Examining the Curriculum Literacy Levels of Middle School Teachers

Öz

The aim of this research is to determine the curriculum literacy levels of middle school teachers. The research was conducted with 282 teachers working in Hatay province during the 2021-2022 academic year, using a mixed methods design (convergent parallel design). Quantitative data were collected using the “Curriculum Literacy Perception Scale” developed by Keskin and Korkmaz (2021), while qualitative data were collected through semi-structured interviews with 10 teachers. The research results showed that teachers had a high perception of curriculum literacy. While no significant differences were found in terms of gender, subject area, faculty of graduation, educational status, and having received training related to the curriculum; a significant difference was found in favor of teachers with 6-10 years of experience. Although teachers believe they are curriculum literate, it can be said that their skills are not as high as they think. Qualitative findings showed that teachers emphasized the importance of the curriculum, but mostly addressed the objectives, content, and evaluation elements superficially. Participants generally equate curricula with textbooks, adapt content to student levels, and prioritize multiple-choice tools in assessment. Consequently, although teachers perceive curriculum literacy as high, they experience limitations in its application. Therefore, it is recommended that more emphasis be placed on curriculum analysis, critical evaluation, and pedagogical adaptation skills in teacher training and in-service training programs.

Anahtar Kelimeler

• curriculum
• curriculum literacy
• literacy

Ortaokul Öğretmenlerinin Program Okuryazarlık Düzeylerinin İncelenmesi

Öz

Bu araştırmanın amacı, ortaokul öğretmenlerinin program okuryazarlık düzeylerini belirlemektir. Araştırma, 2021-2022 eğitim-öğretim yılında Hatay ilinde görev yapan 282 öğretmen ile gerçekleştirilmiş, karma yöntem desenlerinden birleştirme (yakınsak paralel desen) kullanılmıştır. Nicel veriler Keskin ve Korkmaz (2021) tarafından geliştirilen “Öğretim Programı Okuryazarlığı Algı Ölçeği” ile, nitel veriler ise 10 öğretmenle yapılan yarı yapılandırılmış görüşmelerle toplanmıştır. Araştırma sonucunda öğretmenlerin program okuryazarlık algılarının yüksek olduğu belirlenmiştir. Cinsiyet, branş, mezun olunan fakülte, öğrenim durumu ve programla ilgili eğitim alma durumu açısından anlamlı farklılık görülmezken; kıdem değişkeninde 6–10 yıl arası öğretmenler lehine anlamlı fark saptanmıştır. Öğretmenlerin öğretim programı okuryazarı olduklarını düşünmelerine rağmen bu becerilerinin düşündükleri kadar yüksek olmadığı söylenebilir. Nitel bulgular, öğretmenlerin programın önemine vurgu yaptığını ancak hedef, içerik ve değerlendirme öğelerini çoğunlukla yüzeysel biçimde ele aldıklarını göstermiştir. Katılımcılar öğretim programlarını genellikle ders kitabı ile özdeşleştirmekte, içerikleri öğrenci seviyesine göre uyarlamakta ve ölçme-değerlendirmede çoktan seçmeli araçlara ağırlık vermektedir. Sonuç olarak öğretmenlerin program okuryazarlık algılarının yüksek olmasına rağmen uygulama düzeyinde sınırlılıklar yaşadıkları; bu nedenle öğretmen yetiştirme ve hizmet içi eğitim programlarında program çözümleme, eleştirel değerlendirme ve pedagojik uyarlama becerilerine daha fazla yer verilmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• okuryazarlık
• öğretim programı
• program okuryazarlığı

