Sınıf Yönetimini Yeniden Düşünmek: Yaratıcı Drama ve Öğrenci Motivasyonu Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Öz

Bu araştırmada yaratıcı drama ile öğrenci motivasyonu arasındaki ilişki incelenmiştir. Araştırmaya 2025-2026 eğitim ve öğretim yılında Batman ilinde resmî ilkokullarda öğrenim gören 4. sınıf öğrencileri katılmıştır. Araştırma karma yöntem yaklaşımı temelinde yapılandırılmıştır. Araştırmada karma yöntem desenleri arasında yer alan açımlayıcı sıralı desen tercih edilmiştir. Bu kapsamda araştırmanın nicel aşaması, yarı deneysel tasarım temelinde yürütülmüş olup yarı deneysel tasarımda ön test-son test kontrol gruplu desen kullanılmıştır. Araştırmanın nitel aşaması ise nicel analiz sonucunda ortaya çıkan anlamlı farklılıkların derinlemesine incelenmesi amacıyla durum çalışması deseninde yürütülmüştür. Açımlayıcı sıralı desenin yapısına uygun olarak araştırmada iki farklı örnekleme yönteminden yararlanılmıştır. Bu doğrultuda nicel bölümdeki katılımcılar amaçlı örneklemle; nitel bölümdeki katılımcılar ise tipik durum örneklemesiyle belirlenmiştir. Araştırmada iki farklı veri toplama aracından yararlanılmıştır. Nicel veri toplama sürecinde Kara (2017) tarafından Türkçeye uyarlanan “Eğitimde Motivasyon Ölçeği” kullanılmıştır. Nitel veri toplama sürecinde ise araştırmacı tarafından geliştirilmiş olan “Yarı Yapılandırılmış Öğrenci Görüşme Formu” kullanılmıştır. Araştırmanın uygulama süreci 8 hafta sürmüştür. Bu kapsamda birinci haftada deney ve kontrol grubundaki katılımcılara ön testler uygulanmıştır. İkinci haftada öğrencilere araştırmanın amacı ve uygulama süreci hakkında bilgi verilmiştir. Üç, dört, beş ve altıncı haftalarda deney grubundaki öğrencilerle sınıf ortamında yaratıcı drama etkinlikleri yapılmıştır. Yedinci haftada deney ve kontrol grubundaki katılımcılara son testler uygulanmıştır. Sekizinci haftada deney grubunda bulunan ve tipik durum örneklemesi ile seçilen öğrencilerin süreç hakkındaki görüşleri yarı yapılandırılmış öğrenci görüşme formu aracılığıyla toplanmıştır. Araştırmanın nicel bölümünde elde edilen veriler SPSS yazılımı kullanılarak analiz edilmiştir. Deney ve kontrol grubundaki öğrencilerin ön test ve son test puanları arasındaki anlamlı farklılıkların belirlenmesinde gruplar arası karşılaştırmalar için t-testi kullanılmıştır. Nicel analiz sonuçlarına göre deney grubu öğrencilerinin motivasyon puanları, yaratıcı drama uygulamaları sonrasında önemli bir artış göstermiş olup bu artış istatistiksel olarak anlamlıdır. Kontrol grubu öğrencilerinin motivasyon puanları, herhangi bir yaratıcı drama uygulaması yapılmadan kısmi bir artış göstermiş olup bu kısmi fark da anlamlı bulunmuştur. Ancak kontrol grubundaki artışın büyüklüğü çok düşüktür. Ön testte kontrol grubunun ortalaması deney grubundan daha yüksek olmasına rağmen yaratıcı drama uygulamalarından sonra deney grubunun ortalamasının kontrol grubunu geçtiği görülmektedir. Araştırmanın nitel bölümünde, yarı yapılandırılmış görüşmeler yoluyla elde edilen veriler betimsel analiz yöntemiyle analiz edilmiş, öğrencilerin görüşlerine yer verilmiştir. Elde edilen bulgular, alanyazın temelinde tartışılmış ve uygulayıcılara, politika yapıcılara, araştırmacılara birtakım önerilerde bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Sınıf Yönetimi
• Yaratıcı Drama
• Öğrenci Motivasyonu
• Karma Yöntem

Destekleyen Kurum

Batman Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Birimi tarafından desteklenmiştir (Proje No: [BTÜBAP-2025-SBF-01]).

