ORTAOKUL ÖĞRENCİLERİNİN MATEMATİK ODAKLI AKADEMİK RİSK ALMA DAVRANIŞLARINI ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN YAPISAL EŞİTLİK MODELLEMESİYLE İNCELENMESİ

Öz

Bu araştırmanın amacı, ortaokul öğrencilerinin cinsiyetleri, sınıf düzeyleri, matematiğe karşı tutum düzeyi ve matematiksel üstbilişsel farkındalık düzeylerinin birbiri üzerindeki ve matematik odaklı akademik risk alma davranışları üzerindeki etkilerini belirlemektir. Araştırma ilişkisel araştırma modeli kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın örneklemini uygun örnekleme yöntemi kullanılarak seçilen 895 ortaokul (6, 7 ve 8. sınıf) öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Matematiksel Üstbiliş Farkındalık Ölçeği, Matematiğe Yönelik Tutum Ölçeği ve Matematik Odaklı Akademik Risk Alma Ölçeği kullanılmıştır. Araştırmada toplanan veriler yapısal eşitlik modellemesi (YEM) ile analiz edilmiştir. YEM analizi sonucunda araştırma kapsamında kuramsal bilgilere dayalı olarak geliştirilen 9 hipotezden 4’ü kabul edilmiş, 5’i ise reddedilmiştir. Araştırma bulgularına göre, matematiğe karşı tutum, matematiksel üstbilişsel farkındalık değişkenlerinin akademik risk alma değişkenine ilişkin varyansın %68’ini açıkladığı belirlenmiştir. Ayrıca araştırmada cinsiyet ve matematiğe karşı tutum değişkenlerinin matematiksel üstbilişsel farkındalık değişkenine ilişkin varyansın %49’unu açıkladığı tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Cinsiyet
• sınıf düzeyi
• tutum
• üstbiliş
• akademik risk

INVESTIGATION OF FACTORS AFFECTING SECONDARY SCHOOL STUDENTS' MATHEMATICS ORIENTED ACADEMIC RISK BEHAVIOR BY STRUCTURAL EQUATION MODELING

Öz

The study aims to determine the effects of secondary school students' gender, grade levels, attitude toward mathematics level, and mathematical metacognition awareness level on each other and mathematics-oriented academic risk-taking behaviors. This research was carried out using a correlational research model. The sample of the study comprised 895 secondary school students (6th, 7th, and 8th-grade) who are selected by using a convenience sampling method. In this research, the Mathematical Metacognition Awareness Scale, Attitudes towards Mathematics Scale, and Mathematics-Oriented Academic Risk-taking Scale were used as data collection tools. The data collected in the study were analyzed using Structural Equation Modeling (SEM). As a result of SEM analysis, 4 of 9 hypotheses developed based on theoretical information within the scope of the research were accepted and 5 of them were rejected. According to research results, it was determined that gender, attitude towards mathematics, mathematical metacognition awareness variables explain 68% of the variance related to academic risk-taking variable. Also, it was found in the study that the variables of gender and attitude towards mathematics explained 49% of the variance related to the mathematical metacognition awareness variable.

Anahtar Kelimeler

• Gender
• grade level
• attitude
• metacognition
• academic risk

Kaynakça

1. Açıkgül, K. & Şahin, K. (2019). Ortaokul öğrencilerinin matematik odaklı akademik risk alma davranışlarına ilişkin algılarının cinsiyet, sınıf düzeyi, üstbiliş ve tutum değişkenleri açısından incelenmesi. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 32, 1-30. https://doi.org/10.14520/adyusbd.558120
2. Akbaba, S. (2006). Eğitimde motivasyon. Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi, 13, 343-361.
3. Adebule, S. O., & Aborisade, O. J. (2014). Gender comparison of attitude of senior secondary school students towards mathematics in Ekiti state, Nigeria. European Scientific Journal, 10(19), 153-160.
4. Ajisuksmo, C. R., & Saputri, G. R. (2017). The influence of attitudes towards mathematics, and metacognitive awareness on mathematics achievements. Creative Education, 8, 486-497. https://doi.org/10.4236/ce.2017.83037
5. Ariyati, A., & Royanto, L. R. M. (2017, September 24-25). Relationship between attitude toward mathematics and metacognitive strategy in completing mathematic word problem among 3rd elementary student [Paper presentation]. Universitas Indonesia International Psychology Symposium for Undergraduate Research (UIPSUR 2017). https://doi.org/10.2991/uipsur-17.2018.11
6. Atkins, W. J., Leder, G. C., O'Halloran, P. J., Pollard, G. H., & Taylor, P. (1991). Measuring risk-taking. Educational Studies in Mathematics, 22(3), 297-308. https://doi.org/10.1007/BF00368343
7. Avcı, E. & Özenir, Ö. S. (2016). Ortaokul öğrencilerinin matematik odaklı akademik risk alma davranışlarının bazı değişkenlere göre incelenmesi. Türk Bilgisayar ve Matematik Eğitimi Dergisi, 7(2), 304-320. https://doi.org/10.16949/turcomat.89917
8. Awofala, A. (2014). Examining personalisation of instruction, attitudes toward and achievement in mathematics word problems among Nigerian senior secondary school students. International Journal of Education in Mathematics Science and Technology, 2(4), 273-288.

