Teaching and Inspectorship as Professions from the Perspectives of Educational Inspector Assistants

Öz

This research, which aims to examine the reasons why teachers prefer the inspector as a job, was designed within the scope of the qualitative research model. The participants of the research are 30 Assistant Education Inspectors selected through criterion sampling. The criterion in the research is to pass the inspector exam. In the research, data were collected using semi-structured interview technique and analyzed with content analysis. The research found that the perceptions of assistant inspectors towards the teaching profession are focused on spirituality, emotion, and expertise. Their perceptions of the inspector profession are related to personal development, professional competence, and expertise. The advantages of the inspector profession over teaching were identified as career advancement, respect, and professional satisfaction, while the disadvantages were economic and professional challenges. Specifically, the higher status of inspectors compared to teachers and the flexible working hours were noted as significant advantages. In contrast, lower economic benefits and a high workload were highlighted as disadvantages. The expectations from the inspector profession were determined to be economic gain, personal development, career advancement, and respect. Based on these findings, several recommendations were made to enhance the inspector profession.

Anahtar Kelimeler

• Teacher
• education inspector
• career choice
• professional perceptions
• professional expectations

EĞİTİM MÜFFETTİŞ YARDIMCILARINİN ALGILARINA GÖRE BİR MESLEK OLARAK ÖĞRETMENLİK VE MÜFETTİŞLİK

Öz

Öğretmenlerin müfettişlik mesleğini tercih etme nedenlerini incelemeyi amaçlayan bu araştırmada nitel araştırma yaklaşımı benimsenmiş ve olgubilim deseni kullanılmıştır. Araştırmanın katılımcıları ölçüt örneklem yoluyla seçilen 30 Eğitim Müfettiş Yardımcısıdır. Araştırmada ölçüt müfettişlik sınavını kazanmış olmaktır. Araştırmada veriler, yarı-yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılarak toplanmış ve içerik analiziyle çözümlenmiştir. Araştırmada, müfettiş yardımcılarının öğretmenlik mesleğine yönelik algılarının maneviyat, duygu ve uzmanlık odaklı olduğu belirlenmiştir. Müfettişlik mesleğine yönelik algılarının kişisel gelişim, mesleki yeterlilik ve uzmanlıkla ilişkili olduğu saptanmıştır. Müfettişlik mesleğini tercih etme sebeplerinin kariyer ve saygınlık, mesleki gelişim ve uzmanlık olduğu bulunmuştur. Müfettişlik mesleğinin öğretmenliğe göre avantajlarının kariyer ilerlemesi ve saygınlık ile mesleki tatmin olduğu, dezavantajlarının ise ekonomik ve mesleki zorluklar olduğu belirlenmiştir. Müfettişlik mesleğinden beklentilerinin ekonomik kazanç, kişisel gelişim, kariyer ilerlemesi ve saygınlık olduğu saptanmıştır. Araştırma sonucunda, müfettişlik mesleğini iyileştirmeye yönelik öneriler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Öğretmen
• eğitim müfettişi
• kariyer tercihi
• mesleki algılar
• mesleki beklentiler

Kaynakça

1. Açıkgöz, K. (1990). Malatya, Mardin, Diyarbakır illerinde görevli ilköğretim müfettişlerinin çağdaş denetim etkinliklerini uygulama dereceleri ve denetim sürecinde karşılaşılan güçlükler. Malatya: İnönü Üniversitesi Araştırma Raporu.
2. Akan, D., Yalçın, S., & Yıldırım, İ. (2012). Eğitim denetçilerinin mesleki memnuniyet/memnuniyetsizlik düzeyleri. Kâzım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi, 25, 141-158.
3. Akbaba-Altun, S. (2009). İlköğretim ve bakanlık müfettişlerinin denetimin birleştirilmesine yönelik görüşleri. Eğitim Yönetimi Kongresi’nde sunulan bildiri. Pamukkale Üniversitesi, Denizli.
4. Akbaba, H., Çelebi, N., & Aslan, A. (2023). Sınıf öğretmenlerinin iş tatmini düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Uluslararası Eğitime Özgün Bakış Dergisi, 1(2), 282-301.
5. Aküzüm, C., & Özmen, F. (2014). Eğitim denetmenlerinin mesleki gelişim, tükenmişlik ve iş doyumuna ilişkin bir meta-sentez çalişmasi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 13(49), 31-54.
6. Altun, S. A., & Memişoğlu, S. P. (2010). İlköğretim müfettişlerinin denetimin yeniden yapılandırılmasına ilişkin görüşleri. İlköğretim Online, 9(2), 643-657.
7. Arabaci, I., & Akar, H. (2010). Eğitim müfettişlerinin bazı sosyal, demografik ve mesleki özelliklerine göre mesleki tükenmişlik düzeylerinin belirlenmesi. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 15, 78-91.
8. Arslantaş, H. İ., & Özkan, M. (2013). Eğitim müfettişlerinin hizmet içi eğitim ihtiyaçları. Education Sciences, 8(2), 179-192.