Etik Beyan

Araştırma kapsamında verinin toplanabilmesi için öncelikle ölçek yazarı olan Kara’dan (2017) izin alınmıştır. Daha sonra Batman İl Milli Eğitim Müdürlüğü’nden 28.03.2025 tarih ve MEB.TT.2025.021983 sayı; Batman Üniversitesi Etik Kurulu’ndan 17.04.2025 tarih ve 2025/04-28 sayı ile gerekli izinler alınmıştır.

Teşekkür

Batman Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Birimi tarafından desteklenmiştir. Sağlanan destek için teşekkür ederiz.

Rethinking Classroom Management: Examining the Relationship Between Creative Drama and Student Motivation

Öz

This study examined the relationship between creative drama and student motivation. The participants consisted of fourth-grade students enrolled in public primary schools in Batman during the 2025-2026 academic year. The research was designed based on a mixed-methods approach, with an explanatory sequential design selected from among the mixed-methods research designs. In this context, the quantitative phase of the study was conducted using a quasi-experimental design with a pretest–posttest control group model. The qualitative phase, on the other hand, employed a case study design to examine in depth the significant differences identified in the quantitative analysis. Consistent with the structure of the explanatory sequential design, two different sampling methods were utilized: purposive sampling for the quantitative phase and typical case sampling for the qualitative phase. Two distinct data collection instruments were employed. In the quantitative phase, the “Motivation in Education Scale,” adapted into Turkish by Kara (2017), was used. For the qualitative phase, a semi-structured student interview form developed by the researcher was employed. The implementation process lasted eight weeks. In the first week, pretests were administered to both the experimental and control groups. In the second week, students were informed about the purpose of the study and the implementation process. During the third, fourth, fifth, and sixth weeks, creative drama activities were conducted with the students in the experimental group in a classroom setting. In the seventh week, posttests were administered to both groups. In the eighth week, the perceptions of students in the experimental group, selected through typical case sampling, were collected using a semi-structured student interview form. Quantitative data were analysed using SPSS software. To determine significant differences between the pretest and posttest scores of the students in the experimental and control groups, independent-samples t-tests were conducted. The results of the quantitative analysis indicated that the motivation scores of the experimental group increased significantly following the creative drama interventions and that this increase was statistically significant. The control group also exhibited a slight increase in motivation scores without any creative drama interventions, which was statistically significant, albeit of very small size. Notably, although the control group’s pretest mean was higher than that of the experimental group, the experimental group surpassed the control group in the posttest following the creative drama interventions. In the qualitative phase, data obtained through semi-structured interviews were analysed using descriptive analysis, and students’ views were presented. The findings were discussed in light of the literature, and practical recommendations were offered to practitioners, policymakers, and researchers.

Anahtar Kelimeler

• Classroom Management
• Creative Drama
• Student Motivation
• Mixed Method

Destekleyen Kurum

This study was supported by the Batman University Scientific Research Projects Unit (Project No: [BTÜBAP-2025-SBF-01]).

Etik Beyan

This study was conducted in full compliance with all regulations specified under the “Directive on Scientific Research and Publication Ethics in Higher Education Institutions.” None of the actions listed under the second section of the directive, titled “Acts Contrary to Scientific Research and Publication Ethics,” were carried out.

Teşekkür

This study was supported by the Batman University Scientific Research Projects Unit (Project No: [BTÜBAP-2025-SBF-01]). The author expresses gratitude for the financial and academic support provided.

Kaynakça

1. Adıgüzel, Ö. (2022). Eğitimde yaratıcı drama. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
2. Allen, J. P., Pianta, R. C., Gregory, A., Mikami, A. Y., & Lun, J. (2013). Observations of effective teacher-student interactions in secondary school classrooms: Predicting student achievement with the Classroom Assessment Scoring System–Secondary. School Psychology Review, 42(1), 76-98. https://doi.org/10.1080/02796015.2013.12087492
3. Bolton, G. (1984). Drama as education: An argument for placing drama at the centre of the curriculum. Longman.
4. Brophy, J. (2010). Motivating students to learn (3rd ed.). Routledge.
5. Büyüköztürk, (2024). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı. Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.
6. Cohen, J. (1960). A coefficient of agreement for nominal scales. Educational and Psychological Measurement, 20(1), 37-46. https://doi.org/10.1177/001316446002000104
7. Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences. Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum Associates.
8. Creswell, J. W. (2021). Karma yöntem araştırmalarına giriş (Çeviri Ed.: M. Sözbilir). Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.

