Eğitim Programı Öğeleri Merceğinden Türk Ebeveynlerin Eğitim Beklentilerinin Analizi

Öz

Bu araştırma, nitel araştırma desenlerinden olgubilim kullanılarak çocukları ilkokul, ortaokul ve liseye devam eden ebeveynlerin eğitimden beklentilerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Farklı demografik değişkenlere sahip çalışma grubunun temsiliyetini sağlamak amacıyla, hem mesleki geçmişlerine (çalışmıyor, işçi, memur, özel sektör ve beyaz yakalı) hem de ebeveynlerin çocuklarının eğitim düzeyine göre maksimum çeşitlilik örnekleme yöntemi kullanılarak 15 katılımcı seçilmiştir. Veriler yarı yapılandırılmış görüşmelerle toplanmış ve içerik analizi kullanılarak analiz edilmiştir. Bulgular a) genel beklentiler ve görüşler, b) amaca, c) içeriğe, d) sürece ve e) eğitimin değerlendirilmesine yönelik beklentiler olmak üzere beş ana temaya ayrılmıştır. Çalışmada vurgulanan ebeveyn beklentileri şunlardır: a) psikomotor becerilerin geliştirilmesi, b) sınıf mevcutlarının azaltılması, c) eğitim deneyimlerinin iyileştirilmesi, d) paydaş katılımının artırılması, e) yetersiz ders saatlerinin ele alınması, f) derslerdeki verimsizliğin azaltılması, g) müfredat yoğunluğunun azaltılması, h) ders çeşitliliğinin artırılması, i) okul olanaklarının iyileştirilmesi, j) devam gerekliliklerinin yeniden düşünülmesi, k) 12. sınıfın gerekliliğinin sorgulanması, l) öğrenci mutluluğunun önceliklendirilmesi ve m) sınav sisteminin sorgulanması. Bu çalışma velilerin, eğitimin amacı, içeriği, süreci ve değerlendirilmesi bağlamında çocuklarına yönelik nasıl bir yaklaşım beklediklerini göstermektedir. Veliler genellikle akademik, ahlaki, duygusal ve sosyal gelişimi destekleyen kapsamlı bir eğitim yaklaşımını tercih etmektedirler. Ancak bu tercih, sınav odaklı ulusal sistemle sıklıkla çelişerek ebeveynlerin beklentileri ile kurumsal kısıtlamalar arasında bir uçurum yaratmaktadır. Bu çalışma, hem öğrencilerin hem de ebeveynlerin ihtiyaçlarıyla daha iyi uyum sağlayan bir sisteme olan ihtiyacı vurgulayarak, öğretmen eğitimi, müfredat değişiklikleri ve öğrenci merkezli değerlendirmeler için öneriler sunmaktadır. Politika yapıcılar ve eğitimciler, öğrenci nüfusunu doğru bir şekilde değerlendirmek ve eğitim süreçlerini bireylerin sosyalleşmesi hedefiyle uyumlu hale getirmek için ebeveyn beklentilerini göz önünde bulundurmalıdır.

Anahtar Kelimeler

• Beklenti
• Veli
• Eğitim sistemi

Analyzing Turkish Parents’ Educational Expectations through the Lens of Curriculum Elements

Öz

This study aims to reveal the educational expectations of parents whose children attend primary, secondary, and high school by using the phenomenology from qualitative research designs. In order to ensure the representation of the study group with different demographic variables, the maximum variation sampling method was used to select 15 participants according to both their occupational background (unemployed, worker, civil servant, private sector, and white collar) and the education level of the participant parents. Data were collected through semi-structured interviews and analyzed using content analysis. The findings were divided into five main themes: a) the general expectations, b) the expectations from the purpose, c) content, d) process, and e) evaluation of education. The parental expectations highlighted in the study are: a) developing psychomotor skills, b) reducing class sizes, c) improving educational experiences, d) increasing stakeholder participation, e) addressing insufficient class hours, f) reducing inefficiency in classes, g) reducing curriculum density, h) increasing course variety, i) improving school facilities, j) rethinking attendance requirements, k) questioning the necessity of grade 12, l) prioritizing student happiness, and m) challenging the exam system. This study shows what kind of approach parents expect from their children in the context of the purpose, content, process and evaluation of education. Parents generally favor a well-rounded educational approach that nurtures academic, moral, emotional, and social growth. However, this preference often clashes with the exam-driven national system, creating a gap between parental hopes and institutional constraints. This study emphasizes the need for a system that better aligns with the needs of both students and parents, offering recommendations for teacher training, curriculum revisions, and student-centered assessments. Policy makers and educators should consider parental expectations to accurately assess the student population and structure educational processes to align with the goal of socializing individuals.

