From Maps to Intelligent Analysis: Historical Development of GIS Studies and Global Trends

Yıl 2025, Cilt: 8 Sayı: 1, 166 - 187, 31.12.2025

İrem Bakır , Fulya Akan

Öz

Throughout history, humankind has continuously sought solutions to the many problems it has faced in the effort to sustain life. Especially in the modern era, concerns such as aesthetics, expansion, and ostentation, along with a gradual loss of empathy, have led to the neglect of nature and its essential criteria on the path to finding solutions. This neglect has contributed to the escalation of natural phenomena—now referred to as global warming, climate change, or disasters—into destructive dimensions. Geographic Information Systems (GIS), an effective tool in planning and decision-making processes through the integrated evaluation of nature and its surrounding criteria, bring together different disciplines that may vary in focus but must work collectively to protect the natural environment. A review of the historical development of GIS shows that the earliest GIS studies emerged from the need to understand environmental problems or to map existing information. Strengthened day by day in parallel with advances in computer technologies, GIS has evolved into a decision-support mechanism that enables multi-criteria analyses across numerous fields today. In this study, the countries and fields in which GIS-based research has historically concentrated are examined, and the findings obtained are interpreted to discuss future recommendations and possibilities.

Anahtar Kelimeler

GIS , Bibliometric Analysis , Density Analysis

Haritadan Akıllı Analizlere: CBS Çalışmalarının Tarihsel Gelişimi ve Dünya Genelindeki Eğilimler

Öz

İnsanoğlu tarih boyunca yaşamın sürdürülebilir kılınması çabasıyla karşı karşıya kaldığı birçok probleme karşı çözüm arayışı içerisinde olmuştur. Özellikle modern çağda estetik, büyüyerek var olma, gösteriş gibi kaygılar ve empatiden uzaklaşılması nedeniyle çözüme giden yolda doğanın varlığını ve onun kriterlerinin göz ardı edilmeye başlanması bugün küresel ısınma, iklim değişikliği ya da felaket olarak adlandırdığımız doğa olaylarını yıkıcı boyuta taşımıştır. Doğayı ve onu çevreleyen kriterlerin bir arada değerlendirilerek planlama ve karar alma süreçlerinde etkili bir araç olan Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) birbirinden farklı ama doğanın varlığının korunması için birbiri ile çalışması elzem olan farklı disiplinleri bir araya getirebilmektedir. CBS’nin tarihsel gelişimine bakıldığında en eski CBS çalışmalarının karşılaşılan sorunları anlayabilmek ya da var olan bilgiyi haritalandırabilmek ihtiyacı ile ortaya çıktıyı görülmektedir. Özellikle bilgisayar teknolojilerinde yaşanan gelişmelere paralel olarak günden güne varlığını daha da güçlendiren CBS, günümüzde birçok alanda çok kriterli analizler ile karar destek mekanizması haline gelmiştir. Bu çalışmada tarih boyunca CBS kullanılarak gerçekleştirilen çalışmaların hangi ülke ve alanlarda yoğunlaştığı ortaya konmuş ve elde edinilen bilgiler yorumlanarak gelecek için öneri ve olanaklar tartışılmıştır.

Anahtar Kelimeler

CBS , Bibliyometrik Analiz , Yoğunluk Analizi

Kaynakça

• Akpınar, M. T., & Atak, M. (2020). 1990’dan 2020’ye Akıllı Şehir Çalışmalarının Bibliyometrik Analizi. Uluslararası Global Turizm Araştırmaları Dergisi, 4(2), 85-100.
• Bełej, M. (2024). GIS in Research Papers From 2013–2023: Bibliometrix As A Tool For Bibliometric Analysis in R. GIS Odyssey Journal, 4(2), 73-90.
• Bielecka, E. (2020). GIS Spatial Analysis Modeling For Land Use Change. A Bibliometric Analysis Of The İntellectual Base And Trends. Geosciences (Switzerland), 10 (11), 1–21.
• Cömert, R., Bilget, Ö., Olcay, F., Aksoy, T., Şenöz, E.,& Çabuk, A. (2016). Geotasarımın Tarihsel Gelişimi ve Coğrafi Bilgi Sistemleri ile İlişkisi. Doğu Coğrafya Dergisi.
• Çelik, K. T., & Şekeroğlu, A. (2023). The Importance of Geographical Information Systems in Urban and Landscape Planning: A Bibliometric Analysis. Megaron, 18(4).
• Çınar, K., Zafer Kavacık, S., & Erul, E. (2025). Bibliometric Analysis of GIS-based Tourism Research: Trends, Topics, and Future Directions in Terms of Sustainable Tourism Management. SAGE Open, 15(2), 21582440251335733.
• Duymuş, H. (2025). Urban Heat Island Research from 2015 to 2024: A Bibliometric Analysis. Chinese Journal of Urban and Environmental Studies, 2550011.
• Eminoğlu, Y., & Tarhan, Ç. (2024). Decadal Evolution of GIS in Disaster Management and Risk Assessment. International Journal of Engineering and Geosciences, 10(2), 173-196.
• Huang, Y. (2024). Bibliometric Analysis of GIS Applications in Heritage Studies Based On Web Of Science From 1994 to 2023. Heritage Science, 12.
• Öncü, M. A., Ateş, E., Fidan, S., & Yılmaz, M. (30). 30 Years of Geographic Information Systems Studies in Turkey: A Bibliometric Analysis (1990-2020). Türkiye Coğrafi Bilgi Sistemleri Dergisi, 4(2), 79-86.
• Tatar Özcan, C., Yılmaz, E., Lafcı, B., Küçükpehlivan, A., Aksoy, T., Ağaçsapan, B., & Sarı, S., (2021). Coğrafi Bilgi Sistemlerinin Türkiye’deki Tarihsel Gelişimi ve Mevcut Durumu. GSI Journals Serie C: Advancements in Information Sciences and Technologies, 2021, 4.1: 33-61.
• Vinueza-Martinez, J., Correa-Peralta, M., Ramirez-Anormaliza, R., Franco Arias, O., & Vera Paredes, D. (2024). Geographic Information Systems (Giss) Based On Webgis Architecture: Bibliometric Analysis of The Current Status And Research Trends. Sustainability, 16(15), 6439.