9. Creswell, J. W., & Plano Clark, V. L. (2024). Karma yöntem araştırmaları, tasarımı ve yürütülmesi (Çeviri Ed.: Y. Dede ve S. B. Demir). Ankara: Anı Yayıncılık.
10. Cuban, L. (2013). Inside the black box of classroom practice: Change without reform in American education. Harvard Education Press.
11. Dilekçi, Ü., Limon, İ., & Kaya, A. B. (2021). Acil uzaktan eğitim sürecinde sanal sınıf yönetimi: Karşılaşılan problemlere ilişkin öğretmen görüşleri. 15. Uluslararası Eğitim Yönetimi Kongresi, 5-6 Kasım 2021, Gaziantep, Türkiye. Tam metin bildiri.
12. Eccles, J. S., & Wigfield, A. (2002). Motivational beliefs, values, and goals. Annual Review of Psychology, 53, 109-132. https://doi.org/10.1146/annurev.psych.53.100901.135153
13. Erdoğan, T., Erdoğan Ö., & Uzuner, F. G. (2018). Yaratıcı drama yönteminin ilkokul 4. sınıf öğrencilerinin okuma motivasyonu ve tutumlarına etkisi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 6(2), 297-313. https://doi.org/10.16916/aded.387462
14. Evertson, C. M., & Weinstein, C. S. (2013). Classroom management as a field of inquiry. In C. M. Evertson & C. S. Weinstein (Eds.), Handbook of Classroom Management: Research, Practice, and Contemporary Issues (pp. 3-15). Lawrence Erlbaum Associates.
15. Heathcote, D., & Bolton, G. (1995). Drama for learning: dorothy heathcote's mantle of the expert approach to education. Heinemann.
16. Heathcote, D., & Wagner, B. (1990). Drama as a learning medium. Stanley Thornes, Publishers Ltd.
17. Kadan, Ö. F. (2021). The effects of creative drama on achievement and motivation levels of the 7th graders in English language classes. Participatory Educational Research, 8(3), 88-104. http://dx.doi.org/10.17275/per.21.55.8.3
18. Kara, A. (2008). İlköğretim birinci kademede eğitimde motivasyon ölçeğinin Türkçeye uyarlanması. Ege Eğitim Dergisi, 9(2), 57-78.
19. Karatay, H., & Koçyiğit, S. (2020). Drama dersinin ortaokul öğrencilerine sağladığı yararlar ve uygulama sorunları. International Journal of Language Academy, 8(3), 463-479. http://dx.doi.org/10.29228/ijla.43606
20. Kavrayıcı, C. (2020). Communication skills and classroom management competency: The mediating role of problem-solving skills. Journal of Teacher Education and Educators, 9(1), 125-137.
21. Kavrayıcı, C. (2021). The relationship between classroom management and sense of classroom community in graduate virtual classrooms. Turkish Online Journal of Distance Education, 22(2), 112-125. https://doi.org/10.17718/tojde.906816
22. Neelands, J., & Goode, T. (2015). Structuring drama work. Cambridge University Press. O’Neill, C. (1995). Drama worlds: A framework for process drama. Heinemann.
23. O’Toole, J., & Dunn, J. (2002). Pretending to learn: helping children learn through drama. Frenchs Forest, NSW: Pearson Education.
24. OECD (2018). Teaching for the future: Effective classroom practices to transform education. OECD Publishing. https://www.oecd.org/en/publications/teaching-for-the-future_9789264293243-en.html
25. OECD (2020). Education at a Glance 2020: OECD indicators. OECD Publishing. https://www.oecd.org/en/publications/education-at-a-glance-2020_69096873-en.html
26. OECD (2021). TALIS 2018 Results (Volume II): Teachers and School Leaders as Valued Professionals. OECD Publishing. https://www.oecd.org/en/publications/talis-2018-results-volume-ii_19cf08df-en.html https://doi.org/10.1787/19cf08df-en
27. Ormanci, U., & Özcan, S. (2014). The effect of the using drama method in primary school science and technology courses on student attitude and motivation. Pegem Journal of Education and Instruction, 4(4), 23-40. https://doi.org/10.14527/pegegog.2014.020
28. Ökmen, H., & Karadaş, H. (2025). Sınıf yönetiminde öğretmenlerin karşılaştıkları sorunların kaynağına ilişkin bir analiz. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 24(1), 408-428. https://doi.org/10.17755/esosder.1551945