Anahtar Kelimeler

• Expectation
• Parent
• Educational system

Kaynakça

1. Abo-Zena, M. M. & Mardell, B. (2015). When the children asked to study God, what did the parents say: Building family engagement around sensitive topics. Religion & Education, 42(3), 289-307. https://doi.org/10.1080/15507394.2014.977716
2. Adebayo, S. B. & Heinz, M. (2023). ‘Teachers should put themselves in their students’ shoes’: Perspectives of parents from minority-ethnic backgrounds on schooling in Ireland. International Journal of Inclusive Education, 28(13), 3124–3142. https://doi.org/10.1080/13603116.2023.2175269
3. Akbaba, A. (2019). Destekleme ve yetiştirme kurslarının eğitim paydaşlarının görüşlerine göre değerlendirilmesi [Yüksek lisans tezi, Ankara Üniversitesi]. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=jNRDC1RLfVd4_T7x7ZXmmROy6rQ-TUGJBzjQSsKn6bQ7FK19clT9_171afkSW9AM
4. Akınoğlu, O. (2005). Türkiye’de uygulanan ve değişen eğitim programlarinin psikolojik temelleri. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 22(22), 31-45. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1743
5. Akpınar, B., Özer, B., Oral, B., Köksalan, B. (2024). Türkiye yüzyılı maarif modelinin program geliştirme ve felsefi düzlemden analizi. EKEV Akademi Dergisi, 99, 59-73. https://doi.org/10.17753/sosekev.1489135
6. Akşit, N. (2007). Educational reform in Turkey. International Journal of Educational Development, 27(2), 129-137. https://doi.org/10.1016/j.ijedudev.2006.07.011
7. Aldırmaz, G. (2009). Yapılandırmacı öğrenme yaklaşımı temelli yeni ilköğretim programına ilişkin veli görüşlerinin değerlendirilmesi [Yüksek lisans tezi, Yeditepe Üniversitesi]. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=UPP_Zu9isEmWGFXFCBYasUAk8OK6l2cCyspxD5YqC7rUIckFfq2dMHL0j6H15Y68
8. Arsal, Z. (2024). Turkish higher education quality assurance: The roles of stakeholders in curriculum. Educatia, 21(28), 174-179.

9. Aslan, O., Şenel Zor, T. & Tamkavas Cicim, E. (2015). Okul öncesi öğretmenlerinin fen eğitimine yönelik görüşlerinin ve hizmetiçi eğitim ihtiyaçlarının belirlenmesi. Journal of International Social Research, 8(40), 519-530. http://dx.doi.org/10.17719/jisr.20154013925
10. Auerbach, S., & Collier, S. (2012). Bringing high stakes from the classroom to the parent center: Lessons from an intervention program for immigrant families. Teachers College Record: The Voice of Scholarship in Education, 114(3), 1-40. https://doi.org/10.1177/016146811211400303
11. Ayyıldız Asil, A. & Asil, A. (2025). TYMM kapsamında aile katılımına ilişkin veli görüşlerinin incelenmesi. I. Uluslararası Eğitim Kongresi Bildiri Kitabı 2 (s. 88-99). https://ogmmateryal.eba.gov.tr/ogm-arge/yayin/165
12. Bacquet, J. N. (2020). Implications of summative and formative assessment in Japan – a review of the current literature. International Journal of Education & Literacy Studies, 8(2), 28-35. https://journals.aiac.org.au/index.php/IJELS/article/view/5996
13. Barnard, W. M. (2004). Parent involvement in elementary school and educational attainment. Children and Youth Services Review, 26(1), 39-62. https://doi.org/10.1016/j.childyouth.2003.11.002
14. Beldağ, A., Özdemir, Ü. & Nalçacı, A. (2017). Sosyal bilgiler dersi öğretim programında yer alan değerlerin kazandırılmasına ilişkin veli görüşleri. Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(2), 317-328. https://dergipark.org.tr/en/pub/kusbd/issue/30549/322928
15. Berkowitz, M. W. (2011). What works in values education. International Journal of Educational Research, 50, 153-158. https://doi.org/10.1016/j.ijer.2011.07.003
16. Björnsdóttir, A. & Jónsdóttir, K. (2014). Viðhorf foreldra, nemenda og starfsmanna skóla. G.G. Óskarsdóttir (Ed.), Starfshættir í grunnskólum við upphaf 21. aldar (p. 29-56). Haskolautgafan.
