Barriers and Effects of School-Family Collaboration in Early Childhood Education

Öz

The purpose of this study is to evaluate the barriers to school-family cooperation in preschool education and the effects of these barriers according to the views of school administrators, teachers, and families. The study was conducted in the spring semester of 2024-2025 in primary schools with kindergarten classes and independent preschools in the central district of Düzce province. A case study design, one of the qualitative research designs, was used in the study. Within the scope of the study, interviews were conducted with 9 school administrators, 10 teachers, and 9 families, for a total of 28 participants. The data obtained were analyzed using content analysis. The findings categorize the barriers to school-family collaboration into four main themes: bureaucratic (low status of the teaching profession, heavy workload), administrative (lack of support, poor communication, viewing kindergarten classes as a “burden”), teacher-related (past negative experiences, professional burnout, rigid communication rules), and family-related (perceiving the school as a “daycare center,” economic hardship, fathers’ failure to take responsibility, and overbearing attitudes). Participants stated that these barriers have negative repercussions on teacher motivation, school-family communication, and trust relationships; they also noted that these barriers are associated with various challenges that could negatively affect children’s educational processes and psychosocial well-being. The findings point to participants’ perceptions that barriers to school-family collaboration make it difficult to establish a trust-based collaborative environment. Accordingly, it is assessed that school administrators encouraging practices that support teachers and strengthen transparent communication with families; providing teachers with professional development opportunities focused on effective communication and empathy; planning family engagement activities with consideration for the circumstances of working parents; strengthening structural arrangements for early childhood education; and reducing the bureaucratic workload could support school-family collaboration.

Anahtar Kelimeler

• Kindergarten
• preschool
• school-family cooperation
• preschool education
• family

Okul Öncesi Eğitimde Okul Aile İşbirliği Engelleri ve Etkileri

Öz

Bu araştırmanın amacı, okul öncesi eğitimde okul-aile işbirliği engellerini ve bu engellerin etkilerini okul yöneticisi, öğretmen ve aile görüşlerine göre değerlendirmektir. Çalışma, 2024-2025 bahar döneminde Düzce ili merkez ilçesinde, bünyesinde anasınıfı bulunan ilkokullarda ve bağımsız anaokullarında gerçekleştirilmiştir. Araştırmada nitel araştırma desenlerinden biri olan durum çalışması deseni kullanılmıştır. Çalışma kapsamında 9 okul yöneticisi, 10 öğretmen ve 9 aile, toplam 28 katılımcıyla görüşme sağlanmıştır. Ulaşılan veriler içerik analiziyle çözümlenmiştir. Bulgular, okul-aile iş birliği önündeki engelleri dört ana temada toplamaktadır: bürokratik (öğretmenlik mesleğinin düşük statüsü, iş yoğunluğu), yönetici kaynaklı (destek eksikliği, zayıf iletişim, ana sınıflarının “külfet” olarak görülmesi), öğretmen boyutu (geçmiş olumsuz deneyimler, mesleki tükenmişlik, katı iletişim kuralları) ve aile kaynaklı (okulun “bakımevi” olarak algılanması, ekonomik yetersizlik, babaların sorumluluk almaması ve müdahaleci tutumlar). Katılımcılar, bu engellerin öğretmen motivasyonu, okul-aile iletişimi ve güven ilişkisi üzerinde olumsuz yansımalarının bulunduğunu; çocukların eğitim süreçleri ile psikososyal iyi oluşlarını da olumsuz etkileyebilecek çeşitli güçlüklerle ilişkilendirildiğini ifade etmiştir. Bulgular, okul-aile iş birliği önündeki engellerin güvene dayalı bir iş birliği ortamının oluşmasını zorlaştırdığına ilişkin katılımcı algılarına işaret etmektedir. Bu doğrultuda okul yöneticilerinin öğretmenleri destekleyen ve ailelerle şeffaf iletişimi güçlendiren uygulamaları teşvik etmesi, öğretmenlere etkili iletişim ve empati odaklı mesleki gelişim olanakları sunulması, aile katılımı etkinliklerinin çalışan ebeveynlerin koşulları dikkate alınarak planlanması, okul öncesi eğitime yönelik yapısal düzenlemelerin güçlendirilmesi ve bürokratik iş yükünün azaltılmasının okul-aile iş birliğini destekleyebileceği değerlendirilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Anaokulu
• anasınıfı
• okul-aile işbirliği
• okul öncesi
• aile