29. Özbey, Ö. F., & Sarıkaya, R. (2019). Türkiye’de drama yöntemi ile yapılan çalışmaların etkililiğinin incelenmesi: bir meta analiz çalışması. Gazi Eğitim Bilimleri Dergisi, 5(Özel Sayı), 231-253. https://dx.doi.org/10.30855/gjes.2019.os.01.013
30. Patton, M. Q. (2018). Nitel araştırma ve değerlendirme yöntemleri (Çev.: M. Bütün, S. B. Demir), Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.
31. Pintrich, P. R. (2003). A Motivational science perspective on the role of student motivation in learning and teaching contexts. Journal of Educational Psychology, 95(4), 667-686. https://doi.org/10.1037/0022-0663.95.4.667
32. Ryan, R. M., & Deci, E. L. (2000a). Intrinsic and extrinsic motivations: Classic definitions and new directions. Contemporary Educational Psychology, 25(1), 54-67. https://doi.org/10.1006/ceps.1999.1020
33. Ryan, R. M., & Deci, E. L. (2000b). Self-determination theory and the facilitation of intrinsic motivation, social development, and well-being. American Psychologist, 55(1), 68-78. https://doi.org/10.1037/0003-066X.55.1.68
34. San, İ. (1990). Eğitimde yaratıcı drama. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 23(2), 573-582. https://doi.org/10.1501/Egifak_0000000781
35. Schunk, D. H., Pintrich, P. R., & Meece, J. L. (2014). Motivation in education: Theory, research, and applications. Pearson.
36. Simonsen, B., Fairbanks, S., Briesch, A., Myers, D., & Sugai, G. (2008). Evidence-based practices in classroom management: Considerations for research to practice. Education and Treatment of Children, 31(3), 351-380. https://doi.org/10.1353/etc.0.0007
37. Skinner, E. A., & Pitzer, J. R. (2012). Developmental dynamics of student engagement, coping, and everyday resilience. In S. Christenson et al. (Eds.), Handbook of Research on Student Engagement (pp. 21-44). Springer. https://doi.org/10.1007/978-1-4614-2018-7_2
38. Tashakkori, A., & Teddlie, C. (2010). Sage handbook of mixed methods in social & behavioral research. Thousand Oaks, CA: Sage Publications. https://doi.org/10.4135/9781506335193
39. Turner, J. C., & Patrick, H. (2004). Motivational influences on student participation in classroom learning activities. Teachers College Record, 106(9), 1759-1785. https://doi.org/10.1111/j.1467-9620.2004.00404.x
40. Wang, H., Hall, N. C., & Rahimi, S. (2015). Self-efficacy and causal attributions in teachers: Effects on burnout, job satisfaction, illness, and quitting intentions. Teaching and Teacher Education, 47, 120-130. https://doi.org/10.1016/j.tate.2014.12.005
41. Wentzel, K. R., & Miele, D. B. (Eds.). (2016). Handbook of motivation at school. Routledge. https://doi.org/10.4324/9781315773384
42. Yakut Yön, A., & Dilekçi, Ü. (2026). The relationship between teachers' work engagement and classroom management styles. International Journal of Psychology and Educational Studies, 13(1), 11-27. https://dx.doi.org/10.52380/ijpes.2026.13.1.1589
43. Yıldırım, A., & Şimşek H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
44. Yılmaz, M., Korkmaz Ö., & Kurt M. (2023). Yaratıcı drama bileşenlerine yönelik sınıf öğretmeni görüşleri. Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 56, 729-757.
45. Zee, M., & Koomen, H. M. Y. (2016). Teacher self-efficacy and its effects on classroom processes, student academic adjustment, and teacher well-being: A meta-analysis. Review of Educational Research, 86(4), 981-1015. https://doi.org/10.3102/0034654315626801
46. Zengin, E., & Ulaş, H. (2021). Drama ile eğitimin dördüncü sınıf öğrencilerinin sosyal bilgiler dersine yönelik motivasyonlarına ve tutumlarına etkisinin incelenmesi. Eğitim ve İnsani Bilimler Dergisi: Teori ve Uygulama, 12(24), 353-376.