17. Bogdan, R. C. & Biklen, S. K. (1998). Qualitative research in education. Allyn & Bacon.
18. Bryk, A. S. & Schneider, B. L. (2002). Trust in schools: A core resource for improvement. Sage.
19. Can, İ. (2015). Değişen Türkiye’de eğitimin işlevlerini yeniden düşünmek: Velilerin ilk ve orta okullardan beklentileri üzerine bir araştırma/Rethinking the functions of education in changing Turkey: A study on parents’ expectations from primary and secondary schools. Selçuk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 34, 247-266. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/151573
20. Canoğlu, Ö. D. (2020). Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu olan öğrencilerin tanılanması, eğitim ihtiyaçlarının belirlenmesi ve öğretim programı tasarısı [Yüksek lisans tezi, Düzce Üniversitesi]. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=4J_FzTwlrMCH4qBROpXPH_wYrZ8YwvJHBU9y7TGvNUR9uu-j0qk604cYzgI8BWG7
21. Çelikdelen, H. (2010). Bilim Sanat Merkezlerinde bilim birimlerinden destek alan üstün yetenekli öğrencilerin kendi okullarında fen ve teknoloji dersinde karşılaştıkları güçlüklerin değerlendirilmesi [Yüksek lisans tezi, Selçuk Üniversitesi]. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=CwVIqqBuz1VkysVpueogAUaThTNTIDuE60hpaqiVORvfRtSGCxtHQMoISPDCA0lH
22. Çepni, S. (2020). Eğitimde “Bir Adım Ötesi” tartışmalarının kavramsal çerçevesini anlamak: Dijitalleşme ve insanileşme (etik ve değerler) kavramlarında denge kurma arayışları. Fen, Matematik, Girişimcilik ve Teknoloji Eğitimi Dergisi, 3(2), 65-79. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1115555
23. Çetin, K. A. & Çetin, N. (2024). Özel yetenekli öğrencilerin eğitimine ilişkin veli görüşleri. Ulusal Eğitim Toplum ve Dünya Dergisi, 1(1), 1-19. https://egitimdergi.com/Egtjrnl/journals/2/articles/1/1.pdf
24. Çobanoğlu, R. & Yıldırım, A. (2021). Türkiye’de program geliştirme çalışmaları: Cumhuriyet’in ilanından günümüze tarihsel bir analiz. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 19(2), 810-830. https://doi.org/10.37217/tebd.912329
25. Davis-Kean, P. E. (2005). The influence of parent education and family income on child achievement: The indirect role of parental expectations and the home environment. Journal of Family Psychology, 19(2), 294-304. https://doi.org/10.1037/0893-3200.19.2.294