Kaynakça

1. Abd Algani, Y. M. & Mammana, M. F. (2023). Families’ involvement at primary school and its impact on their children’s performance in mathematics. European Journal of Educational Sciences, 10(2), 227 245. https://doi.org/10.19044/ejes.v10no2a227
2. Ada, Ş. & Ayık, F. (2002). Okul-Aile İşbirliği 1. Ulusal Sanat Eğitimi Sempozyumu At: Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Güzel Sanatlar Eğitimi Bölümü Resim-iş Eğitimi Anabilim Dalı sf. 169-180.
3. Akbaşlı, S. & Tura, B. (2019). Okul aile birlikleri okullara ne getirdi neyi değiştirdi? OPUS International Journal of Society Researches, 14(20), 1747-1768. https://doi.org/10.26466/opus.621027
4. Al-Fadley, A., Al-Holy, A. & Al-Adwani, A. (2018). Teacher perception of parents' involvement in their children’s literacy and their reading instructions in Kuwait ELF primary school classrooms. International Journal of Education and Practice, 6(3), 120-133. https://doi.org/10.18488/journal.61.2018.63.120.133
5. Argon, T. & Kıyıcı, C. (2012). İlköğretim kurumlarında ailelerin eğitim sürecine katılımlarına yönelik öğretmen görüşleri. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 19, 80-95.
6. Aslanargun, E. (2007). Okul-aile işbirliği ve öğrenci başarısı üzerine bir tarama çalışma. Manas Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 9(18), 119-135.
7. Atabey, D. (2017). Bazı değişkenlere göre erken çocukluk döneminde okul-baba ilişkisi. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 10(52), 721-729.
8. Atış Akyol, N., Ata Doğan, S. & Durmuşoğlu, M. C. (2021). Okul öncesi eğitimde öğretmenin iletişim becerilerinin önemi: aile katılımı, iş birliği ve öğretmen-çocuk ilişkisi. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 21(3), 887-899. DOI: https://dx.doi.org/10.17240/aibuefd.2021.21.64908-900473

