AFRİKA’DAKİ DEVLETLEŞME SÜREÇLERİNDE YAŞANAN SORUNLAR: SÖMÜRGE ÖNCESİ VE SONRASI DÖNEME DAİR BİR DEĞERLENDİRME

Günümüz Afrikasında yaşanan toplumsal ve siyasi birçok sorunun temelinde sömürgeciliğin yattığı genel olarak kabul görmektedir. Yaşanan bu sorunların sürdürülebilir bir şekilde çözülmesinin önündeki en büyük engellerden birisi de Afrika’da bulunan zayıf veya başarısız devletlerin kurumsallaşma süreçlerini tamamlayamamış olmasıdır. Bu makale, Afrika’da görülen bu “devletleşememe” sorunlarına sömürge dönemi politikalarına dayanarak bir açıklama getirmeyi hedeflemektedir. Çalışmada sömürge öncesi ve sonrasındaki farkı daha iyi değerlendirebilmek amacıyla sömürge yönetimlerinden önce Afrika’daki etkili yönetimlerden örnekler verilmekte ve bunların uluslararası ilişkilerdeki önemli rolüne değinilmektedir. Ancak sömürgeci güçlerin işgalinden sonra bu yönetimlerin ortadan kaldırılması ve Afrikalı ulusları köleleştirilmesi yeni bir dönemin başlangıcı olmuş ve Afrika’da günümüze dek uzanan devletleşme sorunlarına giden yolu açmıştır. Sömürgeciliğin bu olumsuz etkisine rağmen uluslararası toplumun desteğini alan Afrikalılar, kendi kaderini tayin hakkı yoluyla bağımsız devletlere sahip olmuş ve devletleşme yolunda önemli bir adım atmıştır. Sömürgeci yönetimlerden bağımsızlığını elde etse de birçok Afrikalı ulus, sağlıklı bir şekilde devletleşme sürecini tamamlayamamıştır. Afrikalı devletlerin yaşadığı bu sorunlar da 1933 Montevideo Sözleşmesi’nde ortaya konan kriterlere göre değerlendirilmektedir. Çalışmada son olarak bağımsızlığını elde eden Afrikalı ulusların özellikle eski sömürge yönetimleriyle olan bağımlılık ilişkisinin bu Afrikalı ulusların devletleşme sürecini nasıl zorlaştırdığı da izah edilmeye çalışılmaktadır.

It is generally accepted that colonialism lies at the root of many social and political problems in today’s Africa. One of the biggest obstacles to the sustainable solution to these problems is the incomplete institutionalization of weak or failed states in Africa. This article aims to put forward an explanation based on policies implemented during the colonial period regarding “the failure of state formation” problems in Africa. The study gives examples of states with effective administration in Africa before the colonial era and touches upon their vital role in international relations to properly evaluate the differences between pre-colonial and post-colonial periods. However, the eradication of these African states and the enslavement of African nations after the colonial occupation marked the beginning of a new era and paved the way for the state formation problems in Africa, which are still present. Despite this adverse impact of colonialism, Africans had managed to gain their independence through the right to self-determination with the international community’s support and took a significant step towards statehood. Even though many African nations received their independence from colonial powers, it is hard to say that they healthily completed their statehood process. The problems experienced by the African states in question are also evaluated in accordance with the criteria set out in the 1933 Montevideo Convention. Last but not least, this article will try to explain how the dependency relationships of African nations, particularly with the former colonial powers, made their state formation process difficult.