015). Karma yöntem araştırmaları, tasarımı ve yürütülmesi (Çeviri Ed.: Y. Dede ve S. B. Demir). Anı Yayıncılık.
• Davis, K. (2015). Teachers' perceptions of Twitter for professional development. Disability ve Rehabilitation, 37(17), 1551–1558. https://doi.org/10.3109/09638288.2015.1052576.
• Dawley, L. (2009), Social network knowledge construction: Emerging virtual world pedagogy, On The Horizon, 17(2).
• Demir, M. (2020). Öğretmenlerin sosyal medya üzerinden açılabilir çocukların görüşlerinin incelemeleri. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 21(1), 225-240. Doi:10.17679/inuefd.509492
• Digipeak (2025). https://digipeak.org/tr/blog/sosyal-medya-yonetim-araclari 30/06/2025 22.42
• Duran, N. & Banoğlu, K. (2025). An investigation of the relationship between school principals' instructional and technology leadership practices by canonical correlation analysis. Anadolu Journal of Educational Sciences International, 15(1), 1-24. https://doi.org/10.18039/ajesi.1337982
• Ekiz, D. (2009). Bilimsel araştırma yöntemleri. Anı Yayıncılık.
• Forceville, C. (2002). The identification of target and source in pictorial metaphors. Journal of Pragmatics, 34, 1-14.
• Forte, A., Humphreys, M., ve Park, T. (2012). Grassroots professional development: How teachers use twitter [online]. Proceedings of the 6th international AAAI conference on weblogs and social media, 5–7 June, Dublin, Ireland (pp. 106–113).
• Goodyear, V. A., Fasey, A., ve Kirk, D. (2014). Tweet me, message me, like me: Using social media to facilitate pedagogical change within an emerging community of practice. Sport, Education and Society, 19(7), 927–943.
• Green, J. & Thorogood, N. (2018). Qualitative Methods for Health Research. SAGE.
• Güzel, M. (2019). Ortaokul öğrencilerinin sosyal medya kullanımı ile sosyal kaygı düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. [Yüksek lisans tezi]. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Hutchison, A., ve Colwell, J. (2012). Using a wiki to facilitate an online professional learning community for induction and mentoring teachers. Education, Information Technology, 17, 273–289. https://doi.org/10.1007/s10639-011-9159-7.
• Kelly, N., ve Antonio, A. (2016). Teacher peer support in social network sites. Teaching and Teacher Education, 56, 138–149.
• Kıldan, B. (2017). Eğitim bilimlerinde metaforların veri toplama aracı olarak kullanılması, örnek bir uygulama. Metafor ve eğitimde metaforik çalışmalar için bir uygulama rehberi içinde, Kıldan, B. (Ed.), 94-112.
• Kilis, S, Rapp, C., ve Gülbahar, Y. (2015). Eğitimde Sosyal Medya Kullanımına Yönelik Yükseköğretim Düzeyindeki Eğitmenlerin Algısı: Türkiye-Almanya Örneklemi. Journal of Instructional Technologies and Teacher Education, 3 (3).
• Kim, H. J., Miller, H. R., Herbert, B., Pedersen, S., ve Loving, C. (2012). Using a wiki in a scientistteacher professional learning community: Impact on teacher perception changes. Journal of Science Education and Technology, 21, 440–452. https://doi.org/10.1007/s10956-011-9336-x.
• Kitzinger, J. (1995). Qualitative research: Introducing focus groups. Bmj, 311(7000), 299-302.
• Kövecses, Z. (2002). Metaphor a practical introduction. Oxford University. Lakoff, G., ve Johnson, M. (2005). Metaforlar hayat, anlam ve dil. (Çev: Demir, G. Y.). Paradigma.
• Lantz-Andersson, A., Peterson, L., Hillman, T., Lundin, M., ve Rensfeldt, A. B. (2017). Sharing repertoires in a teacher professional Facebook group. Learning, Culture and Social Interaction, 15, 44-55.