9. Baltacı, A. (2018). Okul yöneticilerinin üst-bilişsel farkındalık düzeyleri. Trakya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 8(4), 840-854.
10. Baş, S. (2012). Kişilik, motivasyon, akademik risk alma ve üstbilişin matematik alanında yaratıcı yeteneğe katkısı (Tez No. 318944) [Doktora tezi, Orta Doğu Teknik Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Tez Merkezi.
11. Baş, F., Sağırlı, M. Ö. & Bekdemir, M. (2016). Ortaokul matematik öğretmen adaylarının üstbiliş farkındalıkları, problem çözmeye yönelik inançları. Eğitimde Kuram ve Uygulama, 12(2), 464-482.
12. Beghetto, R. A. (2009). Correlates of intellectual risk-taking in elementary school science. Journal of Research in Science Teaching, 46(2), 210-223. https://doi.org/10.1002/tea.20270
13. Bentler, P. M. (1992). On the fit of models to covariances and methodology to the Bulletin. Psychological Bulletin, 112(3), 400-404. https://doi.org/10.1037/0033-2909.112.3.400
14. Bentler, P. M. (2006). EQS 6 structural equations program manual. Multivariate Software.
15. Birgin, O. & Demirkan, H. (2017). Yatılı bölge ortaokulu öğrencilerinin matematiğe yönelik tutumlarının bazı değişkenler bakımından incelenmesi. E-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 8(2), 1-15.
16. Bozkurt, S. (2012). İlköğretim ikinci kademe öğrencilerinde sınav kaygısı, matematik kaygısı, genel başarı ve matematik başarısı arasındaki ilişkilerin incelenmesi (Tez No. 314728) [Yüksek lisans tezi, İstanbul Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Tez Merkezi.
17. Bozpolat, E. & Koç, D. H. (2016). Matematik öğretiminin öğretim yöntemleri ve ölçme-değerlendirme boyutunda değerlendirilmesi. Electronic Turkish Studies, 11(14), 101-122. https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.9863
18. Byrne, B. M. (2001). Structural equation modeling with AMOS, EQS, and LISREL: Comparative approaches to testing for the factorial validity of a measuring instrument. International Journal of Testing, 1(1), 55-86. https://doi.org/10.1207/S15327574IJT0101_4
19. Byrne, B. M. (2013). Structural equation modeling with Mplus: Basic concepts, applications, and programming. Routledge.
20. Byrnes, J. P., Miller, D. C., & Schafer, W. D. (1999). Gender differences in risk-taking: A meta-analysis. Psychological Bulletin, 125(3), 367-383. https://doi.org/10.1037/0033-2909.125.3.367
21. Clara, I. P., Cox, B. J., & Enns, M. W. (2001). Confirmatory factor analysis of the Depression–Anxiety–Stress Scales in depressed and anxious patients. Journal of Psychopathology and Behavioral Assessment, 23(1), 61-67. https://doi.org/10.1023/A:1011095624717
22. Clifford, M. M., Lan, W. Y., Chou, F. C., & Qi, Y. (1989). Academic risk-taking: Developmental and cross-cultural observations. The Journal of Experimental Education, 57(4), 321-338. https://doi.org/10.1080/00220973.1989.10806514
23. Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences (2nd ed.). Erlbaum.
24. Creswell, J. W. (2012). Educational research: Planning, conducting, and evaluating (4th ed.). Pearson Education.
25. Çakır, E. & Yaman, S. (2016). Ortaokul öğrencilerinin zihinsel risk alma becerileri ve üstbilişsel farkındalıkları ile akademik başarıları arasındaki ilişki. Gazi Eğitim Bilimleri Dergisi, 1(2), 163-178.
26. Çetin, B., İlhan, M. & Yılmaz, F. (2014). Olumsuz değerlendirilme korkusu ve akademik risk alma arasındaki ilişkinin kanonik korelasyonla incelenmesi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 14(1), 135-158. https://doi.org/10.12738/estp.2014.1.1616
27. Çiftçi, S. (2006). Sosyal bilgiler öğretiminde proje tabanlı öğrenmenin öğrencilerin akademik risk alma düzeylerine, problem çözme becerilerine, erişilerine kalıcılığa ve tutumlarına etkisi (Tez No. 189321) [Doktora tezi, Selçuk Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Tez Merkezi.
28. Çokluk, Ö., Şekercioğlu, G. & Büyüköztürk, Ş. (2010). Sosyal bilimler için çok değişkenli istatistik: SPSS ve LISREL uygulamaları (1.baskı). Pegem Akademi.
