Okulda Fiziksel Aktivite Sağlamak İçin Yeterlik Fırsat Ve Motivasyon Ölçeği’nin Türkçeye Uyarlanması: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması

Öz

Mevcut çalışmada, Verdonschot ve arkadaşları (2024) tarafından geliştirilen Okulda Fiziksel Aktivite Sağlamak İçin Yeterlik Fırsat Ve Motivasyon Ölçeği’nin (COM-PASS) Türkçe'ye uyarlama çalışması yapılarak beden eğitimi ve spor öğretmenlerinin okullarında fiziksel aktivite sağlamak için yeterlik, fırsat ve motivasyon düzeylerini ölçmeye yönelik bir ölçme aracı elde edilmiştir. Bu uyarlama çalışması için öncelikle dil geçerliliği sağlanmış, ardından AFA ve DFA analizleri uygulanarak geçerliliği test edilmiştir. Bu doğrultuda ölçme aracının dil geçerliliği için alan uzmanı 3 araştırmacıdan destek alınmıştır. Veriler, 2024-2025 akademik yılında İstanbul ilinde farklı düzey ve kurumlarda eğitim veren beden eğitimi ve spor öğretmenlerinin katılımıyla toplanmıştır. Analizler SPSS versiyon 27.0 ve JASP 0.19.3 paket programları ile gerçekleştirilmiştir. Ölçeğin güvenilirlik testi için yapılan Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) sonuçlarından elde edilen bulgular neticesinde 14 madde ve 3 alt faktörün formunu koruduğu tespit edilmiş ve aynı örneklem grubundan 3 hafta sonra tekrar toplanan veriler ile yapılan doğrulayıcı faktör analizi sonuçlarına göre ölçeğin modelinin iyi uyum sağladığı tespit edilmiştir. Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) analizlerine göre Ki-kare/sd (2,07) değerine göre iyi, RMSEA (,066) değerine göre iyi, GFI (,876), IFI (,910), RNI (,908), CFI (,908), TLI (,887) değerleri açısından iyi ve kabul edilebilir olduğu saptanmıştır. Ayrıca ölçeğin Cronbach's Alpha değerleri .86 ile .78 arasında değişmektedir. Bu sonuçlar “Okulda Fiziksel Aktivite Sağlamak İçin Yeterlik Fırsat ve Motivasyon” ölçeğinin Türkçe uyarlamasının geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu göstermiştir. Ölçek, beden eğitimi ve spor öğretmenlerinin beden eğitimi ve spor derslerini gerçekleştirmek için yeterliklerinin, dersin işlenmesi için sağlanan fırsatların ve yine beden eğitimi öğretmenlerinin dersi gerçekleştirmek için motivasyonlarının değerlendirilmesinde için etkili bir araç olduğu söylenebilir.

Anahtar Kelimeler

• Beden eğitimi ve spor
• Öğretmen
• Yeterlik
• Fırsat
• Motivasyon

Adaptation of Capability, Opportunity, and Motivation to deliver Physical Activity in School Scale into Turkish: Validity and Reliability Study

Öz

In the present study, a measurement tool for measuring the competence, opportunity and motivation levels of physical education and sport teachers to provide physical activity in their schools was obtained by adapting the Capability, Opportunity, and Motivation to deliver Physical Activity in School Scale (COM-PASS) developed by Verdonschot et al. In this direction, support was received from 3 researchers who are experts in the field for the language validity of the measurement tool. The data were collected with the participation of physical education and sports teachers teaching at different levels and institutions in Istanbul in the 2024-2025 academic year. Analyses were carried out with SPSS version 27.0 and JASP 0.19.3 package programmes. As a result of the findings obtained from the EFA results for the reliability test of the scale, it was determined that 14 items and 3 sub-factors maintained their form, and according to the results of the confirmatory factor analysis performed with the data collected from the same sample group 3 weeks later, it was determined that the model of the scale provided a good fit. According to the CFA analyses, it was found that it was good according to Chi-square/sd (2.07), good according to RMSEA (.066), good and acceptable in terms of GFI (.876), IFI (.910), RNI (.908), CFI (.908), TLI (.887) values. In addition, Cronbach's Alpha values of the scale ranged between .86 and .78. These results showed that the Turkish adaptation of the COM-PASS is a valid and reliable measurement tool. It can be said that the scale is an effective tool for the evaluation of physical education and sport teachers' competences to carry out physical education and sport lessons, the opportunities provided for teaching the lesson and the motivation of physical education teachers to perform the lesson.