9. Auerbach, S. (2007). From moral supporters to struggling advocates: reconceptualizing parent roles in education through the experience of working-class families of color. Urban Education, 42(3), 250-283. https://doi.org/10.1177/0042085907300433
10. Avcı, S., Bahşi, N. & Demir, M. (2022). Sınıf öğretmenlerinin aile katılımı etkinliklerinde karşılaştıkları sorunlar hakkında görüşlerinin incelenmesi. International Social Sciences Studies Journal, 8(95) 686-693. http://dx.doi.org/10.26449/sssj.3876
11. Aydın, R., Canavar, O. & Akkın, A. (2018). Öğretmenlerin, öğretmenlik mesleği ve öğretmenliğin toplumsal statüsüne ilişkin görüşlerinin belirlenmesi. 21. Yüzyılda Eğitim Ve Toplum, 7(21), 965-990.
12. Balkar, B. (2009). Okul-aile işbirliği sürecine ilişkin veli ve öğretmen görüşleri üzerine nitel bir çalışma. Çukurova Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 3(36), 105-123. http://egitim.cu.edu.tr/efdergi
13. Bay, D. N., Bahçıvan, E., & Kalay, B. (2018). Okul öncesinde okul aile işbirliğine yönelik ailelerin ve öğretmenlerin görüşleri. Uşak Üniversitesi Eğitim Araştırmaları Dergisi, 4(3), 58-82.
14. Baquedano-López, P., Alexander, R. A. & Hernandez, S. J. (2013). Equity issues in parental and community involvement in schools: what teacher educators need to know. Review of Research in Education, 37(1), 149-182. https://doi.org/10.3102/0091732X12459718
15. Başal, H. A. (2005). Okul Öncesi Eğitiminin İlke ve Yöntemleri. Morpa Kültür Yayınları.
16. Bayraktar, V., Güven, G. & Temel, Z. F. (2016). Okul öncesi kurumlarda görev yapan öğretmenlerin aile katılım çalışmalarına yönelik tutumlarının incelenmesi. Kastamonu Eğitim Dergisi, 24(2), 755-770.
17. Bæck, U., D., K. (2010). We are the professionals: a study of teachers’ views on parental involvement in school. British Journal of Sociology of Education, 31(3), 323-335. https://doi.org/10.1080/01425691003700565
18. Becker-Klein, R. (1999). Family and school level barriers to family ınvolvement (ED 436 291). Albuquerque, NM: Paper presented at the Biennial Meeting of the Society for Research in Child Development.
19. Beydoğan, H. Ö. (2006). Ailelerin eğitim sürecine katılımına yönelik modeller ve yaklaşımlar. Gazi Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi, 7(1), 75-90.
20. Bolívar, J. M. & Chrispeels, J. H. (2011). Enhancing parent leadership through building social and intellectual capital. American Educational Research Journal, 48(1), 4-38. https://doi.org/10.3102/0002831210366466
21. Böök, M. L. & Perälä-Littunen, S. (2015). Responsibility in home-school relations-finnish parents’ views. Children & Society, 29(6), 615-625. https://doi.org/10.1111/chso.12099
22. Calabrese Barton, A., Drake, C., Perez, J. G., St. Louis, K. & George, M. (2004). Ecologies of parental engagement in urban education. Educational Researcher, 33(4), 3-12. https://doi.org/10.3102/0013189X033004
23. Candemir, Ö. (2023). Okul aile işbirliğini güçlendirme üzerine bir inceleme. Uluslararası Sosyal ve Beşeri Bilimler Araştırma Dergisi, 10(98), 2117-2129. https://doi.org/10.5281/zenodo.8307128
24. Creswell, J. W., Hanson, W. E., Clark Plano, V. L. & Morales, A. (2007). Qualitative research designs: selection and implementation. The Counseling Psychologist, 35(2), 236-264. DOI: https://doi.org/10.1177/0011000006287390
25. Cucchiara, M. B. & Horvat, E. M. (2009). Perils and promises: middle-class parental involvement in urban schools. American Educational Research Journal, 46(4), 974-1004. https://doi.org/10.3102/0002831209345791
26. Çağdaş, A., Özel, E. & Konca, A. S. (2016). Investigating parental involvement at baginning of elementary school/ ilkokul başlangıcında velilerin aile katılım düzeylerinin incelenmesi. Eğitimde Kuram ve Uygulama, 12(4), 891-908.
27. Çayır, N., Çayır, B., Ada, Ş. & Gönenç, H. (2023). Okul aile işbirliğine yönelik okul yöneticilerinin görüşleri. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 66, 367-393.
28. Çelik, S. (2021). İlköğretimde okul-aile işbirliğinin geliştirilmesi: beklentiler, sorunlar ve çözüm önerileri. Uluslararası Ders Kitapları ve Eğitim Materyalleri Dergisi, 4(1), 38-50.
29. Çetin, M. & Demircan, H. Ö. (2024). Determinants of Turkish parents’ involvement in early childhood education: the roles of role activity and self-efficacy beliefs for involvement. Journal of Comparative Family Studies, 54(4), 334-360. https://www.jstor.org/stable/27343728
30. Çınkır, Ş. & Nayır, F. (2017). Okul aile işbirliği standartlarına ilişkin veli görüşlerinin incelenmesi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 32(1), 245-264.
