KIRGIZ HALKINDAN KIRGIZİSTAN DEVLETİNE: ETNO-SEMBOLİZM BAĞLAMINDA BİR ANALİZ
Öz
Kadim bir tarihe sahip ve Orta Asya’nın en eski toplumlarından biri olan Kırgızistan’ın millet inşasını incelerken, onun modernite öncesine dayanan güçlü bir geçmişi olduğu görülmektedir. Milattan önceki dönemlerden itibaren bir takım hanlıkların, devletlerin himayesi altına giren Kırgız halkı, bu toplumlarla etkileşimi sonucunda onları çeşitli yönlerden etkilemiş ya da onlardan etkilenmiştir. Ayrıca dönem dönem bağımsızlık deneyimi de yaşamıştır. Bütün bunlar günümüz Kırgız halkını ifade eden değerlerin oluşumunda büyük bir öneme sahiptir. Bu bağlamda milliyetçilik yaklaşımlardan etno-sembolizmin önemli temsilcilerinden biri olan Anthony Smith’in de ifade ettiği gibi günümüz milliyetçiliğinin oluşmasını yalnızca modern dönemin bir çıktısı olarak açıklamak mümkün görünmemektedir. Bu bağlamda bu çalışma kapsamında Kırgız kimliğinin bir parçası olan, ulus inşa sürecinde oldukça fazla bir şekilde araçsallaştırılan, dünyanın en uzun destanı Manas destanı örnek olarak ele alınmış ve günümüz milliyetçiliğin oluşmasında Smith’in ifade ettiği şekliyle sembollerin, geleneklerin, etnik kökenin, yaşam tarzının vs. önemli rolü olduğu vurgusu yapılmıştır. Sonuç olarak milliyetçiliği modernite dönemi ile başlatan Modernist yaklaşımın tek başına yeterli olmadığı, Kırgız ulus devletinin moderniteden önce oluşturulmuş Manas destanı üzerine bir nevi inşa edilmesi örneğiyle açıklanmaya çalışılmıştır. Bu çalışma ile etno-sembolizm yaklaşımı temel alınarak modern Kırgız ulusunun geçmiş Kırgız toplumu ile arasında bir bağ kurulup kurulamayacağı araştırılmaya çalışılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Agoston, G. ve Masters, B. (2009). Encyclopedia of the Ottoman Empire. New York: Facts on File, Inc.
- Akarslan, Z. (2020). Bağımsızlık Dönemi Kırgız Tarih Yazımına Kısa Bir Bakış. Journal of Eurasian Inquiries / Avrasya İncelemeleri Dergisi, 9(1). 95-108.
- Akayev, A. (t.y.). Kırgız Devlet Geleneği ve Manas. Silo.Tips. https://silo.tips/download/kirgiz-devlet-gelene-vemanas (Erişim Tarihi: 11.10.2023).
- Akıncı, A. (2014). Milliyetçilik Kuramları. C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 15(1), 131-151.
- Aktürk, Ş. (2006). Etnik Kategori ve Milliyetçilik: Tek-Etnili, Çok-Etnili ve Gayri-Etnik Rejimler. Doğu Batı, (38), 23–53.
- Akyüz, Ç. (2011). Dünden Bugüne Türk Dünyası Destan Anlatıcıları. Turkish Studies, 6(4), 15–26.
- Alımbayev, C. (2018). 19. yüzyılda Kırgızlar. Asya Araştırmaları Dergisi, 2(2), 113–125.
- Alptekin, M. Y. (2022). Teoriden Pratiğe Türk Dünyası Düşüncesi ve Ulus İnşası. M. Y. Alptekin ve Z. Çevik (Ed.). Türk Dünyasında Ulus İnşası (s. 1–54). Ankara: Nobel Yayınları.
- Anderson, B. (1995). Hayali Cemaatler. (İ. Savaşır, Çev.). İstanbul: Metis Yayınları.
- Armstrong, J. A. (1982). Nations Before Nationalism. Chapel Hill: University of North Carolina Press.