• Lincoln, S. Y., ve Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. Thousand Oaks, Sage, InElo,
• Maxwell, J. A. (2008). Designing a qualitative study. The SAGE: Handbook of Applied Social Research Methods, 2, 214-253.
• Miles, M, B., ve Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded Sourcebook. (2nd ed). Thousand Oaks, Sage
• Neuman, W. L. (2006). Social research methods qualitative and quantitavie approach (6th ed.). Pearson.
• Öztürk, M. F., ve Talas, M. (2015). Sosyal Medya ve Eğitim Etkileşimi. Interaction of Social Media and Education, 7(1), 101-120.
• Rosenberg, J. M., Greenhalgh, S. P., Koehler, M. J., Hamilton, E. R., ve Akcaoğlu, M. (2016). An investigation of state educational Twitter hashtags (SETHs) as affinity spaces. E-learning and Digital Media, 13(12), 24-44.
• Saban, A. (2004). Giriş düzeyindeki sınıf öğretmeni adaylarının “öğretmen” kavramına ilişkin ileri sürdükleri metaforlar. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 2 (2), 131-155.
• Saldaña, J. (2016). The coding manual for qualitative researchers (3rd ed.). Thousand Oaks, Sage.
• Schroeder, S., Curcio, R., ve Lundgren, L. (2019). Expanding the learning network: How teachers use Pinterest. Journal of Research on Technology in Education, 51(2), 166-186
• Semerci, Ç. (2007). Program geliştirme kavramına ilişkin metaforlarla yeni ilköğretim programlarına farklı bir bakış. Cumhuriyet Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 31(1), 139-154.
• Seyhan, O. (2017). Metaforların türleri, özellikleri ve işlevleri. Metafor ve eğitimde metaforik çalışmalar için bir uygulama rehberi içinde, Kıldan, B. (Ed.), 38-50.
• Sönmez, E., Esmeray, Z., Şahin, G., Yüksel, E. (2025). Sosyal Medya ve Eğitim İlişkisi Bağlamında Fenomen Öğretmenler Üzerine Bir İnceleme. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 23(1), 1007-1031. https://doi.org/10.37217/tebd.1622297
• Statista. (2020). Most popular social networks worldwide as of April 2020, ranked by number of active users. Retrieved from https://www.statista.com/statistics/272014/global-social-networks-rankedby-number-of-users/
• Tess, P. A. (2013). The role of social media in higher education classes (real and virtual)– a literatüre review. Computers in Human Behavior, 29(5), 60-68.
• Tour, E. (2017). Teachers’ self-initiated professional learning through personal learning networks. Technology, Pedagogy and Education, 26(2), 179–192.
• Trust, T., Krutka, D. G., ve Carpenter, J. P. (2016). Together we are better: Professional learning networks for teachers. Computers ve Education, 102, 15–34. https://doi.org/10.1016/j.compedu.2016.06.007.
• Qi, G. Y., ve Wang, Y. (2018). Investigating the building of a WeChat-based community of practice for language teachers' professional development. Innovation in Language Learning and Teaching, 12(1), 72e88.
• T.C. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı (UAB). (2025). https://www.uab.gov.tr/haberler/sosyal-medya-kullanimi-artiyor 30/06/2025 22.59
• Veletsianos, G. (2011). Higher education scholars' participation and practices on Twitter. Journal of Computer Assisted Learning, 449, 336–349. https://doi.org/10.1111/j.1365-2729.2011.00449x.
• Visser, R. D., Evering, L. C., ve Barrett, D. E. (2014). Twitter for teachers: The implications of twitter as a self- directed professional development tool for K–12. Teachers Journal of Research on Technology in Education, 46(4), 396–413.
• We Are Social (2023, 1 Ağustos) Digital 2023 global overview report. https://wearesocial.com/wp-content/uploads/2023/03/Digital-2023-Global-Overview-Report.pdf
• Yıldırım A. ve Şimşek H. (2013). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
• Wesely, P. M. (2013). Investigating the community of practice of world language educators on Twitter. Journal of Teacher Education, 64(4), 305–318.