26. Dewey, J. (2010). Okul ve toplum (2nd edition). Pegem akademi.
27. Dinç, E., Dere İ. & Koluman, S. (2014). Kademeler arası geçiş uygulamalarına yönelik görüşler ve deneyimler. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(17), 1-27. https://doi.org/10.14520/adyusbd.761
28. Elo, S. & Kyngäs, H. (2008). The qualitative content analysis process. Journal of Advanced Nursing, 62(1), 107–115. https://doi.org/10.1111/j.1365-2648.2007.04569.x
29. Epstein, J. L., Sanders, M. G., Simon, B. S., Salinas, K. C., Jansorn, N. R., & Van Voorhis, F. L. (2002). School/family/community partnerships: Your handbook for action. Sage. https://www.govinfo.gov/content/pkg/ERIC-ED467082/pdf/ERIC-ED467082.pdf
30. Erdoğan, Ç. & Demirkasımoğlu, N. (2010). Ailelerin eğitim sürecine katılımına ilişkin öğretmen ve yönetici görüşleri. Educational Administration: Theory and Practice, 16(3), 399-431. https://dergipark.org.tr/en/pub/kuey/issue/10331/126632
31. Eren, E. (2020). 1960 sonrası Türk eğitim politikalarında eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi. Mülkiye Dergisi, 44(4), 679-709. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1551322
32. Ergin, D. Y. & Çayak, S. (2019). Veli beklentileri ölçeğinin geçerlik ve güvenirlik çalışması. Balkan and Near Eastern Journal of Social Sciences, 5(2), 46-55. https://www.ibaness.org/bnejss/2019_05_02/07_Ergin_and_Cayak.pdf
33. Ertem, H. Y. (2020). Relatıon of PISA 2018 results with the variables of student, teacher, and society. JRES, 7(2), 570-584. https://dergipark.org.tr/en/pub/etad/issue/58757/746576
34. Fagrell, P., Fahlgren, A. & Gunnarsson, S. (2020). Curriculum development and quality work in higher education in Sweden: The external stakeholder perspective. Journal of Praxis in Higher Education, 2(1), 28-45. https://doi.org/10.47989/kpdc62
35. Friedman, B. A., Bobrowski, P. E. & Markow, D. (2007). Predictors of parents’ satisfaction with their children’s school. Journal of Educational Administration, 45(3), 278-288. https://doi.org/10.1108/09578230710747811
36. Fusch, P. I. & Ness, L. R. (2015). Are we there yet? Data saturation in qualitative research. The Qualitative Report, 20(9), 1408-1416. https://scholarworks.waldenu.edu/facpubs/455?utm_source=scholarworks.waldenu.edu%2Ffacpubs%2F455&utm_medium=PDF&utm_campaign=PDFCoverPages
37. Goldring, E., Rowley, K. J. (2006, April 8). Parent preferences and parent choices. Annual meeting of the American Educational Research Association, San Francisco, California, ABD.
38. Göçer, A., Arslan, S. & Çaylı, C. (2017). Türkçe eğitiminde öğrenci gelişim durumunun belirlenmesinde süreç temelli tamamlayıcı ölçme değerlendirme yöntem ve araçları. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 28, 263-292. https://dergipark.org.tr/en/pub/sbe/issue/38547/1186320
39. Gökdemir, S. (2017). Ülkemizde özel yetenekli öğrencilerin tanılama sürecinin öğretmen, veli ve öğrenci görüşlerine göre değerlendirilmesi [Yüksek lisans tezi, Necmettin Erbakan Üniversitesi]. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=RrI-Krk3A-RkF4YfHofukwSWrYyeOIs4YQ7pp83qoy5YiEQ9NOD9p4OWSf4N-jUe
40. Gümüş, V. Y. (2017). Training translators for the market in Turkey: What should we teach to future translators?. International Journal of Comparative Literature and Translation Studies, 5(1), 1-10. http://dx.doi.org/10.7575/aiac.ijclts.v.5n.1p.1
41. Hersan, E. (2008). 2004 yılı ilköğretim sosyal bilgiler 5. sınıf programına ilişkin veli görüşleri [Yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi]. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=UPP_Zu9isEmWGFXFCBYasSnlnoQZ8dqMF9Y1SYKKl4pSltxLqPkxSB2CoYRsKhsH
42. Hussain, N. H., Zulfqar, A. & Hameed, A. (2018). School-parents communication as determinant of school selection in context of declining enrollments in government elementary schools. Journal of Elementary Education, 28(1), 13-23. https://pu.edu.pk/images/journal/JEE/PDF/2_v28_1_18.pdf
43. Jerrim, J., Prieto-Latorre, C., Lopez-Agudo, L. A. & Marcenaro-Gutierrez, O. D. (2023). Parents’ (dis)satisfaction with schools: Evidence from longitudinal administrative data from Spain. Educational Review (2023), 1-40. https://doi.org/10.1080/00131911.2022.2153804
44. Kara, M. (2020). Eğitim paydaşlarının görüşleri doğrultusunda Türk eğitim sisteminin sorunları. Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 21(3), 1650-1694. https://doi.org/10.29299/kefad.853999
45. Kara-Kaşka, M. (2024). 'Türkiye yüzyılı maarif modeli': Bu yıl ilk kez uygulamaya başlanan program neden tartışılıyor? https://www.bbc.com/turkce/articles/cjk442g5zvdo
46. Karabulut, H., Tosunbayraktar, G. & Kariper, A. (2022). Ortaokul öğrencilerinin beceri temelli (yeni nesil) fen bilimleri sorularına yönelik görüşlerinin incelenmesi. Akdeniz Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 1(2), 301-320. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/2712701
47. Karadeniz, O., Er, H. & Tangülü, Z. (2014). 8. Sınıf öğrencilerinin SBS’ye yönelik metaforik algıları. Uluslararası Avrasya Sosyal Bilimler Dergisi, 5(15), 64-81. https://ijoess.com/Makaleler/995701292_5-o%C4%9Fuzhan%20karadeniz.pdf
48. Karalı, Y., & Coşanay, G. (2021). TIMSS 2019 Türkiye raporuna göre 4. sınıf düzeyi öğrencilerin matematik başarı puanlarının okul iklimi açısından incelenmesi. EJERCongress 2021 Conrefence Proceedings (488-496). Anı yayıncılık.
