Çankırı Karatekin Üniversitesi Orman Fakültesi Araştırma Ormanında meşcere özellikleri ve silvikültürel yaklaşımlar

Öz

Giriş ve Hedefler Bu çalışma, Çankırı Karatekin Üniversitesi Orman Fakültesi Araştırma ve Uygulama Ormanı’nda baskın karaçam (Pinus nigra Arnold) ve karaçam + sarıçam (Pinus sylvestris L.) meşcerelerinin kuruluş özelliklerini ortaya koyarak, bu kuruluşlara uygun silvikültürel yaklaşımları belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Yöntemler Saf karaçam, karaçam + sarıçam ve bozuk karaçam olmak üzere üç meşcere tipini ve farklı gelişim çağlarını temsil eden toplam 42 adet 400 m²’lik örnek alanda; ağaçların çap (d1,30), boy, yaş, tepe izdüşümü, canlı/kuru dal başlangıç yükseklikleri ile birlikte yükselti, bakı ve eğim değerleri ölçülmüş; meşcere boyu, göğüs yüzeyi, hacim ve kapalılık değerleri hesaplanmıştır. Bulgular Saf karaçam ve karaçam + sarıçam karışık meşcerelerinde kapalılık 0,7–0,9, göğüs yüzeyi 24–32 m²/ha ve hacim 120–200 m³/ha aralığında bulunmuş; bu meşcerelerin yaklaşık 70 ± 10 yaşta orta ağaçlık–kalın direklik döneminde ve alçak aralama çağında olduğu belirlenmiştir. Karaçam örtüsünün tahribi sonucu oluşan bozuk karaçam meşcerelerinde ise kapalılık 0,4–0,5’e, göğüs yüzeyi 15–17 m²/ha’a ve hacim 86–95 m³/ha’a düşmüştür. Sonuçlar Araştırma ormanının muhafaza ormanı niteliği dikkate alınarak saf ve karışık meşcerelerde mutedil alçak aralama, bozuk karaçam meşcerelerinde ise koruma ve rehabilitasyon uygulamaları önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Araştırma ormanı
• meşcere kuruluşu
• orman yoğunluğu
• silvikültür

Stand characteristics and silvicultural approaches in the Research Forest of the Faculty of Forestry, Çankırı Karatekin University

Öz

Background and Aims This study was carried out to describe the stand structure of dominant black pine (Pinus nigra Arnold) and black pine + Scots pine (Pinus sylvestris L.) stands in the Research and Application Forest of the Faculty of Forestry, Çankırı Karatekin University, and to propose appropriate silvicultural approaches for these stands. Methods Stand measurements were conducted in a total of 42 sample plots of 400 m² representing three stand types—pure black pine, black pine + Scots pine mixtures and degraded black pine stands—and different development stages. In each plot, tree-level variables (diameter at breast height, height, age, crown projection, height of live and dead branches) and site variables (elevation, aspect, slope) were measured, and stand height, basal area, volume and canopy closure were calculated. Results In pure black pine and black pine + Scots pine mixed stands, canopy closure ranged between 0.7 and 0.9, basal area between 24 and 32 m²/ha and stand volume between 120 and 200 m³/ha, indicating that these stands were approximately 70 ± 10 years old and within the middle-aged–pole stage and thinning phase. In degraded black pine stands formed after the destruction of the black pine cover, canopy closure decreased to 0.4–0.5, basal area to 15–17 m²/ha and volume to 86–95 m³/ha, and local erosion and exposed bedrock were observed. Conclusion Considering the protection-forest character of the research forest, moderate low thinning is recommended in pure and mixed stands, whereas in degraded black pine stands, improvement actions should primarily focus on protective measures, erosion control and regulated grazing.

