Araştırma Makalesi

ALMAN MEDENİ HUKUKUNDA YASAL DANIŞMANLIK KURUMU VE TÜRK VESAYET HUKUKUNA İLİŞKİN ÖNERİLER

Cilt: 15 Sayı: 2 26 Aralık 2025
PDF İndir
TR EN

ALMAN MEDENİ HUKUKUNDA YASAL DANIŞMANLIK KURUMU VE TÜRK VESAYET HUKUKUNA İLİŞKİN ÖNERİLER

Öz

Alman Medeni Hukukunda hastalık ya da engelliliği sebebiyle işlerini yasal olarak tamamen ya da kısmen yönetemeyen yetişkinleri koruyan temel kurum “yasal danışmanlık (die rechtliche Betreuung)”, kurumudur. Kurum, yetişkinlerin korunmasında paternalizme son vermek ve kendi kaderini tayin hakkını güçlendirmek amacıyla 1992 yılında ihdas edilmiştir. Zaman içinde pek çok kez değişiklik yapılan kurum son olarak 2023 yılının başında yürürlüğe giren Reform Kanunu ile kapsamlı bir şekilde modernize edilmiştir. Reform, BM Engelli Hakları Sözleşmesi m. 12 çerçevesinde, yetişkinlerin korunmasında “kendi kaderini tayin hakkını” en üst düzeyde gerçekleştirmeyi amaçlamıştır. Bu çerçevede aşırı korumadan kaçınmak için yasal danışmanlıkta “gereklilik ilkesi” güçlendirilmiş, etkilenenlerin süreçlere katılımını sağlayacak tedbirler alınmıştır. Danışmanlık faaliyetinin referans noktası olarak danışanın üstün çıkarları değil onun istekleri esas alınmıştır. “İkame karar alma” yerine “desteklenen karar alma” yöntemine öncelik verilerek yasal danışmanların temsil yetkisi fiilen sınırlandırılmıştır. Türk Medeni Hukukunda ise yetişkinlerin korunmasında temel kurum halen vesayet kurumudur. Kısıtlanarak vesayet altına alınan yetişkin fiil ehliyetini kaybetmektedir. Kısıtlanan yetişkin fiil ehliyeti açısından küçüklerle aynı statüde yer almasının yanı sıra vesayet sürecinde de küçüklerle aynı muameleye tabi tutulmaktadır. Halbuki Türkiye de BM Engelli Hakları Sözleşmesine uzun süredir taraftır. Buna karşılık yetişkinlerin korunmasında vesayetin beraberinde getirdiği orantısız tedbirler sözleşme ile bağdaşmamaktadır. Özellikle kısıtlanan kişinin fiil ehliyetini kaybetmesi sebebiyle yetişkinlerin korunmasında öne çıkan kendi kaderini tayin hakkını gerçekleştirmekten son derece uzaktır. Nitekim Alman ve İsviçre Medeni Kanunlarında kısıtlama uygulaması çoktan kaldırılmıştır. Türk hukukunda da benzer yönde kanun değişikliği ihtiyacı giderek daha çok dile getirilmektedir. Bu ihtiyaca binaen makalede Alman Medeni Kanunu’nda öngörülen “yasal danışmanlık” kurumunun geçirdiği yasal süreç, özellikle 2023 yılında yürürlüğe Reform Kanunu çerçevesinde ayrıntılı olarak ele alınmış ve Türk Hukuku için önerilerde bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Acar Umut, Ayşe. Vesayet Kurumu ve Vasinin Sorumluluğu. 3. bs. Seçkin Yayınevi, 2022.
  2. Akıntürk, Turgut, ve Derya Ateş. Türk Medeni Hukuku Aile hukuku İkinci Cilt. 23. bs. Beta, 2021.
  3. Arat, Ayşe, ve Nurtaç Endes Selvi. “Roma ve Türk Hukukunda Savurganlık Sebebi ile Kısıtlılık”. Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 32, sy. 4 (2024): 4.
  4. Azarkan, Ezeli, ve Ekrem Benzer. “Birleşmiş Milletler Engelli Kişilerin Haklarına Dair Sözleşme ve Türkiye’de Engelli Hakları”. Dicle Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 23, sy 38 (2018): 38.
  5. Bley, Jan, ve Dominik Pastor. “Auswirkungen der Betreuungsrechtsreform auf die kreditwirtschaftliche Praxis”. Zeitschrift für Bank- und Kapitalmarktrecht 22, sy 11 (2022): 758-64.
  6. Bode, Eva. “Das modernisierte Vormundschaftsrecht”. Zeitschrift für Kindschaftsrecht und Jugendhilfe 18, sy 4 (2023): 125-28.
  7. Brosey, Dagmar, ve Georg Dodegge. “Rechtliche Betreuung und freiheitsentziehende Maßnahmen nach der Betreuungsrechtsreform - Impulse aus der Expertenkommission „Herausforderndes Verhalten und Gewaltschutz in Einrichtungen der Behindertenhilfe”“. İçinde Mehr Selbstbestimmung durch die Reform des Betreuungsrechts?, editör Peter Buttner. Archiv für Wissenschaft und Praxis der Sozialen Arbeit 3/2022. Verlag des Deutschen Vereins für öffentliche und private Fürsorge, 2022.
  8. Brosey, Dagmar, ve Georg Dodegge. “Rechtliche Betreuung und freiheitsentziehende Maßnahmen nach der Betreuungsrechtsreform : Impulse aus der Expertenkommission ‘Herausforderndes Verhalten und Gewaltschutz in Einrichtungen der Behindertenhilfe’ NRW”. Betreuungsrechtliche Praxis 32, sy. 2 (2023): 48-51.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Aile Hukuku, Özel Hukuk ve Medeni Yükümlülükler (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