Anahtar Kelimeler

• Physical education and sport
• Teacher
• Competence
• Opportunity
• Motivation

Etik Beyan

It was given by the ethics committee of Istanbul Aydın University, Social and Human Ethics Commission, dated 20/03/2025 and numbered 2025/03.

Kaynakça

1. Akaras, E., Başar, S., Koç, K., & Kasali, K. (2025). Translation, cultural adaptation, and Turkish validation of the tool 25-question geriatric locomotive function scale. BMC Geriatrics, 25(1), 961. https://doi.org/10.1186/s12877-025-06725-8
2. Akdeniz, S., & Deniz, M. E. (2016). Merhamet Ölçeği’nin Türkçeye uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. The Journal of Happiness & Well-Being, 4(1), 50–61. https://jhwbjournal.com/makale/61
3. Beavers, A. S., Lounsbury, J. W., Richards, J. K., Huck, S. W., Skolits, G. J., & Esquivel, S. L. (2013). Practical considerations for using exploratory factor analysis in educational research. Practical Assessment, Research & Evaluation, 18(1), 6. https://doi.org/10.7275/qv2q-rk76
4. Chen, F., Curran, P. J., Bollen, K. A., Kirby, J., & Paxton, P. (2008). An empirical evaluation of the use of fixed cutoff points in RMSEA test statistic in structural equation models. Sociological Methods & Research, 36(4), 462-494. https://doi.org/10.1177/0049124108314720
5. DeVellis, R. F., & Thorpe, C. T. (2022). Scale development: Theory and applications (5th ed.). SAGE Publications.
6. Elaldı, Ş., & Semerci, Ç. (2018). Yansıtıcı Öğrenme Anlayışı Ölçeği: Türkçe’ye Uyarlama, Geçerlik ve Güvenilirlik Çalışması. Kastamonu Education Journal, 26(2), 369-378. https://doi.org/10.24106/kefdergi.389781
7. Fernandes, M., & Sturm, R. (2010). Facility provision in elementary schools: Correlates with physical education, recess, and obesity. Preventive Medicine, 50(Suppl. 1), 30–35. https://doi.org/10.1016/j.ypmed.2009.09.022
8. Field, A. (2013). Discovering statistics using IBM SPSS Statistics (4th ed.). SAGE Publications.