Anahtar Kelimeler

• Research forest
• stand structure
• forest density
• silviculture

Kaynakça

1. Abay, G., Ursavaş, S., 2009. Çankırı ili araştırma ormanı karayosunu (musci) flora ve ekolojisi. Bartın orman fakültesi dergisi 11, 61-70.
2. Aksoy, H., 1978. Karabük-Büyükdüz Araştırma Ormanı’ndaki Orman Toplumları ve Bunların Silvikültürel Özellikleri Üzerine Araştırmalar, İstanbul Üniversitesi Yayın No: 2332, O.F. Yayın No: 237, İstanbul.
3. Alemdağ, Ş., 1967. Türkiye’deki Sarıçam Ormanlarının Kuruluşu, Verim Gücü ve Bu Ormanların İşletilmesinde Takip Edilecek Esaslar, Ormancılık Araştırma Enstitüsü Yayınları, Teknik Bülten Serisi No: 20, Ankara.
4. Anonim, 2016. Silvikültürel Uygulamaların Esasları Tebliği. Orman Genel Müdürlüğü, Ankara.
5. Assmann, E., 1970. The Principles of Forest Yield Study. Pergamon Press, Oxford.
6. Avşar, M.D., 1999. Kahramanmaraş-Başkonuş Dağı Ormanlarında Başlıca Meşcere Kuruluşları ve Silvikültürel Öneriler, Karadeniz Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Doktora Tezi, 212, Trabzon.
7. Bozkuş, H.F., 1987. Toros Göknarı (Abies cilicica Carr)’nın Türkiye’deki Doğal Yayılış ve Silvikültürel Özellikleri, TC Tarım ve Köyişleri Bakanlığı, Orman Genel Müdürlüğü Yayınları, 118, İstanbul.
8. Carus, S., 2004. Increment and growth in timberline Scotch pine (Pinus sylvestris L.) stands at Ilgaz Mountain, Turkey. Pakistan Journal of Biological Sciences 7, 212–218.