49. Karalı, Y., Coşanay, G., & Aydemir, H. (2021). Investigation of science achievement scores of primary school 4th grade students according to TIMSS 2019 results in terms of school climate variable. 19th International Primary Teacher Education Symposium (156-161). IPTES.
50. Karaman-Kepenekci, Y. (2014). Eğitimciler için insan hakları ve vatandaşlık (İkinci baskı). Siyasal kitabevi.
51. Karataş, İ. H. (2024). Türkiye yüzyılı maarif modeli hakkında. CRES Journal, 5(1), 6-11. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/3942615
52. Kıldan, A. O. (2012). Okul öncesi eğitimin amacına ilişkin öğretmen ve veli görüşleri. Kastamonu Eğitim Dergisi, 20(1), 135-150. https://dergipark.org.tr/en/pub/kefdergi/issue/48696/619514
53. Koçak, A. & Arun, Ö. (2006). İçerik analizi çalışmalarında örneklem sorunu. Selçuk İletişim 4(3), 21-28. https://doi.org/10.18094/si.51496
54. Kufi, E. F. (2013). The role of different stakeholders in Ethiopia in the improvement of educational quality. International Journal of Research Studies in Education, 2(1), 11-24. 10.5861/ijrse.2012.51
55. Kunanusorn, A. & Puttawong, D. (2015). The mediating effect of satisfaction on student loyalty to higher education institution. European Scientific Journal, 11(10), 449-463. https://core.ac.uk/download/pdf/236412547.pdf
56. Kurth, J. A., Love, H. & Pirtle, J. (2020). Parent perspectives of their involvement in IEP development for children with autism. Focus on Autism and Other Developmental Disabilities, 35(1), 36-46. https://doi.org/10.1177/1088357619842858
57. Lau, A. M. S. (2016). ‘Formative good, summative bad?’ – A review of the dichotomy in assessment literature. Journal of Further and Higher Education, 40(4), 509-525. https://doi.org/10.1080/0309877X.2014.984600
58. Lindstén, H., Auvinen, P. & Juuti, T. (2019). Internal and external stakeholders’ impact on product development curriculum design. DS 95: Proceedings of the 21st International Conference on Engineering and Product Design Education. https://doi.org/10.35199/epde2019.64
59. Marmara, H. & Atmaca, T. (2023). Okul müdürlerinin karar alma stratejileri ve karar alma süreçlerinde iç ve dış paydaş baskısının etkisi. Kocaeli Üniversitesi Eğitim Dergisi, 6(2), 543-578. https://doi.org/10.33400/kuje.1321005
60. Marshall, S. J. (2018). Shaping the university of the future. Springer.
61. MEB (2024a). Türkiye yüzyılı maarif modeli: Öğretim programları ortak metni. https://tymm.meb.gov.tr/upload/brosur/ortak_metin.pdf
62. MEB (2024b). Türkiye yüzyılı maarif modeli: Öğretim programları veli bilgilendirme kılavuzu. https://tymm.meb.gov.tr/upload/kilavuz/veli-kilavuzu.pdf
63. MEB (2024c). Veli toplantıları (Türkiye yüzyılı maarif modeli ebeveyn katılımı). https://corumomerkmrc.meb.k12.tr/icerikler/veli-toplantilari-turkiye-yuzyili-maarif-modeli-ebeveyn-katilimi_15687397.html#
64. MEB (2024d). Maarif modeli ebeveyn okulu. https://aileokulu.meb.gov.tr/index.php/maarif-modeli-ebeveyn-okulu/
65. MEB (2025). Türkiye yüzyılı maarif model “veli buluşması”. https://kmsimam.meb.k12.tr/meb_iys_dosyalar/46/01/747681/dosyalar/2025_02/18110812_turkiyeyuzyilimaarifmodeliprogramiyonergesi.pdf
66. Meier, C. & Lemmer, E. (2019). Parents as consumers: A case study of parent satisfaction with the quality of schooling. Educational Review, 71(5), 617-630. https://doi.org/10.1080/00131911.2018.1465395
67. Meirani, R. K., Supriyanto, A. & Imron, A. (2023). Implementasi total quality management melalui penjaminan mutu dan pelibatan stakeholder dalam penyusunan kurikulum SMK PK. Kelola: Jurnal Manajemen Pendidikan, 10(2), 115-131. https://doi.org/10.24246/j.jk.2023.v10.i2.p115-131