31. Çopur, E. M. & Tezel Şahin, F. (2022). Türkiye'de okul öncesinde aile katılımı ile ilgili yapılan çalışmaların incelenmesi. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 26(4), 421-430.
32. Daraga, M. S., Bayar, A. & Karakaş, A. (2023). Okul-aile ilişkisine yönelik öğretmen algıları. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 24(1), 225. https://doi.org/10.17679/inuefd.1137482
33. Demircan, H. Ö. (2018). Okul öncesi eğitimde aile katılımı sistemini genişletmek: aile “bağlılığı, ortaklığı, katılımı ve eğitimi. İlköğretim Online, 17(4), 1-19.
34. Desforges, C. & Abouchaar, A. (2003). The impact of parental involvement, parental support and family education on pupil achievements and adjustment: a literature review (Research Report No. 433). London: Department for Education and Skills.
35. Durmuşoğlu, M. C. (2022). MEB 2002, 2006 ve 2013 okul öncesi eğitim programlarının aile katılımı ve değerlendirme uygulamalarına ilişkin öğretmen görüşleri. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 37(2), 654-668.
36. Epstein, J. L. (1995). School/family/community partnerships: caring for the children we share. Phi Delta Kappan, 76, 701-712. https://doi.org/10.1177/00317217100920032
37. Epstein, J. L. & Sheldon, S. B. (2002). Present and accounted for: improving student attendance through family and community involvement. The Journal of Educational Research, 95(5), 308-318.
38. Erdoğan, Ç. & Demirkasımoğlu, N. (2010). Ailelerin eğitim sürecine katılımına ilişkin öğretmen ve yönetici görüşleri. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi [Educational Administration: Theory and Practice], 16(3), 399-431.
39. Ergin, D. & Kurum, G. (2013). Okul yönetiminde aile katılımı ölçeği"nin geliştirilmesi. V. Uluslararası Türkiye Eğitim Araştırmaları Kongresi (s. 2329-2341). Çanakkale: Onsekiz Mart Üniversitesi.
40. Fan, W., Williams, C. M. & Wolters, C. A. (2012). Parental involvement in predicting school motivation: similar and differential effects across ethnic groups. The Journal of Educational Research, 105(1), 21-35. https://doi.org/10.1080/00220671.2010.515625
41. Göktürk, S. & Dinçkal, S. (2018). Effective parental involvement in education: experiences and perceptions of Turkish teachers from private schools. Teachers and Teaching, 24(2), 183-201. https://doi.org/10.1080/13540602.2017.1388777
42. Gonzalez-DeHass, A. R., Willems, P., Powers, J. R. & T., M. A. (2022). Parental involvement in supporting students’ digital learning. Educational Psychologist, 57(4), 281-294. https://doi.org/10.1080/00461520.2022.2129647
43. Gül, C. & Gül, İ. (2022). Okul öncesi öğretmenlerinin öğretmenlik mesleğine adanmışlık düzeyleri ile uyguladıkları aile katılım stratejileri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 54, 788-806. https://doi.org/10.53444/deubefd.1039798
44. Gümüş Erten, G. (2023). Okul öncesi eğitimin niteliğine bir bakış: aileler, öğretmenler ve çalışma koşulları ile ilgili yaşanan sorunlar. International Journal of Düzce Educational Sciences, 1(2), 114-126.
45. Günay Bilaloğlu, R. & Aktaş Arnas, Y. (2019). Okul öncesi eğitimde aile katılımı engelleri ve süreçte karşılaşılan sorunlar. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 34(3), 804-823.
46. Güzelyurt, T., Birge, F. & Ökten, A. (2019). Okul öncesi öğretmenlerinin aile katılımına ilişkin görüşleri. Kocaeli Üniversitesi Eğitim Dergisi, 2(1), 64-74. http://dx.doi.org/10.33400/kuje.538425
47. Hornby, G. & Lafaele, R. (2011). Barriers to parental involvement in education: an explanatory model. Educational Review, 63(1), 37-52. https://doi.org/10.1080/00131911.2010.488049
48. İlgar, Ş. & Topaç, N. (2013). Okul öncesi öğretmenlerinin okul-aile işbirliğine ilişkin görüşlerinin değerlendirilmesi. Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 26, 93-114.
49. Kaplan, D. S., Xiaoru, L. & Kaplan, H. B. (2000). Family structure and parental involvement in the intergenerational parallelism of school adversity. The Journal of Educational Research, 93(4), 235-244. https://www.jstor.org/stable/27542270
50. Karaca, İ. & Karaca, N. (2020). Sınıf öğretmenlerine göre öğretmen veli işbirliği (Sinop ili Boyabat ilçesi örneği). Medeniyet Eğitim Araştırmaları Dergisi, 5(1), 27-35.
51. Kazak, E. (1998). Okul-aile işbirliği ve sorunları (Yüksek Lisans Tezi). [YÖK Tez Merkezi]. Sakarya Üniversitesi.