29. Dachner, A. M., Miguel, R. F., & Patena, R. A. (2017). Risky business: Understanding student intellectual risk-taking in management education. Journal of Management Education, 41(3), 415-443. https://doi.org/10.1177/1052562917695775
30. Deniz, N. (2011). Liseye devam eden ergenlerin risk alma davranışları ile mükemmeliyetçilik düzeyleri arasındaki ilişki (Tez No. 294152) [Yüksek lisans tezi, Selçuk Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Tez Merkezi.
31. Deniz, D., Küçük, B., Cansız, Ş., Akgün, L. & İşleyen, T. (2014). Ortaöğretim matematik öğretmeni adaylarının üstbiliş farkındalıklarının bazı değişkenler açısından incelenmesi. Kastamonu Eğitim Dergisi, 22(1), 305-320.
32. Deveci, İ., & Aydın, F. (2018). Relationship between students' tendencies toward academic risk-taking and their attitudes to science. Issues in Educational Research, 28(3), 560-577.
33. Doğan, A. (2013). Üstbiliş ve üstbilişe dayalı öğretim. Middle Eastern & African Journal of Educational Research, 3, 6-20.
34. Eke, Z. N. (2019). Ortaokul öğrencilerinin matematik odaklı risk alma davranışlarının, üstbilişsel farkındalık düzeyleri ve matematik başarısı ile ilişkisinin incelenmesi (Tez No. 565755) [Yüksek lisans tezi, Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Tez Merkezi.
35. Farooq, M. S., & Shah, S. Z. U. (2008). Students' attitude towards mathematics. Pakistan Economic and Social Review, 46(1), 75-83.
36. Fraenkel, J. R., Wallen, N. E., & Hyun, H. H. (2012). How to design and evaluate research in education. McGraw Hall.
37. Field, A. (2005). Discovering statistics using SPSS (2nd ed.). Sage.
38. Garver, M. S., & Mentzer, J. T. (1999). Logistics research methods: Employing structural equation modeling to test for construct validity. Journal of Business Logistics, 20(1), 33-57.
39. Gezer, M., İlhan, M. & Şahin, İ. F. (2014). Sosyal bilgiler odaklı akademik risk alma ölçeğinin (SOARAÖ) geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Kalem Uluslararası Eğitim ve İnsan Bilimleri Dergisi, 4(1), 125-164. https://doi.org/10.23863/kalem.2017.34
40. Gourgey, A. F. (1998). Metacognition in basic skills instruction. Instructional Science, 26(1-2), 81-96. https://doi.org/10.1023/A:1003092414893
41. Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., & Anderson, R. E. (2014). Multivariate data analysis (7th ed.). Pearson Education Limited.
42. Hooper, D., Coughlan, J., & Mullen, M. R. (2008). Structural equation modelling: Guidelines for determining model fit. Electronic Journal of Business Research Methods, 6(1), 53-60. https://doi.org/10.21427/D7CF7R
43. Hu, L. T., & Bentler, P. M. (1999). Cutoff criteria for fit indexes in covariance structure analysis: Conventional criteria versus new alternatives. Structural Equation Modeling: A Multidisciplinary Journal, 6(1), 1-55. https://doi.org/10.1080/10705519909540118
44. Işık, A., Çiltaş, A. & Bekdemir, M. (2008). Matematik eğitiminin gerekliliği ve önemi. Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi, 17, 174-184.
45. Izadi, S., Hadipour, M., & Ahmadabadi, N. M. (2018). Explaining the attitude towards Mathematics in students on the basis of goal adjustment strategies and metacognitive beliefs. Creative Education, 9(7), 1042-1053. https://doi.org/10.4236/ce.2018.97077
46. İlhan, M. & Çetin, B. (2013). Ortaokul öğrencilerinin MOARA davranışları: Bir ölçek geliştirme çalışması. E-uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 4(2), 1-28.
47. Jaleel, S. (2016). A study on the metacognitive awareness of secondary school students. Universal Journal of Educational Research, 4(1), 165-172. https://doi.org/10.13189/ujer.2016.040121
48. Jöreskog, K. G. (1999). Formulas for skewness and kurtosis. Scientific Software International, http://www.stat.rice.edu/~dobelman/courses/kurtosis.skew.joreskog.pdf