9. Atay, K. (1996). İlköğretim müfettişlerinin yeterlikleri. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 5(5), 25-38.
10. Aydın, M. (2000). Çağdaş eğitim denetimi. Ankara: Hatiboğlu Yayınevi.
11. Aypay, A. (2010). Denetici profiline ilişkin sorunlar. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 8(3), 593-622.
12. Baker, C., Wuest, J., & Stern, P. N. (1992). Method slurring: The grounded theory/phenomenology example. Journal of advanced nursing, 17(11), 1355-1360.
13. Balcı, E. (1991). Öğretmenlerin rolleri. Eğitim sosyolojisi. Ankara.
14. Başaran, Y. K. (2024). Sosyal bilimlerde örnekleme kurami. The Journal of Academic Social Science, 47(47), 480-495.
15. Başdoğan, T. (2015). Esnek çalışanlarda esnek çalışmaya yönelik tutumun iş tatmini üzerine etkisi. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir.
16. Bek, Y. (2007). Öğretmenin toplumsal/mesleki rolleri ve statüsü. Yüksek lisans dönem projesi, Trakya Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edirne.
17. Bilgin, N. (2000). İçerik analizi (1. Baskı). İzmir: Ege Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları.
18. Bozak, A. (2017). Maarif müfettişlerinin denetim sistemi hakkında yapılan yasal düzenlemelere ve müfettişlik mesleğine ilişkin görüşleri. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 14(38), 90-110.
19. Calabrese, R. L., & Zepeda, S. J. (1997). The reflective supervisor: A practical guide for educators. Routledge.
20. Can, N. (2004). İlköğretim öğretmenlerinin denetimi ve sorunları. Milli Eğitim Dergisi, 161(1), 112-120.
21. Canlı, S., & Demirtaş, H. (2015). Eğitim denetmenlerinin mesleklerine yönelik görüşleri ve beklentileri. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 25, 93-118.
22. Chang, M.-L. (2013). Toward a theoretical model to understand teacher emotions and teacher burnout in the context of student misbehavior: Appraisal, regulation and coping. Motivation and Emotion, 37, 799-817.
23. Çelebi, N., Müzeyyen, Ö., & Eravci, F. (2017). Soruşturma grubunda görev yapan il eğitim denetmenlerinin süreç içinde karşılaştıkları sorunlar. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 15(1), 1-30.
24. Çelikten, M. (2005). Öğretmenlik mesleği ve özellikleri. Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1(19), 207-237.
25. Çelikten, M., & Can, N. (2003). Yönetici, öğretmen ve veli gözüyle ideal öğretmen. Selçuk Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 15(12), 253-267.
26. Çimen, S. (2007). İlköğretim öğretmenlerinin tükenmişlik yaşantıları ve yeterlik algıları. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Kocaeli Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kocaeli.
27. Ekinci, A. (2009). İlköğretim müfettiş yardımcılarının müfettiş seçme ve yetiştirme esaslarına ilişkin görüşlerinin değerlendirilmesi. Milli Eğitim Dergisi, 39(184), 82-101.
28. Ekinci, A., Öter, Ö. M., & Akın, M. A. (2013). Cumhuriyet sonrası eğitim sisteminde müfettiş seçme ve yetiştirme sistemi. Milli Eğitim Dergisi, 43(199), 106-125.
29. Filiz, Z. (2014). Öğretmenlerin iş doyumu ve tükenmişlik düzeylerinin incelenmesi. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 10(23), 157-172.
30. Gökalp, S. (2010). İlköğretim müfettişlerinin öğretmen teftişlerindeki denetim görevlerini yerine getirme derecelerine ilişkin ilköğretim okullarında görev yapan öğretmenlerin algılarının incelenmesi (Mersin merkez örneği). Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Mersin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Mersin.
31. Gökçe, A., & Kantos, Z. (2010). İlköğretim okulu öğrencilerinin algılarına göre müfettişler. II. Uluslararası Katılımlı Eğitim Denetimi Kongresi Bildiri Kitabı, 23-25.
32. Günay, G., & Özbilen, F. M. (2018). Öğretmenlerin okul yöneticiliği istekliliğini etkileyen faktörlerin belirlenmesi. Turkish Studies, 13(19), 1331-1344.
33. Gürlek, F. (2015). Maarif müfettişlerin örgütsel bağlılıkları ile iş doyumları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Zirve Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
34. Güven, D. (2010). Profesyonel bir meslek olarak Türkiye’de öğretmenlik. Boğaziçi Üniversitesi Eğitim Dergisi, 27(2), 13-21.