52. Koyuncu Şahin, M. (2018). Okul öncesi eğitimde aile iletişim etkinliklerine yönelik öğretmen ve yönetici bakış açıları. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 11(55), 670-684. http://dx.doi.org/10.17719/jisr.20185537238
53. Linse, C. T. (2011). Creating taxonomies to improve school-home connections with families of culturally and linguistically diverse learners. Education and Urban Society, 43(6), 651-670. https://doi.org/10.1177/00131245103809
54. Ogelman, H. G. (2014). Okul öncesi eğitim kurumlarında aile katılımı çalışmaları: Denizli ili örneği. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (17), 259-284. http://dx.doi.org/10.14520/adyusbd.743
55. Özkır Özbal, T., Çoksu, M., Öztürk, S., Karabulut Yıldız, T., Yıldırımvuran, M. & Ekmen Özalp, A. (2022). Okul yöneticilerinin okul-aile ilişkilerine ilişkin sorunları ve çözüm önerileri: nitel bir araştırma. Asya Studies-Academic Social Studies / Akademik Sosyal Araştırmalar, 6(22), 63-72. https://doi.org/10.31455/asya.1182174
56. Patton, M. Q. (2014). Nitel Araştırma ve Değerlendirme Yöntemleri (Çev. Ed.: M. Bütün ve S. Beşir Demir). Pegem Yayınları.
57. Peña, D. C. (2000). Parent involvement: influencing factors and implications. The Journal of Educational Research, 94(1), 42-54. https://doi.org/10.1080/00220670009598741
58. Petek, T. & Bozyiğit, F. (2022). Sınıf öğretmenlerinin görüşlerine göre okul-aile işbirliğinin öğretmen motivasyonuna etkisi. International Academic Social Resources Journal, 7(34), 160-171. http://dx.doi.org/10.29228/ASRJOURNAL.57503
59. Pişkin, Z. & Parlar, H. (2021). Toplumsal statü ve algı açısından öğretmenlik mesleğinin incelenmesi. APJEC - Academic Platform Journal of Education and Change, 4(1), 1-28.
60. Pomerantz, E. M., Moorman, E. A. & Litwack, S. D. (2007). The how, whom, and why of parents’ involvement in children’s academic lives: More is not always better. Review of Educational Research, 77(3), 373-410. https://doi.org/10.3102/0034654303055
61. Porsuk, A. & Kunt, M. (2012). Denizli merkez ilköğretim okullarındaki okul aile ilişkilerinde karşılaşılan sorunlar üzerine yönetici görüşleri. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 31(1), 203-218.
62. Pushor, D. (2014). Teachers’ narrative understandings of parents: living and reliving 'possible lives' as professionals. Journal of Family Diversity in Education, 1(1), 40-57. https://doi.org/10.53956/jfde.2014.22
63. Sağlam, M. & Çalışkan, Z. (2017). Okul öncesi eğitimde aile katılımına ilişkin ebeveyn ve öğretmen görüşlerinin değerlendirilmesi. Uluslararası Erken Çocukluk Eğitimi Çalışmaları Dergisi, 2(2), 39-49.
64. Shiffman, C. D. (2013). The juggling act: navigating parent involvement in the welfare reform era. Educational Policy, 27(1), 64-91. https://doi.org/10.1177/08959048114292
65. Toman, A. (2021). Okul öncesi eğitim kurumlarında karşılaşılan sorunlara ilişkin velilerin görüşlerinin değerlendirilmesi. Elektronik Eğitim Bilimleri Dergisi, 10(20), 199-207.
66. Tufail, M. & Zehra, N. (2023). Investigating the involvement of parents in their children’s education at primary school level. Journal of Education and Social Studies, 4(3), 412-423. https://doi.org/10.52223/jess.2023.4301
67. Ule, M., Živoder, A. & du Bois-Reymond, M. (2015). ‘Simply the best for my children’: patterns of parental involvement in education. International Journal of Qualitative Studies in Education, 28(3), 329-348. https://doi.org/10.1080/09518398.2014.987852
68. Ülker, M., Terzioğlu Barış, E., Şahin, M. & Özbaysar, M. (2019). Okul ve aile iş birliğinde yaşanan sorunlar ve çözüm önerileri. Education Sciences, 14(4), 124-131. http://dx.doi.org/10.12739/NWSA.2019.14.4.1C0694
69. Vural, B. (2005). Öğrencinin başarısı için aile-okul birlikteliği. Hayat Yayıncılık.
70. Yağcı, A., Karaman, M., Kılıç, İ. A., Bestil, M., Aslan, S. & Erdoğdu, A. (2023). Okul öncesi eğitimin önemi ve ailelere tavsiyeler. International Social Sciences Studies Journal, 9(114) 7852-7872. http://dx.doi.org/10.29228/sssj.71050
71. Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
72. Yılmaz, H. (1994). 21. yüzyılın eşiğinde ülkemizde aile-okul işbirliği. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 6(6), 301-312.
73. Wilder, S. (2014). Effects of parental involvement on academic achievement: a meta-synthesis. Educational Review, 66(3), 377-397. https://doi.org/10.1080/00131911.2013.780009
74. Xu, Z. & Gulosino, C. A. (2006). How does teacher quality matter? the effect of teacher-parent partnership on early childhood performance in public and private schools. Education Economics, 14(3), 345-367.