26 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

20 Mayıs 2025

Kabul Tarihi

29 Ekim 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 15 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Karacan Çetin, H. (2025). ALMAN MEDENİ HUKUKUNDA YASAL DANIŞMANLIK KURUMU VE TÜRK VESAYET HUKUKUNA İLİŞKİN ÖNERİLER. Akdeniz Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 15(2), 1017-1060. https://doi.org/10.54704/akdhfd.1702820
AMA
1.Karacan Çetin H. ALMAN MEDENİ HUKUKUNDA YASAL DANIŞMANLIK KURUMU VE TÜRK VESAYET HUKUKUNA İLİŞKİN ÖNERİLER. AkdHFD. 2025;15(2):1017-1060. doi:10.54704/akdhfd.1702820
Chicago
Karacan Çetin, Hatice. 2025. “ALMAN MEDENİ HUKUKUNDA YASAL DANIŞMANLIK KURUMU VE TÜRK VESAYET HUKUKUNA İLİŞKİN ÖNERİLER”. Akdeniz Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 15 (2): 1017-60. https://doi.org/10.54704/akdhfd.1702820.
EndNote
Karacan Çetin H (01 Aralık 2025) ALMAN MEDENİ HUKUKUNDA YASAL DANIŞMANLIK KURUMU VE TÜRK VESAYET HUKUKUNA İLİŞKİN ÖNERİLER. Akdeniz Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 15 2 1017–1060.
IEEE
[1]H. Karacan Çetin, “ALMAN MEDENİ HUKUKUNDA YASAL DANIŞMANLIK KURUMU VE TÜRK VESAYET HUKUKUNA İLİŞKİN ÖNERİLER”, AkdHFD, c. 15, sy 2, ss. 1017–1060, Ara. 2025, doi: 10.54704/akdhfd.1702820.
ISNAD
Karacan Çetin, Hatice. “ALMAN MEDENİ HUKUKUNDA YASAL DANIŞMANLIK KURUMU VE TÜRK VESAYET HUKUKUNA İLİŞKİN ÖNERİLER”. Akdeniz Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 15/2 (01 Aralık 2025): 1017-1060. https://doi.org/10.54704/akdhfd.1702820.
JAMA
1.Karacan Çetin H. ALMAN MEDENİ HUKUKUNDA YASAL DANIŞMANLIK KURUMU VE TÜRK VESAYET HUKUKUNA İLİŞKİN ÖNERİLER. AkdHFD. 2025;15:1017–1060.
MLA
Karacan Çetin, Hatice. “ALMAN MEDENİ HUKUKUNDA YASAL DANIŞMANLIK KURUMU VE TÜRK VESAYET HUKUKUNA İLİŞKİN ÖNERİLER”. Akdeniz Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, c. 15, sy 2, Aralık 2025, ss. 1017-60, doi:10.54704/akdhfd.1702820.
Vancouver
1.Hatice Karacan Çetin. ALMAN MEDENİ HUKUKUNDA YASAL DANIŞMANLIK KURUMU VE TÜRK VESAYET HUKUKUNA İLİŞKİN ÖNERİLER. AkdHFD. 01 Aralık 2025;15(2):1017-60. doi:10.54704/akdhfd.1702820


24280This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.