Kelimelerin Yolculuğu: Herat Ekolü Tezkirelerinden Heşt Bihişt’e Şair ve Şiir Niteleyicileri
Öz
Türk Edebiyatında şair biyografileri içerisinde önemli bir yeri olan Heşt Bihişt, Anadolu sahasında yazılmış ilk tezkiredir. Tezkirenin yazarı Sehî Bey (ö. 1548/1549), eserin sebeb-i te’lif bölümünde tezkireyi kaleme alırken, bugün Herat Ekolü tezkireleri olarak isimlendirilen üç tezkireden yararlandığını ifade eder. Bu tezkireler: Bahâristan, Devletşâh ve Mecâlisü’n-Nefâyis’tir. İkisi Farsça biri Türkçe kaleme alınmış olan bu tezkireler tabakat usulüyle yazılmışlardır. Sehî Bey de eserini bu usule uygun şekilde kaleme almıştır. Heşt Bihişt ile Herat Ekolü tezkirelerinin ortak özelliği sadece şekille sınırlı kalmaz. Biyografiler aktarılırken kullanılan ifade kalıplarında ve terim olup olmadığı üzerinde tartışmalar bulunan şiir ve şair niteleyicilerinde de benzerlik görülür.
Bu çalışmanın amacı, Heşt Bihişt, Devletşâh, Bahâristan ve Mecâlisü’n-Nefâyis örnekleminde tezkirelerin biyografi kısımlarında kullanılan şiir ve şair niteleyicilerinin ortaklığını, aynı zamanda tezkire geleneği içerisinde Fars Edebiyatından Türk Edebiyatına geçen tezkire terminolojisi ya da daha ihtiyatlı bir söylemle tezkirelerdeki şiir ve şair niteleyicilerini tespit etmektir.
Anahtar Kelimeler: Heşt Bihişt, Devletşâh Tezkiresi, Bahâristan, Mecâlisü’n-Nefâyis, tezkire, Türk Edebiyatı, Fars Edebiyatı.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- ALİ ŞİR NEVÂÎ. (2015). Mecâlisü’n-Nefâyîs(haz. K.Erarslan- A.N.Tokmak)Ankara:TDK.
- AÇIKGÖZ, N. (2000). Klasik Türk Şiiri Tenkid Terminolojisi ve “Âb-dâr” Örneği.Türk Kültürü İncelemeleri Dergisi 2. S.149-160.
- DEVLETŞAH (1901). Tezkiretü’ş-Şuara (haz. E.G.Browne). Cambridge.
- ÇAPAN, P. (1993). 18. Yy Tezkirelerinde Edebiyat Araştırma ve Tenkidi.Yayınlanmamış doktora tezi. Elazığ.
- DEVLETŞAH (1977). Tezkiretü’ş-Şuara(çev. Necati Lugal). Tercüman 1001 Temel Eser.
- DURMUŞ, M. (2007).Osmanlı Sahası Türkçe Şair Tezkirelerinin Tür ÖzellikleriYayımlanmamış Doktora Tezi, Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
- İPEKTEN, H. (1991). Türk Edebiyatının Kaynaklarından Türkçe Şuara.Tezkireleri. Erzurum: Atatürk Üniversitesi.
- İSEN, M.(1989). Divan Edebiyatında Bir Tür: Tezkireler. MEB.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Edebi Çalışmalar
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
26 Aralık 2019
Gönderilme Tarihi
16 Kasım 2019
Kabul Tarihi
9 Aralık 2019
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2019 Cilt: 3 Sayı: 4