49. Kahramanoğlu, R. & Deniz, T. (2017). Ortaokul öğrencilerinin üstbiliş becerileri, matematik özyeterlikleri ve matematik başarısı arasındaki ilişkinin incelenmesi. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(3), 189-200. https://doi.org/10.17679/inuefd.334285
50. Kaplan, A. & Duran, M. (2016). Ortaokul öğrencilerine yönelik matematiksel üstbiliş farkındalık ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi, 32, 1-17.
51. Karaduman, B. (2019). Ortaokul 6., 7. ve 8. sınıf öğrencilerinin orantısal akıl yürütme becerilerini ve matematik dersine yönelik tutumlarının bazı değişkenler açısından incelenmesi: cinsiyet ve sınıf düzeyi perspektifi (Tez No. 534992) [Yüksek lisans tezi, Başkent Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Tez Merkezi.
52. Kline, R. B. (2015). Principles and practice of structural equation modeling (4th ed.). Guilford publications.
53. Korkmaz, H. B. (2002). Fen eğitiminde proje tabanlı öğrenmenin yaratıcı düşünme, problem çözme ve akademik risk alma düzeylerine etkisi (Tez No. 113511) [Doktora tezi, Hacettepe Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Tez Merkezi.
54. Liliana, C., & Lavinia, H. (2011). Gender differences in metacognitive skills. A study of the 8th grade pupils in Romania. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 29, 396-401. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2011.11.255
55. Mahanta, S., & Islam, M. (2012). Attitude of secondary students towards mathematics and its relationship to achievement in mathematics. International Journal of Computer Technology and Applications, 3(2), 713-715.
56. Mata, M. D. L., Monteiro, V., & Peixoto, F. (2012). Attitudes towards mathematics: Effects of individual, motivational, and social support factors. Child Development Research, 2012, 1-10. https://doi.org/10.1155/2012/876028
57. Millî Eğitim Bakanlığı (2018). Matematik dersi öğretim programı. http://mufredat.meb.gov.tr
58. Mevarech, Z., & Fridkin, S. (2006). The effects of IMPROVE on mathematical knowledge, mathematical reasoning and meta-cognition. Metacognition and Learning, 1(1), 85-97. https://doi.org/10.1007/s11409-006-6584-x
59. Mohamed, A. N., & Razak, F. A. (2018, February 6-8). Effects of gender and school type on attitudes towards mathematics [Paper presentation]. 3rd International Conference on Mathematical Sciences and Statistics. https://doi.org/10.1088/1742-6596/1132/1/012038
60. Moenikia, M., & Zahed-Babelan, A. (2010). A study of simple and multiple relations between mathematics attitude, academic motivation and intelligence quotient with mathematics achievement. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 2(2), 1537-1542. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2010.03.231
61. Neihart, M. (1999). Systematic risk-taking. Roeper Review, 21(4), 289-292. https://doi.org/10.1080/02783199909553977
62. Oğuz, A. & Kalender, D. K. (2018). Ortaokul öğrencilerinin üstbilişsel farkındalıkları ile öz yeterlik algıları arasındaki ilişki. Eğitimde Kuram ve Uygulama, 14(2), 170-186. https://doi.org/10.17244/eku.319267
63. Önal, N. (2013). Ortaokul öğrencilerinin matematik tutumlarına yönelik ölçek geliştirme çalışması. İlköğretim Online, 12(4), 938-948.
64. Peker, M. & Mirasyedioğlu, Ş. (2003). Lise 2. sınıf öğrencilerinin matematik dersine yönelik tutumları ve başarıları arasındaki ilişki. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 14(14), 157-166.
65. Ramos, I., & Lambating, J. (1996). Gender differences in risk‐taking behavior and their relationship to sat‐mathematics performance. School Science and Mathematics, 96(4), 202-207. https://doi.org/10.1111/j.1949-8594.1996.tb10225.x
66. Rebhorn, L. S. (2001). A study of the relationship between cognitive ability and risk-taking tendency in college students enrolled in education courses [Unpublished doctoral dissertation]. University of Saint Louis University.
67. Robinson, L. E. (2012). Academic risk-taking in an online environment [Unpublished doctoral dissertation]. University of Connecticut.
