Araştırma Makalesi

Endüstri 5.0’a Doğru: Zeki Otonom Sistemlerde Etik Ve Ahlaki Sorumluluklar

Cilt: 12 Sayı: 45 21 Mayıs 2021
PDF İndir
TR EN

Endüstri 5.0’a Doğru: Zeki Otonom Sistemlerde Etik Ve Ahlaki Sorumluluklar

Öz

Endüstri 4.0 ile birlikte makinelerin birbiriyle haberleştiği bir sürece girilmiş bulunmaktadır. Bu süreç, makinelerin otonom kararlar vereceği ve bu kararlar ile insanların hayatına önemli etkilerde bulunacağı Endüstri 5.0 döneminin de ilk adımlarını oluşturmaktadır. Endüstride meydana gelen bu gelişmelerin temelinde Yapay Zeka algoritmaları ile birçok alanda elde edilen yüksek başarılar yer almaktadır. Geliştikçe başarısı ve karmaşıklığı artarken anlaşılabilirliği azalan zeki sistemlerin insanları etkileyen önemli kararların alınmasında kullanılacak olması birçok şüpheyi de beraberinde getirmiştir. Bu şüpheler sadece son kullanıcı tarafında değil aynı zamanda sosyal ve ekonomik dönüşümlerle de ilgilidir. Endüstri 5.0’ın önündeki engellerin başında geliştirilecek zeki topluluğa karşı toplumsal önyargılar bulunmaktadır. Bu sebeple, Zeki Otonom makinelerin etik ve ahlaki sorumlulukların bilincinde makineler olmaları ve bu özelliklerin topluma açıklanabilir olması gerekmektedir. Açıklama Hakkı, yapay zeka destekli otonom sistemlerin kararlarını hangi etik ve ahlaki mekanizmalara göre belirlediklerinin bu süreçten etkilenen kişilere açıklanması gerekliliğini ortaya koyar. Bu çalışmada, otonom makinelerin üretim ve geliştirme aşamalarında dikkate alınması gereken etik ve ahlaki sorumlulukların neler olduğu, bu sorumluluklara neden ihtiyaç duyulduğu ve bu sorumlulukların karşılanması için sunulan mevcut yaklaşımlar değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Adamson, G., Havens, J. C., & Chatila, R. (2019). Designing a Value-Driven Future for Ethical Autonomous and Intelligent Systems. Proceedings of the IEEE. https://doi.org/10.1109/JPROC.2018.2884923
  2. ai-versus. (n.d.). Retrieved November 15, 2020, from https://thefwa.com/cases/ai-versus
  3. Alaba, F. A., Othman, M., Hashem, I. A. T., & Alotaibi, F. (2017). Internet of Things security: A survey. Journal of Network and Computer Applications. https://doi.org/10.1016/j.jnca.2017.04.002
  4. Allen, C., Wallach, W., & Smit, I. (2006). Why machine ethics? IEEE Intelligent Systems. https://doi.org/10.1109/MIS.2006.83
  5. Asimov, I. (1970). w1 I Robot., Science.
  6. Awad, E., Dsouza, S., Kim, R., Schulz, J., Henrich, J., Shariff, A., … Rahwan, I. (2018). The Moral Machine experiment. Nature. https://doi.org/10.1038/s41586-018-0637-6
  7. Bolukbasi, T., Chang, K.-W., Zou, J., Saligrama, V., & Kalai, A. (2016a). Debiasing Word Embedding. 30th Conference on Neural Information Processing Systems.
  8. Bolukbasi, T., Chang, K. W., Zou, J., Saligrama, V., & Kalai, A. (2016b). Man is to computer programmer as woman is to homemaker? Debiasing word embeddings. Advances in Neural Information Processing Systems.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

21 Mayıs 2021

Gönderilme Tarihi

24 Ocak 2021

Kabul Tarihi

18 Mart 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Cilt: 12 Sayı: 45

Kaynak Göster

APA
Canbay, P., & Demircioğlu, Z. (2021). Endüstri 5.0’a Doğru: Zeki Otonom Sistemlerde Etik Ve Ahlaki Sorumluluklar. AJIT-e: Academic Journal of Information Technology, 12(45), 106-123. https://doi.org/10.5824/ajite.2021.02.006.x
AMA
1.Canbay P, Demircioğlu Z. Endüstri 5.0’a Doğru: Zeki Otonom Sistemlerde Etik Ve Ahlaki Sorumluluklar. AJIT-e. 2021;12(45):106-123. doi:10.5824/ajite.2021.02.006.x
Chicago
Canbay, Pelin, ve Zübeyde Demircioğlu. 2021. “Endüstri 5.0’a Doğru: Zeki Otonom Sistemlerde Etik Ve Ahlaki Sorumluluklar”. AJIT-e: Academic Journal of Information Technology 12 (45): 106-23. https://doi.org/10.5824/ajite.2021.02.006.x.
EndNote
Canbay P, Demircioğlu Z (01 Mayıs 2021) Endüstri 5.0’a Doğru: Zeki Otonom Sistemlerde Etik Ve Ahlaki Sorumluluklar. AJIT-e: Academic Journal of Information Technology 12 45 106–123.
IEEE
[1]P. Canbay ve Z. Demircioğlu, “Endüstri 5.0’a Doğru: Zeki Otonom Sistemlerde Etik Ve Ahlaki Sorumluluklar”, AJIT-e, c. 12, sy 45, ss. 106–123, May. 2021, doi: 10.5824/ajite.2021.02.006.x.
ISNAD
Canbay, Pelin - Demircioğlu, Zübeyde. “Endüstri 5.0’a Doğru: Zeki Otonom Sistemlerde Etik Ve Ahlaki Sorumluluklar”. AJIT-e: Academic Journal of Information Technology 12/45 (01 Mayıs 2021): 106-123. https://doi.org/10.5824/ajite.2021.02.006.x.
JAMA
1.Canbay P, Demircioğlu Z. Endüstri 5.0’a Doğru: Zeki Otonom Sistemlerde Etik Ve Ahlaki Sorumluluklar. AJIT-e. 2021;12:106–123.
MLA
Canbay, Pelin, ve Zübeyde Demircioğlu. “Endüstri 5.0’a Doğru: Zeki Otonom Sistemlerde Etik Ve Ahlaki Sorumluluklar”. AJIT-e: Academic Journal of Information Technology, c. 12, sy 45, Mayıs 2021, ss. 106-23, doi:10.5824/ajite.2021.02.006.x.
Vancouver
1.Pelin Canbay, Zübeyde Demircioğlu. Endüstri 5.0’a Doğru: Zeki Otonom Sistemlerde Etik Ve Ahlaki Sorumluluklar. AJIT-e. 01 Mayıs 2021;12(45):106-23. doi:10.5824/ajite.2021.02.006.x