Araştırma Makalesi

Ortaokul Matematik Öğretmen Adaylarının Matematiksel İletişim Yeterlikleri

Cilt: 16 Sayı: 2 24 Haziran 2026
PDF İndir
EN TR

Ortaokul Matematik Öğretmen Adaylarının Matematiksel İletişim Yeterlikleri

Öz

Günümüz matematik eğitiminde temel matematiksel yeterliklere sahip matematik okuryazarı bireyler yetiştirilmesinin nihai bir amaç olarak benimsendiği söylenebilir. Bu kapsamda matematiksel iletişim yeterliği, akıl yürütme, modelleme ve ilişkilendirme gibi birçok temel yeterliğin anahtarı olarak ön plana çıkmaktadır. Mevcut araştırma sonuçları, matematiksel iletişim yeterliğinin öğrencilerin kavramsal anlama, problem çözme ve muhakeme becerileri ile matematik okuryazarlık performanslarının gelişimindeki rol ve önemini açıkça ortaya koymaktadır. Bu noktada matematik öğretmenleri ve öğretmen adaylarının matematiksel dil ve iletişim konularındaki bilgi ve becerileri önem kazanmaktadır. Bu araştırmada ortaokul matematik öğretmen adaylarının matematik okuryazarlık problemleri çözme sürecinde matematiksel iletişim yeterliklerini işe koşma biçimlerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda çalışmada durum çalışması deseni kullanılmıştır. Araştırmanın katılımcılarını matematiksel iletişim yeterliği düzeyleri bakımından farklılaşan 10 ortaokul matematik öğretmen adayı oluşturmuştur. Araştırma verileri Matematiksel İletişim Yeterliği Düzey Belirleme Formu ve Yarı-yapılandırılmış Görüşme Formu kullanılarak elde edilmiştir. Matematiksel iletişim yeterliğinin işe koşulma biçimi bağlamında farklı düzeylerdeki matematik okuryazarlık problemlerini içeren Matematiksel İletişim Yeterliği Düzey Belirleme Formu kullanılarak elde edilen veriler nicel olarak, görüşme verileri ise nitel olarak ve tümdengelimsel yaklaşım benimsenerek analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda, iletişim yeterliği nispeten düşük düzey olan öğretmen adaylarının üst düzey problemlerin çözümünde, iletişim yeterliğini işe koşmada benzer güçlükler yaşadıkları görülmüştür. Bu noktada karşılaşılan temel güçlük ise problem metnindeki ifadelerin matematiksel anlamlarını ve problemin amacını matematiksel dilde açıklamak olmuştur. İletişim yeterliği nispeten üst düzey öğretmen adaylarının ise diğer katılımcılardan farklılaşan iletişimsel eylemleri ile karşılaşılmıştır. Bu katılımcılar problem metnini okuma sürecinde eş zamanlı olarak matematiksel ya da gerçek sonuca ilişkin zihinsel bir model oluşturma ve matematiksel düşünme biçimlerini yansıtacak şekilde yazılı ve sözlü açıklama sunma eylemlerini sergileyebilmişlerdir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Ata-Baran, A. (2019). Matematiksel İletişim Yeterliği. T. Kabael (Ed.), Matematik Okuryazarlığı ve PISA (2.Baskı) içinde (s.107-142), Ankara: Anı Yayıncılık.
  2. Ata-Baran, A., & Kabael, T. (2023). An investigation of eighth graders’ mathematical communication competency and mathematical literacy performance. The Journal of Educational Research, 116(4), 216-229, DOI: 10.1080/00220671.2023.2250752
  3. Australian Curriculum, Assessment and Reporting Authority [ACARA], (2025). Australian Curriculum. https://www.australiancurriculum.edu.au/curriculum-information/understand-this-learning-area/mathematics adresinden 15.10.2025 tarihinde erişilmiştir.
  4. Bıkmaz-Bilgen, O., & Dogan, N. (2017). The comparison of interrater reliability estimating techniques. Journal of Measurement and Evaluation in Education and Psychology, 8(1), 63–78.
  5. Budayasa, I. K., & Juniati, D. (2019). The influence of cognitive style on mathematical communication of prospective math teachers in solving problems. Journal of Physics: Conference Series, 1417. doi:10.1088/1742-6596/1417/1/012056
  6. Chen, Y., Xu, B., & He, Q. (2021). Chinese eighth graders’ competencies in mathematical communication. In B. Xu, Y. Zhu, & X. Lu (Eds.), Beyond Shanghai and PISA (pp. 255-274). Springer.
  7. Creswell, J. W. (2009). Research Design: Qualitative, Quantitative, and Mixed Methods Approaches (3rd ed.). Thousand Oaks, CA: Sage Publications.
  8. Hirschfeld-Cotton, K. (2008). Mathematical communication, conceptual understanding, and students’ attitudes toward mathematics. Action Research Projects, 4. https://digitalcommons.unl.edu/mathmidactionresearch/4

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Matematik Eğitimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

24 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

19 Ekim 2025

Kabul Tarihi

2 Haziran 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 16 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Ata Baran, A. (2026). Ortaokul Matematik Öğretmen Adaylarının Matematiksel İletişim Yeterlikleri. Anadolu Journal of Educational Sciences International, 16(2), 757-784. https://doi.org/10.18039/ajesi.1806483
AMA
1.Ata Baran A. Ortaokul Matematik Öğretmen Adaylarının Matematiksel İletişim Yeterlikleri. AJESI. 2026;16(2):757-784. doi:10.18039/ajesi.1806483
Chicago
Ata Baran, Ayla. 2026. “Ortaokul Matematik Öğretmen Adaylarının Matematiksel İletişim Yeterlikleri”. Anadolu Journal of Educational Sciences International 16 (2): 757-84. https://doi.org/10.18039/ajesi.1806483.
EndNote
Ata Baran A (01 Haziran 2026) Ortaokul Matematik Öğretmen Adaylarının Matematiksel İletişim Yeterlikleri. Anadolu Journal of Educational Sciences International 16 2 757–784.
IEEE
[1]A. Ata Baran, “Ortaokul Matematik Öğretmen Adaylarının Matematiksel İletişim Yeterlikleri”, AJESI, c. 16, sy 2, ss. 757–784, Haz. 2026, doi: 10.18039/ajesi.1806483.
ISNAD
Ata Baran, Ayla. “Ortaokul Matematik Öğretmen Adaylarının Matematiksel İletişim Yeterlikleri”. Anadolu Journal of Educational Sciences International 16/2 (01 Haziran 2026): 757-784. https://doi.org/10.18039/ajesi.1806483.
JAMA
1.Ata Baran A. Ortaokul Matematik Öğretmen Adaylarının Matematiksel İletişim Yeterlikleri. AJESI. 2026;16:757–784.
MLA
Ata Baran, Ayla. “Ortaokul Matematik Öğretmen Adaylarının Matematiksel İletişim Yeterlikleri”. Anadolu Journal of Educational Sciences International, c. 16, sy 2, Haziran 2026, ss. 757-84, doi:10.18039/ajesi.1806483.
Vancouver
1.Ayla Ata Baran. Ortaokul Matematik Öğretmen Adaylarının Matematiksel İletişim Yeterlikleri. AJESI. 01 Haziran 2026;16(2):757-84. doi:10.18039/ajesi.1806483