68. Merriam, S. B. (2013). Nitel araştırma: Desen ve uygulama için bir rehber. Nobel yayıncılık.
69. Milovanska-Farrington, S. (2022). Do parents expect too much or is it all about grades? The discrepancy between parents’ aspirations and child’s academic performance and parental satisfaction with the school. Cogent Economics & Finance (2022), 10: 2079178, 1-23. https://doi.org/10.1080/23322039.2022.2079178
70. NAFSCE. (2022). Family engagement core competencies: A body of knowledge, skills, and dispositions for family-facing professionals. https://nafsce.org/page/CoreCompetencies
71. Neuman, W. L. (2006). Social research methods: Qualitative and quantitative approaches (6th edition). Pearson.
72. O’Brien, S., O’Hara, J., McNamara, G. & O’Hara, J. (2023). Quality assuring an ethical education curriculum for schools in Ireland. SN Social Sciences 3(63), 1-22. https://doi.org/10.1007/s43545-023-00648-0
73. Ornstein, A. C. & Hunkins, F. P. (2014). Eğitim programı temeller, ilkeler ve sorunlar. Eğitim yayınevi.
74. Özcan, G. & Mirzeoğlu, A. D. (2014). Beden eğitimi öğretim programına ilişkin öğrenci, veli ve beden eğitimi öğretmenlerinin görüşleri. Amasya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 3(1), 98-121. https://doi.org/10.17539/aej.41060
75. Özge Sağbaş, N. (2025). Türkiye yüzyılı maarif modeli programının öğretmen görüşlerine göre değerlendirilmesi. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 15(3), 1566-1583. https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.1724374
76. Özyurt, M. (2015). İlkokul üçüncü ve dördüncü sınıf değer eğitimi programının geliştirilmesinde okul temelli yaklaşımın etkililiğinin değerlendirilmesi [Doktora tezi, Gaziantep Üniversitesi]. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=WBc656i315e2eV6-EZV1oodK0cfM2zOcDIAIKrEYG7d__hZgNz8DnTX54JDqh47x
77. Park, S. & Holloway, S. (2018). Parental involvement in adolescents’ education: An examination of the interplay among school factors, parental role construction, and family income. School Community Journal, 28(1), 9-36. https://eric.ed.gov/?id=EJ1184925
78. Patton, M. Q. (2002). Qualitative research and evaluation methods. Sage.
79. Peltier, M. R., Edwards, P. A., & Sweeney, J. (2024). Reframing family engagement: Inclusive strategies that elevate and validate. School Community Journal, 34(2), 9-32. https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1451037.pdf
80. Plata-Potter, S. I. & Guzman, M. R. (2012). Mexican immigrant families crossing the education border: A phenomenological study. Faculty Publications, Department of Child, Youth, and Family Studies, 101. http://digitalcommons.unl.edu/famconfacpub/101
81. Poza, L.E., Brooks, M.D. & Valdés, G. (2014). Entre familia: Immigrant parents' strategies for involvement in children's schooling. School Community Journal, 24, 119-148. https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1032245.pdf
82. Priestley, M., Alvunger, D., Philippou, S. & Soini, T. (2021). Introduction: Curriculum making: A conceptual framing. M. Priestley, D. Alvunger, S. Philippou & T. Soini (Eds), Curriculum making in Europe: Policy and practice within and across diverse contexts (p. 1–28). Emerald publishing limited.