Kaynakça

1. Akyıldız, S. (2020). Yabancı dil olarak İngilizce eğitiminde öğrencilerin azim seviyeleri ile başarı arasındaki ilişki [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Çağ Üniversitesi.
2. Alkan, V., Şimşek, S., ve Armağan Erbil, B. (2019). Karma yöntem: Öyküleyici alanyazın incelemesi. Eğitimde Nitel Araştırmalar Dergisi – Journal of Qualitative Research in Education, 7(2), 559-582. https://doi.org/10.14689/issn.2148-2624.1.7c.2s.5m
3. Altun, A. (2005). Gelişen teknolojiler ve yeni okuryazarlıklar. Anı Yayıncılık.
4. Alvunger, D. (2015). Teachers’ curriculum agency in teaching a standards-based curriculum. The Curriculum Journal, 26(3), 425–440. https://doi.org/10.1080/09585176.2018.1486721
5. Ariav, T. (1991). Growth in teachers' curriculum knowledge through the process of curriculum analysis. Journal of Curriculum and Supervision, 6(3), 183-200.
6. Aslan, S., ve Gürlen, E. (2019) Üç boyutlu sanal öğrenme ortamında 5. Sınıf düzeyinde kesirlerin öğretimi: Second life örneği. Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 20(1), 171-186. https://doi.org/10.29299/kefad.2018.20.01.006
7. Atlı, K., Kara, Ö., ve Mirzabeyoğlu A.D (2021). Beden eğitimi öğretmenlerinin program okuryazarlık düzeylerine yönelik algılarının bazı değişkenlere göre incelenmesi. Gazi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 26(2), 281-299.
8. Aynas, N. (2023). Sınıf öğretmenlerinin program okuryazarlık düzeyleri ve programa bağlılıkları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 57, 1426-1445. https://doi.org/10.53444/deubefd.1270292