9. Chorshanbiev, F., Abdullayev, O., Khalilova, K., Kodirova, M., Xalimjanov, A., Rakhimov, U., 2024. Study on species and age structure of forests: Optimization of forest stand completeness. E3S Web of Conferences.
10. Çakır, M., 2019. The negative effect of wood ants (Formica rufa) on microarthropod density and soil biological quality in a semi-arid pine forest. Pedobiologia 77, 150593.
11. Çakır, M., Çakır, F., Yalçıntekin, H.İ., 2020. Çankırı Karatekin Üniversitesi, Orman Fakültesi Araştırma ve Uygulama Ormanında humus formlarının belirlenmesi ve değerlendirilmesi. Anadolu Orman Araştırmaları Dergisi 6(2), 82-90.
12. Çalışkan, A. 1991., Karabük-Büyükdüz Araştırma Ormanında Sarıçam (Pinus sylvestris L.)-Göknar (Abies bornmülleriana Mattf.)-Kayın (Fagus orientalis Lipsky) Karışık Meşcerelerinde Büyüme İlişkileri ve Silvikültürel İşlemler, İstanbul Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Doktora Tezi, 281, İstanbul.
13. Çiçek, E., 2013. Effects of thinning intensity on the growth of narrow-leaved ash. Turkish Journal of Agriculture and Forestry 37, 1-12.
14. Çiçek, E., 2002. Adapazarı-Süleymaniye subasar ormanında meşcere kuruluşları ve gerekli silvikültürel önlemler, Doktora Tezi, İstanbul Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
15. Dean, T. J., Baldwin, V.C., 1996. Crown management and stand density. In Growing Trees in a Greener World: Industrial Forestry in the 21st Century (LSU Forestry Symposium).
16. Ediş, S., Pehlivan, S., 2025. Çankırı Orman Fakültesi Araştırma Ormanında iklim sınıflandırma yöntemlerinin karşılaştırılması ve mekânsal dağılım analizi. Anadolu Orman Araştırmaları Dergisi 11(1), 201-211.
17. Ekholm, A., Lundqvist, L., Axelsson, EP., Egnell, G., 2023. Long-term yield and biodiversity in stands managed with the selection system and the rotation forestry system: A qualitative review. Forest Ecology and Management 537, 120920.
18. Eler, Ü., 1980. Birbirini tamamlayan araştırmalar yapılabilmesi yönünden araştırma ormanları (Çeviri). Ormancılık Araştırma Enstitüsü Dergisi 26, 55-57.
19. Ellenberg, H., 1956. Aufgaben und Methoden der Vegetationskunde, Eugen Ulmer, Stuttgart. Fırat, F., 1973. Dendrometri. İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi, İstanbul.
20. Genç, M., Bayar, E., Kaya, C., Değirmenci, B., 2012. Meşcere kuruluşu araştırmaları üzerine silvikültürel bir değerlendirme. Artvin Çoruh Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi 13(2), 291-303.
21. Genç, M.,2004. Silvikültürün Temel Esasları. Süleyman Demirel Üniversitesi Orman Fakültesi Yayınları.Yayın no: 351. Isparta.
22. Göl, C., Yılmaz, H., Ediş, S., 2010. Orman fakültesi araştırma ve uygulama ormanı topraklarının bazı özellikleri ve sınıflandırması. In, III. Ulusal Karadeniz Ormancılık Kongresi, Artvin, pp. 941-952.
23. Gül, E., Esen, S., 2024. High desertification susceptibility in forest ecosystems revealed by the environmental sensitivity area index (ESAI). Sustainability 16, 10409.
24. Kalıpsız, A., 1962. Doğu Kayınında Artım ve Büyüme Araştırmaları, Orman Genel Müdürlüğü Yayınları, Yayın No:339/7, Ankara.
25. Kalıpsız, A., 1999. Dendrometri, İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi Yayınları,İstanbul.
26. Long, J. N., 1985. A practical approach to density management. Forest Chronicle 61, 23-27.
27. Mäkinen, H., Isomäki, A., 2004. Thinning intensity and long-term changes in increment and stem form of Scots pine. Forest Ecology and Management 203, 21-34.
28. Nyland, R.D., 2016. Silviculture: Concepts and Applications (3rd ed.). Waveland Press.
29. Odabaşı, T 1983. Silvikültürel Planlama. İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi Yayını, No:3144/351 İstanbul.
30. Odabaşı, T., 2012. Silvikültürde gelişmeler ve aralama. İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi 62(2), 1-20.
31. OGM, 2014. Silvikültürel Uygulamaların Teknik Esasları (Tebliğ No: 298). Orman Genel Müdürlüğü, Silvikültür Dairesi Başkanlığı, Ankara.
32. Oliver, C. D., Larson, B.C., 1996. Forest Stand Dynamics (Update Edition). McGraw-Hill.
33. Öner, M.N. ve İmal, B. 2006. Bülbülpınarı (Çankırı-Eldivan) Meşcere Kuruluşları Üzerine Araştırmalar, Süleyman Demirel Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi Seri A, Sayı:2, 67–79.
34. Öner, M.N., Erşahin, S., Ayan, S., Özel, H. B., 2016. İç Anadolu’da Yarıkurak Alanların Rehabilitasyonu. Anadolu Orman Araştırmaları Dergisi 2(1-2), 32-44.
35. Özdemir, T., 1977. Araştırma ormanları ve planlamaları konusunda düşünceler. Ormancılık araştırma enstitüsü dergisi 23, 109-112.
36. Peltola, H., Miina, J., Rouvinen, I., Kellomäki, S., 2002. Effect of early thinning on the diameter growth distribution along Scots pine stems. Silva Fennica 36(4), 813-825.
37. Pretzsch, H., 2009. Forest Dynamics, Growth and Yield: From Measurement to Model. Springer.
38. Puettmann, K.J., Coates, K.D., Messier, C., 2009. A Critique of Silviculture: Managing for Complexity. Island Press, Washington, DC.
39. SAF, 1998. Society of American Foresters. Silviculture. In The Dictionary of Forestry. Bethesda.
40. Smith, D. M., Larson, B. C., Kelty, M. J., Ashton, P. M. S., 1997. The Practice of Silviculture: Applied Forest Ecology. John Wiley & Sons, New York.
41. Spiecker, H., 2002. Silvicultural management in maintaining biodiversity and resistance of forests in Europe – temperate zone. Journal of Environmental Management 67, 55-65.
42. Sun, O., Eren, M.E., Orpak, M., 1997. Temel Ağaç Türlerimizde Tek Ağaç ve Birim Alandaki Odun Çeşidi Oranlarının Saptanması, Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumu, Ankara.
43. Thurm, E. A., Pretzsch, H., 2021. Growth–density relationship in mixed stands – Results from long-term experimental plots. Forest Ecology and Management 483, 118909.
44. Thiffault, N., Pinno, B. D., 2021. Enhancing Forest Productivity, Value, and Health through Silviculture in a Changing World. Forests 12(11), 1550.
45. Topaçoğlu, O., Bozkuş, F.H., Güney, K. 2008. Ilgaz Dağı Kuzey Bakıda Subalpin ve Yüksek Montan Yükselti Basamağındaki Bazı Meşcere Kuruluşlarının Silvikültürel Özellikleri. Kastamonu Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi 8(1) 1-13.
46. Tuttu, G., Ursavaş, S., 2022. Çankırı Karatekin Üniversitesi, Orman Fakültesi Araştırma ve Uygulama Ormanının (Çankırı/Eldivan) florası. Anadolu Orman Araştırmaları Dergisi 8(1), 51-65.