83. Rahill, S. A. (2018). Parent and teacher satisfaction with school-based psychological reports. Psychol Schs., 55, 693-706. https://doi.org/10.1002/pits.22126
84. Räty, H. & Kasanen, K. (2007). Parents’ perceptions of their children’s schools: Findings from a five-year longitudinal study. Educational Studies, 33(3), 339-351. https://doi.org/10.1080/03055690701423275
85. Reparaz, C., & Sotés-Elizalde, M. A. (2019). Parental involvement in schools in Spain and Germany: Evidence from PISA 2015. International Journal of Educational Research, 93, 33-52. https://doi.org/10.1016/j.ijer.2018.10.001
86. Ritchie, J., Lewis, J., Nicholls, C. M. & Ormston, R. (2013). Qualitative research practice: A guide for social science students and researchers. Sage.
87. Ruhela, V. S. (2024). A review of the role of parents, caregivers & community members in advocating for and contributing to the development of inclusive curricula. R. K. Kushwaha, P. K. Yadav, A. Kushwaha, & P. Dwivedi (Eds), Diversity, equity & inclusion, (p. 90-102). BlueRose One.
88. Saldana, J. (2009). The coding manual for qualitative researchers. Sage.
89. Sarıer, Y. (2020). Turkey's performance in TIMSS applications and variables predicting academic achievement. Journal of Primary Education, 2(2), 6-27. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1127364
90. Sarıtaş, M. (2008). Öğretmen ve veli görüşlerinin yönetimi. M. Şişman & S. Turan (Eds), Sınıf yönetimi, (p. 147-160). Pegem akademi.
91. Saygılı, S. (2013). Çocuklarda davranış bozuklukları. Elit Kültür yayınları.
92. Selvitopu, A., Bora, V. & Taş, A. (2014). Parents’ expectations about values to be taught to their children at secondary schools. Kastamonu Eğitim Dergisi, 23(3), 979-994. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/209814
93. Sever, M. (2024). Türkiye yüzyılı maarif modeli’nin amacını anlamak. https://egitimreformugirisimi.org/wp-content/uploads/2024/08/Turkiye-Yuzyili-Maarif-Modelinin-Amacini-Anlamak.pdf
94. Sliwka, A. & Istance, D. (2006). Parental and stakeholder ‘voice’in schools and systems. European Journal of Education, 41(1), 29-43. https://doi.org/10.1111%2Fj.1465-3435.2006.00244.x
95. Süral, S. (2024). Yapılandırmacı öğrenme yaklaşımının eğitim programları üzerindeki etkileri. Ulusal Eğitim Akademisi Dergisi, 8(2), 174-181. https://doi.org/10.32960/uead.1524590
96. Şad, S. N. & Aydın, Y. Ş. (2023). Ortaokul 8. sınıf öğrencilerinin “yeni nesil soru” kavramına ilişkin algılarının metafor yoluyla incelenmesi. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 24(1), 378-399. https://doi.org/10.17679/inuefd.1227962
97. Şad, S. N. (2012). Investigation of parental involvement tasks as predictors of primary students' Turkish, math, and science & technology achievement. Eurasian Journal of Educational Research, 49, 173-196. https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1057378.pdf
98. Şahin, S. (2017). İlköğretim kaynaştırma ortamlarında eğitim alan özel gereksinimli öğrencilerin veli ve sınıf öğretmenlerinin kaynaştırma uygulamaları hakkındaki görüşleri [Yüksek lisans tezi, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi]. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=RrI-Krk3A-RkF4YfHofuk-c9ciItxXHib4-oR997dmZl2cf5vyhUkDKimMneRUOa
99. Şentürk, M. & Demir, M. K. (2019). Aile faktörünün ilkokul öğrencilerine akademik başarısının incelenmesi. The Journal of Social Sciences, 6(43), 566-586. http://dx.doi.org/10.29228/SOBIDER.39631
100. Taras, M. (2005). Assessment - summative and formative - some theoretical reflections. British Journal of Educational Studies, 53(4), 466–478. https://doi.org/10.1111/j.1467-8527.2005.00307.x
101. Tay, B. & Yıldırım, K. (2009). Sosyal bilgiler dersinde kazandırılması amaçlanan değerlere ilişkin veli görüşleri. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri / Educational Sciences: Theory and Practice, 9(3), 1499-1542. https://openaccess.ahievran.edu.tr/xmlui/handle/20.500.12513/204
102. TDK (2024a). Veli. https://sozluk.gov.tr/?ara=veli