9. Ball, D. L., ve Feiman-Nemser, S. (1988). Using textbooks and teacher's guides: A dilemma for beginning teachers and teacher educators. Curriculum Inquiry, 18(4), 401–423. https://doi.org/10.1080/03626784.1988.11076050
10. Bijlhout, D., ve Ade-Ojo, G. (2025). Literacy for specific purposes (LSP): A literacy curriculum framework for learners in vocational education. International Journal of Instruction, 18(1), 215-236. https://doi.org/10.29333/iji.2025.18112a
11. Black, P., ve Wiliam, D. (1998). Assessment and classroom learning. Assessment in Education: Principles, Policy and Practice, 5(1), 7–74. https://doi.org/10.1080/0969595980050102
12. Bolat, Y. (2017). Eğitim programı okuryazarlığı kavramı ve eğitim programı okuryazarlığı ölçeği. Electronic Turkish Studies. 12(18), 121-138. http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.12103
13. Brookhart, S. M. (2011). Educational assessment knowledge and skills for teachers. Educational Measurement: Issues and Practice, 30(1), 3–12. https://doi.org/10.1111/j.1745-3992.2010.00195.x
14. Büyüköztürk, Ş. (2012). Örnekleme yöntemleri. http://w3.balikesir.edu.tr/~msackes/wp/wp-content/uploads/2012/03/BAY-Final-Konulari.pdf
15. Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E. K., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., ve Demirel, F. (2019). Bilimsel araştırma yöntemleri (26. baskı). Pegem Akademi.
16. Connelly, F. M., ve Clandinin, D. J. (1990). Stories of experience and narrative inquiry. Educational Researcher, 19(5), 2–14. https://doi.org/10.3102/0013189X019005002
17. Creswell, J. W. (2003). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches (2nd ed.). Sage.
18. Creswell, J. W. (2017). Karma yöntem araştırmalarına giriş (M. Sözbilir, Çev.). Pegem Akademi.
19. Çetinkaya, S., ve Tabak, S. (2019). Öğretmen adaylarının eğitim programı okuryazarlık yeterlilikleri. Ondokuz Mayis University Journal of Education Faculty, 38(1), 296-309. https://doi.org/10.7822/omuefd.535482
20. Çırak, S. (2017). Ortaokul öğretmenlerinin “öğretim programı” kavramına ilişkin metaforik algıları. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, (31), 631-641. https://doi.org/10.14582/DUZGEF.654
21. Demir, M. (2022). Ortaokul öğretmenlerinin bilişsel esneklik ve program okuryazarlık düzeyleri arasındaki ilişki [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Fırat Üniversitesi.
22. Ellis, A. K. (2013). Exemplars of curriculum theory. Routledge.
23. Erdamar, F. S. (2020). Sınıf öğretmenlerinin program okuryazarlık algıları ve ilkokul yöneticilerinin öğretmenlerin program okuryazarlık becerisine yönelik algılarının ilerlemeci felsefe bağlamında analizi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Fırat Üniversitesi.
24. Erdem, C. (2018). Medya okuryazarlığı ve öğretmen eğitimi: Öğretmen adayları için bir öğretim programı tasarısı. Pegem Akademi.
25. Erdem, C., ve Eğmir, E. (2018). Öğretmen adaylarının eğitim programı okuryazarlığı düzeyleri. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20(2), 123-138. https://doi.org/10.32709/akusosbil.428727
26. Eryılmaz, S., ve Deniz, G. (2020). Türkiye’de programlama eğitimi ile ilgili yapılan çalışmaların incelenmesi: bir betimsel analiz çalışması. Eğitimde Kuram ve Uygulama, 15(4). https://doi.org/10.17244/eku.645387
27. Gültekin, M. (2013). İlköğretim öğretmen adaylarının eğitim programı kavramına yükledikleri metaforlar. Eğitim ve Bilim, 38(169), 126-141.
28. Gürbüz, S., ve Şahin, F. (2016). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri (3. baskı). Seçkin Yayıncılık.
29. Kahramanoğlu, R. (2019). Öğretmenlerin öğretim programı okuryazarlığına yönelik yeterlik düzeyleri üzerine bir inceleme. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 12(65), 827-840. http://dx.doi.org/10.17719/jisr.2019.3495
30. Kahyaoğlu, M., ve Kenanoğlu, R. (2026). Program okuryazarlığı ve programa bağlılıkta öğretme ve öğrenme süreci yeterliklerinin aracı ve farklılaştırıcı rolü. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 63(63), 62-81. https://doi.org/10.15285/maruaebd.1599828
31. Karakuş, F. (2016). Öğretmen adaylarının birleştirilmiş sınıf öğretmeni olmaya yönelik yeterlik algıları. Turkish Studies, 11(19), 491-510. http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.10056
32. Karasar, N. (2018). Bilimsel araştırma yöntemi (33. basım). Nobel Akademik Yayıncılık.
33. Keskin, A. (2020). Öğretmenlerin öğretim programı okuryazarlık düzeylerine yönelik algılarının belirlenmesi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Hacettepe Üniversitesi.
34. Keskin, A., ve Korkmaz, H. (2017). Öğretmenlerin “program okuryazarlığı” kavramına yükledikleri anlam [Bildiri sunumu]. 5. Uluslararası Eğitim Programları ve Öğretim Kongresi, Muğla, Türkiye.
35. Keskin, A., ve Korkmaz, H. (2021). Öğretmenlerin öğretim programı okuryazarlığı algı ölçeğinin geliştirilmesi. TEBD, 19(2), 857-884. https://doi.org/10.37217/tebd.917130