68. Saha, S. (2007). Study of academic achievements in mathematics in relation to cognitive style and attitude towards mathematics. Journal of Indian Education, 33(1), 90-95.
69. Schermelleh-Engel, K., Moosbrugger, H., & Müller, H. (2003). Evaluating the fit of structural equation models: Tests of significance and descriptive goodness-of-fit measures. Methods of Psychological Research Online, 8(2), 23-74.
70. Sevgi, S., & Orman, F. (2020). An investigation, based on some variables, into the attitudes of secondary school students towards mathematics and metacognitive skills. Elementary Education Online, 19(1), 183-197. https://doi.org/10.17051/ilkonline.2020.649375
71. Shah, R., & Goldstein, S. M. (2006). Use of structural equation modeling in operations management research: Looking back and forward. Journal of Operations Management, 24(2), 148-169. https://doi.org/10.1016/j.jom.2005.05.001
72. Shashaani, L. (1995). Gender differences in mathematics experience and attitude and their relation to computer attitude. Educational Technology, 35(3), 32-38.
73. Shook, C. L., Ketchen, D. J., Hult, G. T. M., & Kacmar, K. M. (2004). An assessment of the use of structural equation modeling in strategic management research. Strategic Management Journal, 25(4), 397-404. https://doi.org/10.1002/smj.385
74. Sipahi, B., Yurtkoru, E. S. & Çinko, M. (2010). Sosyal bilimlerde SPSS’le veri analizi. Beta Yayıncılık.
75. Siswati, B. H., & Corebima, A. D. (2017). The effect of education level and gender on students’ metacognitive skills in malang, Indonesia. Advances in Social Sciences Research Journal, 4(4), 163-169. https://doi.org/10.14738/assrj.44.2813
76. Skaar, N. R. (2009). Development of the adolescent exploratory and risk behavior rating scale [Unpublished doctoral dissertation]. University of Minnesota.
77. Strum, I. S. (1971). The relationship of creativity and academic risk-taking among fifth graders: Final report. https://files.eric.ed.gov/fulltext/ED046212.pdf
78. Şimşek, H., Şahinkaya, N., & Aytekin, C. (2017). Investigation of the anxieties and attitudes of elementary school students towards mathematics with various variables. Necatibey Faculty of Education Electronic Journal of Science & Mathematics Education, 11(2), 82-108.
79. Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2007). Using multivariate statistics (5th ed.). Sage Publications.
80. Tan, M. N. (2015). Ortaokul öğrencilerinin matematik kaygısı, öğrenilmiş çaresizlik ve matematiğe yönelik tutum düzeyleri arasındaki ilişkilerin incelenmesi (Tez No. 407580) [Doktora tezi, Necmettin Erbekan Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Tez Merkezi.
81. Tay, B., Özkan, D., & Tay, B. A. (2009). The effect of academic risk-taking levels on the problem solving ability of gifted students. Procedia Social and Behavioral Sciences, 1(1), 1099-1104. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2009.01.198
82. Trimpop, R. M. (1994). The psychology of risk-taking behavior. Elsevier.
83. Tuncer, M. & Bahadır, F. (2017). Öğretmen adaylarının üstbiliş düşünme becerileri algıları ve başarı yönelimlerine yönelik tutumlarının çeşitli değişkenlere göre değerlendirilmesi. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 6(2), 1326-1343.
84. Utsumi, M. C., & Mendes, C. R. (2000). Researching the attitudes towards mathematics in basic education. Educational Psychology, 20(2), 237-243. https://doi.org/10.1080/713663712
85. Yaman, S. & Köksal, M. S. (2014). Fen öğrenmede zihinsel risk alma ve yordayıcılarına ilişkin algı ölçeği Türkçe formunun uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Türk Fen Eğitimi Dergisi, 11(3), 119-142. https://doi.org/10.12973/tused.10122a
86. Yücel, Z., & Koç, M. (2011). The relationship between the prediction level of elementary school students’ math achievement by their math attitudes and gender. Elementary Education Online, 10(1), 133-143.