103. TDK (2024b). Beklenti. https://sozluk.gov.tr/?ara=beklenti
104. TEDMEM (2024). “Türkiye yüzyılı maarif modeli” ortak metni ve taslak öğretim programlarına ilişkin değerlendirmeler. https://tedmem.org/storage/writes/May2024/jRig4W4mjT6skSOcRARS.pdf
105. Tehseen, S. & Hadi, N. U. (2015). Factors influencing teachers’ performance and retention. Mediterranean Journal of Social Sciences, 6(1), 233-244. https://www.researchgate.net/profile/Shehnaz-Tehseen/publication/271721909_Factors_Influencing_Teachers'_Performance_and_Retention/links/5510ec7a0cf20352196ce813/Factors-Influencing-Teachers-Performance-and-Retention.pdf
106. Thompson, G. (2003). Predicting African American parents’and guardians’satisfaction with teachersand public schools. The Journal of Educational Research, 96(5), 277–285. https://www.tandfonline.com/doi/epdf/10.1080/00220670309597640?needAccess=true
107. Torres, J. O. (2019). Positive impact of utilizing more formative assessment over summative assessment in the EFL/ESL classroom. Open Journal of Modern Linguistics, 9, 1-11. https://doi.org/10.4236/ojml.2019.91001
108. United Nations (1948). Universal declaration of human rights. https://www.un.org/sites/un2.un.org/files/2021/03/udhr.pdf
109. United Nations (1966). International covenant on economic, social and cultural rights. https://www.ohchr.org/sites/default/files/cescr.pdf
110. Wei, F. & Ni, Y. (2020). Parent councils, parent involvement, and parent satisfaction: Evidence from rural schools in China. Educational Management Administration and Leadership, 51(1) 198-218. https://doi.org/10.1177/1741143220968166
111. Wiseman, A. & Zhao, X. (2022). Parents’ expectations for the educational attainment of their children: A cross-national study using PIRLS 2011. Prospects, 52, 79-100. https://doi.org/10.1007/s11125-020-09460-7
112. Yaka, Ş., Yalçın, D. & Denizli, E. (2014). Okul öncesi eğitimde verilecek öncelikli değerlere ilişkin veli görüşleri. Değerler Eğitimi Dergisi, 12(28), 169-192. https://dergipark.org.tr/en/pub/ded/issue/29170/312366
113. Yamaguchi, M., Lobo, A. & Richardson, J. (2019, July 7-10). Teacher soft skills: Building a student-centred conceptual framework. STARS 2019 Conference, Melbourne, Australia. https://unistars.org/papers/STARS2019/11D.pdf
114. Yamamoto, Y. & Holloway, S. D. (2010). Parental expectations and children’s academic performance in sociocultural context. Educational Psychology Review, 22, 189-214. https://doi.org/10.1007/s10648-010-9121-z
115. Yıldırım, Y. & Çalışkan, A. (2024). Türkiye yüzyılı maarif modeli’nin 21. yüzyıl insan profili açısından değerlendirilmesi. Elektronik Eğitim Bilimleri Dergisi, 13(26), 204-220. https://doi.org/10.55605/ejedus.1548121
116. Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2008). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. (6th edition). Anı yayıncılık.
117. Yılmaz, E. & Yıldırım, R. (2023). Development of parent educational philosophy tendency scale: A validity and reliability study. Research on Education and Pyschology, 7(2), 323-348. https://doi.org/10.54535/rep.1343894
118. Yılmaz, E., Öge, A., Kurşun, A. T., Yıldırım, R., Balıkçı, A., Fırat, F. & Bayşu, K. (2015). Velilerin eğitimden beklentileri. Damla ofset.
119. Yılmaz, E., Yıldırım, R. & Yavuz, Z. (2023). Cumhuriyetimizin 100. yılında velilerin eğitim felsefesi eğiliminin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Journal of Ahmet Keleşoğlu Education Faculty, 5(3), 1145-1161. https://doi.org/10.38151/akef.2023.103
120. Yılmaz, İ. & Aydın, T. (2025). Maarif modeli ebeveyn okuluna yönelik veli görüşleri ve memnuniyet düzeyleri. I. Uluslararası Eğitim Kongresi Bildiri Kitabı 2 (s. 100-117). https://ogmmateryal.eba.gov.tr/ogm-arge/yayin/165
121. Yüksel, H. S. & Gündüz, N. (2017). Formative and summative assessment in higher education: Opinions and practices of instructors. European Journal of Education Studies, 3(8), 336-356. https://files.eric.ed.gov/fulltext/ED576679.pdf