35. Harris, B. M. (1975). Supervisory behavior in education. Englewood Cliffs, NJ: Prentice Hall.
36. Işik, K. (2010). İlköğretim müfettişlerinin öğretmenlerin mesleki gelişimine katkısı. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Yeditepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
37. Işıkdoğan, D. (2014). Eğitim ve din eğitimi kaynaklarında öğretmen nitelikleri (tarihsel süreç). Şarkiyat, 11, 1-17.
38. Izgar, H. (2001). Okul yöneticilerinde tükenmişlik. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.
39. Jasper, M. A. (1994). Issues in phenomenology for researchers of nursing. Journal of advanced nursing, 19(2), 309-314.
40. Kavas, E. (2005). İlkögretim müfettişlerinin denetim davranışlarına ilişkin ögretmen algı ve beklentileri. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Denizli.
41. Kayikçi, K. (2004). Milli Eğitim Bakanlığı denetmenlerinin denetim alt sisteminin yapısal sorunlarına ilişkin algıları ve iş doyum düzeyleri. Yayınlanmamış Doktora Tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İzmir.
42. Kayıkçı, K., & Şarlak, Ş. (2009). İlköğretimde denetimin etkili işleyişini zorlaştıran ve zayıflatan örgütsel engeller. 1. Uluslararası Katılımlı Eğitim Denetimi Kongresi, 23-23.
43. Kazak, E., & Öztürk, N. (2023). İllerde görevli maarif müfettişlerinin inceleme-soruşturma görevleri sırasında karşılaştıkları sorunlar ve çözüm önerileri. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 65, 196-227.
44. Kıral, E., & Aksoy, V. (2018). Öğretmen algılarına göre maarif müfettişlerinin öğretimsel liderlik rolleri. Çağdaş Yönetim Bilimleri Dergisi, 5(2), 192-209.
45. Korkmaz, M. (2007). İlköğretim müfettişlerinin rehberlik görevlerini yerine getirme düzeyleri. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Onsekiz Mart Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Çanakkale.
46. Matter, T. (2005). Attracting, developing and retaining effective teachers. Education and Training Policy. OECD.
47. Mavisu, H. (2010). Bireysel kariyer planlamanın aşamalarından biri olarak hedef belirleme ve kariyer başarısı ilişkisi. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir.
48. McCarthy, C. J., Lambert, R. G., Lineback, S., Fitchett, P., & Baddouh, P. G. (2016). Assessing teacher appraisals and stress in the classroom: Review of the classroom appraisal of resources and demands. Educational Psychology Review, 28, 577-603.
49. Mesut, B., & Demir, S. B. (2018). Nitel araştırma ve değerlendirme yöntemleri. Ankara: Pegem Akademi.
50. Nikitina, L., & Furuoka, F. (2008). "A language teacher is like...": Examining Malaysian students' perceptions of language teachers through metaphor analysis. Online Submission, 5(2), 192-205.
51. Oktar, A. N. (2010). Eğitim denetimi sisteminin yasal dayanaklara göre değerlendirilmesi. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İzmir.
52. Ovalı, Ç. (2010). İlköğretim müfettişlerinin rehberlik rollerinin yerine getirme düzeyine ilişkin müfettiş, yönetici ve öğretmen görüşleri. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Balıkesir.
53. Öz, M. F. (2003). Türkiye Cumhuriyeti milli eğitim sisteminde teftiş. Eskişehir: Osmangazi Üniversitesi Basımevi.
54. Özdemir, T. Y., & Boydak Özan, M. (2013). İlköğretim müfettişlerinin unvanlarında yapılan değişikliğin iş doyumu ve motivasyonlarına etkisi. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 23(1), 147-158.
55. Özdemir, T. Y., Özan, B., & Akgün, M. (2011). Denetlenenlerin rehberlik/teftiş sürecinde memnun oldukları/olmadıkları hususlar. III. Uluslararası Katılımlı Eğitim Denetimi Kongresi, 22-24 Haziran 2011, 506-518.
56. Özden, Y. (2010). Eğitimde dönüşüm: Eğitimde yeni değerler. Ankara: Pegem Akademi.
57. Özmen, F., & Şahin, Ş. (2010). İlköğretim müfettişlerinin soruşturma görevi yerine getirirken karşılaştıkları sorunlar. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 15, 92-109.
58. Pekkaya, M., & Çolak, N. (2019). Üniversite öğrencilerinin meslek seçimini etkileyen faktörlerin önem derecelerinin AHP ile belirlenmesi. The Journal of Academic Social Science Studies, 6(6 Issue 2), 797-818.