36. Korkmaz, C. (2021). Eğitim programı okuryazarlığı. Y. Bolat (Ed.), Eğitim programı okuryazarlığı üzerine araştırmalar (1. Baskı s. 328–346) içinde. Pegem Akademi.
37. Kozan, K. (1983). Davranış bilimleri araştırmalarında sosyal beğenirlik boyutu ve Türkiye için bir sosyal beğenirlik ölçeği. ODTÜ Gelişme Dergisi, 10 (3), 447–478.
38. Kurudayioğlu, M., ve Tüzel, S. (2010). 21. yüzyıl okuryazarlık türleri, değişen metin algısı ve Türkçe eğitimi. Journal of Turkology Research / Türklük Bilimi Araştırmaları Dergisi (28), 283.
39. Maba, W., ve Mantra, I. B. N. (2018). The primary school teachers’ competence in implementing the 2013 curriculum. Global Conference on Teaching, Assessment, and Learning in Education, 42(35), 1-6. https://doi.org/10.1051/shsconf/20184200035
40. Miles, M. B., ve Huberman, A. M. (2015). Nitel veri analizi: Genişletilmiş bir kaynak kitap (S. Akbaba Altun ve A. Ersoy, Çev. Ed.). Pegem Akademi.
41. Moon, B. R., Harris, B. R., ve Hays, A. (2021). Secondary curriculum literacy and teacher word-knowledge: further findings from a Western Australian ITE cohort study. Australian Journal of Teacher Education, 46 (11), 89-109. https://doi.org/10.14221/ajte.2021v46n11.6.
42. Ornstein, A. C. ve Hunkins, F. P. (2018). Curriculum: Foundations, principles, and issues (7th ed.). Pearson.
43. Önal, İ. (2010). Tarihsel Değişim Sürecinde Yaşam Boyu Öğrenme ve Okuryazarlık: Türkiye Deneyimi. Bilgi Dünyası, 11 (1), 101-121. DOI: https://doi.org/10.15612/BD.2010.258
44. Özdemir, S. M. (2012). Eğitim programı kavramına ilişkin öğretmen adaylarının metaforik algıları. Kuramsal Eğitim Bilimleri Dergisi, 5(3), 369-393.
45. Özen, O. (2024). Türkçe öğretmenlerinin program okuryazarlık düzeylerinin incelenmesi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Atatürk Üniversitesi.
46. Özkal, N. (2020). Eğitim programları ve öğretim alanında yapılan doktora tezlerinin incelenmesi: 2015-2019. OPUS International Journal of Society Researches, 15(25), 3415-3442. https://doi.org/10.26466/opus.647030
47. Phillips, D. L., ve Clancy, K. J. (1972). Some effects of “Social Desirability” in survey studies. American Journal of Sociology, 77(5), 921–940. https://doi.org/10.1086/225231
48. Remillard, J. T. (2005). Examining key concepts in research on teachers’ use of mathematics curricula. Review of Educational Research, 75(2), 211–246. https://doi.org/10.3102/00346543075002211
49. Rusman, M. (2015). Curriculum implementation at elementary schools: A study on “best practices” done by elementary school teachers in planning, implementing, and evaluating the curriculum. Journal of Education and Practice, 6(21), 52–60.
50. Ryu, M. (2015). Action research on elementary music class by pre-service teachers based on curriculum literacy. International Journal of u- and e- Service, Science and Technology, 8(8), 65-76. http://dx.doi.ora/1g.14257/jiunesst.2015.8.8.07
51. Sağ, R., ve Sezer, R. (2012). Birleştirilmiş sınıf öğretmenlerinin mesleki eğitim ihtiyaçları. İlköğretim Online, 11(2): 491-503.
52. Shulman, L. (1987). Knowledge and teaching: Foundations of the new reform. Harvard educational review, 57(1), 1-23. https://doi.org/10.17763/haer.57.1.j463w79r56455411
53. Stiggins, R. J. (2005). From formative assessment to assessment for learning: A path to success in standards-based schools. Phi Delta Kappan, 87(4), 324–328. https://doi.org/10.1177/003172170508700414
54. Şahin, A. İ. (2020). Sınıf öğretmeni adaylarının eğitim programı okuryazarlığı düzeylerinin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Kastamonu Üniversitesi.
55. Tanaş, R., ve Tuncer, M. (2023). The relationship between teachers’ curriculum literacy skills and their curriculum fidelity. Journal of Educational Reflections, 7(1), 13- 21.
56. Taşdemir, M., ve Taşdemir, A. (2011). Teachers’ metaphors on K–8 curriculum in Turkey. 2nd International Conference on New Trends in Education and Their Implications, Antalya, Türkiye.
57. Tyler, R. W. (2014). Eğitim programlarının ve öğretimin temel ilkeleri (M. E. Rüzgar ve B. Aslan, Çev.). Pegem Akademi.
58. Yıldırım, A., ve Şimşek, H. (2005). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (5. baskı). Seçkin Yayıncılık.
59. Yılmaz, G., ve Kahramanoğlu, R. (2021). Öğretmenlerin program okuryazarlık düzeyleri, program yönelimleri ve programa bağlılık düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Disiplinlerarası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 5(10), 178-187.
60. Yolcu, E., ve Sarı, M. (2025). Revealing in-service teachers’ competencies: Curriculum literacy. Participatory Educational Research (PER), 12(5), 110-132. https://doi.org/10.17275/per.25.66.12.5
61. Yüksel, S. (1998). Program geliştirme sürecine öğretmen katılımı. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 13(13), 99-106.