59. Roeser, R. W., Skinner, E., Beers, J., & Jennings, P. A. (2012). Mindfulness training and teachers' professional development: An emerging area of research and practice. Child development perspectives, 6(2), 167-173.
60. Sabuncuoğlu, Z., & Tüz, M. (1998). Örgütsel psikoloji. Bursa: Alfa Yayınları. Schermerhorn, J.R. (1996). Management and organizational behavior essential. Canada: John Wiley.
61. Sarpkaya, R. (2004). İlköğretim denetmenlerinin denetim süresince karşılaştıkları sorunlar. Süleyman Demirel Üniversitesi Burdur Eğitim Fakültesi Dergisi, 5(8), 114-129.
62. Seçer, H. Ş. (2009). Mesleki yaşam modelinin oluşturulması ve mesleki analizlerde kullanımı. Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(1). 35-56.
63. Skaalvik, E. M., & Skaalvik, S. (2010). Teacher self-efficacy and teacher burnout: A study of relations. Teaching and teacher education, 26(4), 1059-1069.
64. Söbü, A. (2005). İlköğretim müfettişlerinin sorunları (IV. Hizmet bölgesi örneği). Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Cumhuriyet Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sivas.
65. Şahin, S., Çek, F., Müdürlüğü-izmir, M. E., & Zeytin, N. (2011). Eğitim müfettişlerinin mesleki memnuniyet ve memnuniyetsizlikleri. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 2(2), 221-246.
66. Taymaz, H. (2005). Eğitim sisteminde teftiş: kavramlar, ilkeler, yöntemler (6. bs). Ankara: PegemA.
67. Taymaz, H. (1995). Teftişte karşılaşılan sorunlar ve öneriler. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 1(1), 109-112.
68. Terzi, A. R. (1996). İlköğretim müfettişlerinin teftiş sorunları;(Ankara ili örneği). Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
69. Tok, T. N. (2004). İlköğretim müfettişlerinin iş doyumu ve örgütsel bağlılıkları. Yayınlanmamış doktora tezi,, Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
70. Tok, T. N. (2013). Türkiye'de eğitim denetmenlerinin profili. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 33(33), 119-138.
71. Topçu, B., Saraçlı, S., Dursun, P., & Gazeloğlu, C. (2012). Akademisyenlerin yaşam kaliteleri üzerine bir çalışma: Afyon Kocatepe Üniversitesi örneği. Düzce Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 2(1), 15-19.
72. Topçu, N., Erverdi, E., & Kara, İ. (1998). Türkiye'nin maarif dâvası. İstanbul: Dergah Yayınları.
73. Tükel, H. (1997). İlköğretim müfettişlerinin iş doyumu. Yayınlanmamış Yüksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
74. Türnüklü, A. (2000). Eğitimbilim araştırmalarında etkin olarak kullanılabilecek nitel biraraştırma tekniği: Görüşme. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 24(24), 543-559.
75. Tyagi, R. S. (2010). School‐based instructional supervision and the effective professional development of teachers. Compare, 40(1), 111-125.
76. Ültay, E., Akyurt, H., & Ültay, N. (2021). Sosyal bilimlerde betimsel içerik analizi. IBAD Sosyal Bilimler Dergisi, 10, 188-201.
77. Ünal, A. (2010). Analysis of perception on supervisors in primary education. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 2(2), 5028-5033.
78. Yalçın, S. (2016). Sınıf öğretmenlerinin mesleki memnuniyet / memnuniyetsizlik düzeylerinin bazı değişkenler açısından incelenmesi. Erzincan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9(1), 1-16.
79. Yaman, E. (2009). Müfettişlerin rehberlik rollerini rehber öğretmenler değerlendiriyor. International Online Journal of Educational Sciences, 1(1), 106-123.
80. Yetim, A. A., & Göktaş, Z. (2004). Öğretmenin mesleki ve kişisel nitelikleri. Kastamonu Eğitim Dergisi, 12(2), 541-550.
81. Yıldırım, A., & Simsek, H. (1999). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (11 baskı). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
82. Yildirim, M. C., Ekinci, A., & Öter, Ö. M. (2012). Eğitim müfettiş yardımcılarının örgütsel adalet algılarının mesleki tükenmişlik düzeylerine etkisi. Journal of Faculty of Educational Sciences, 45(1), 327 - 346.
83. Zeynel, E., & İlker, H. Ç. (2015). Mesleki motivasyonun, iş tatmini ve örgütsel bağlılık üzerine etkisi: Akademisyenler üzerine görgül bir araştırma. Suleyman Demirel University Journal of Faculty of Economics & Administrative Sciences, 20(3), 217-248.