9. Filiz, M. (2023). Turkish validity and reliability study of the Social Health Scale. Kırıkkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi, 25(3), 391-399. https://doi.org/10.24938/kutfd.1312288
10. Fornell, C., & Larcker, D. F. (1981). Evaluating structural equation models with unobservable variables and measurement error. Journal of Marketing Research, 18(1), 39-50. https://doi.org/10.2307/3151312
11. Garn, A., Simonton, K., & Mercier, K. (2025). Development and validation of the teacher motivation in physical education questionnaire. Journal of Teaching in Physical Education, 44(2), 201–211. https://doi.org/10.1123/jtpe.2023-0335
12. Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., & Anderson, R. E. (2019). Multivariate data analysis (8th ed.). Cengage Learning. Hair, J. F., Jr., Hult, G. T. M., Ringle, C. M., Sarstedt, M., Danks, N. P., & Ray, S. (2021). Partial least squares structural equation modeling (PLS-SEM) using R: A workbook. Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-030-80519-7
13. Hazar, K. (2022). Investigation of lifelong learning competencies of physical education and sports teachers and preservice teachers in Turkey in times of COVID-19 pandemic. International Journal of Educational Research and Innovation, (17), 172–185. https://doi.org/10.46661/ijeri.6072
14. Karakaya, M. (2025). Sınıfta Fiziksel Aktivite Sağlamaya Yönelik Öğretmen Etkinliği Ölçeği’nin Türkçeye uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Yönetim ve Eğitim Bilimleri Dergisi, 4(3), 224-236. https://doi.org/10.5281/zenodo.17313808
15. Kline, R. B. (2023). Principles and practice of structural equation modeling (5th ed.). Guilford Press.
16. Kuspanova, A., Seisenbekov, E., Elshiev, B., Usupaliev, B., & Andakul, M. (2020). The pedagogical basis of physical education at school. Pedagogy and Psychology, 43(2), 111–118. https://doi.org/10.51889/2020-2.2077-6861.15
17. Maher, A. J., & Fitzgerald, H. (2022). The culture of special schools: Perceptions of the nature, purpose and value of physical education. Educational Review, 74(4), 773–787. https://doi.org/10.1080/00131911.2020.1721437
18. Moroz, F., & Havryshko, S. (2024). The role of physical education in the formation of students’ habits and sustained interest in systematic exercises. The Sources of Pedagogical Skills, (33), 174–178. https://doi.org/10.33989/2075- 146x.2024.33.310068
19. Mustafa, P. S., Suherman, W. S., Sumarjo, S., Nurhidayah, D., Lufthansa, L., & Anugrah, T. (2024). Analysis of design and implementation of physical education curriculum in primary school: A literature study. Retos, 60, 320–331. https://doi.org/10.47197/retos.v60.107950
20. Németh, Z., Shopulatov, A., Norboyev, K., Ahmedov, F., & Valente, S. N. (2024). Physical education teacher in middle schools: Requirements and academic profile. International Journal of Instruction, 17(3), 371–382. https://doi.org/10.29333/iji.2024.17320a
21. Orçan, F. (2018). Açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi: İlk hangisi kullanılmalı? Eğitimde ve Psikolojide Ölçme ve Değerlendirme Dergisi, 9(4), 413–421. https://doi.org/10.21031/epod.394323
22. Öztürk, A. T., & Yüce, M. S. (2025). Adölesan bireylerin fiziksel aktivite düzeyi, sağlık özyeterlik algıları ve özgüven düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Erciyes Spor Bilimleri Dergisi, 1(1), 1-16. https://izlik.org/JA67LX68LE
23. Rhemtulla, M., Brosseau-Liard, P. É., & Savalei, V. (2012). When can categorical variables be treated as continuous? A comparison of robust continuous and categorical SEM estimation methods under suboptimal conditions.
24. Psychological Methods, 17(3), 354–373. https://doi.org/10.1037/a0029315
25. Rikard, G. L., & Banville, D. (2006). High school student attitudes about physical education. Sport, Education and Society, 11(4), 385–400. https://doi.org/10.1080/13573320600924882
26. Rosete, E. N., Candelon, Z. G., Gandal, A., Falle, J. A., & Calixtro, V. L. Jr. (2022). Sports facilities and equipment: Availability and students’ satisfaction in the physical education classes. Indonesian Journal of Multidiciplinary Research, 2(2), 377–380. https://doi.org/10.17509/ijomr.v2i2.43735
27. Savaş, H., & İsaoğlu, Y. (2025). Teachers' attitudes towards inclusive education: A mixed method study. Ahmet Keleşoğlu Eğitim Fakültesi Dergisi, 7(1), 37–56.
28. Stapleton, L. M., Yang, J. S., & Hancock, G. R. (2016). Construct Meaning in Multilevel Settings. Journal of Educational and Behavioral Statistics, 41(5), 481-520. https://doi.org/10.3102/1076998616646200
29. Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics (6th ed.). Pearson.
30. Tavakol, M., & Dennick, R. (2011). Making sense of Cronbach's alpha. International Journal of Medical Education, 2, 53-55. https://doi.org/10.5116/ijme.4dfb.8dfd
31. Tsangaridou, N. (2012). Educating primary teachers to teach physical education. European Physical Education Review, 18(3), 275–286. https://doi.org/10.1177/1356336X12450788
32. Ural, A. (2024). Prospective teachers' views on the impact of competitive educational practices on students. Ahmet Keleşoğlu Eğitim Fakültesi Dergisi, 6(1), 80–91. https://doi.org/10.38151/akef.2024.131
33. Verdonschot, A., Beauchamp, M. R., Brusseau, T. A., Chinapaw, M. J. M., Christiansen, L. B., Daly-Smith, A., Eather, N., Fairclough, S. J., Faulkner, G., Foweather, L., García-Hermoso, A., Ha, A. S., Harris, N., Jaakkola, T., Jago, R., Kennedy, S.
34. G., Lander, N. J., Lonsdale, C., Manios, Y., . . . Lubans, D. R. (2024). Development and evaluation of the Capability, Opportunity, and Motivation to deliver Physical Activity in School Scale (COM-PASS). International Journal of Behavioral Nutrition and Physical Activity, 21(1), 93. https://doi.org/10.1186/s12966-024-01640-4
35. Whitehead, M. (2020). Aims of physical education. In S. Capel, J. Cliffe, & J. Lawrence (Eds.), Learning to teach physical education in the secondary school: A companion to school experience (5th ed.). Routledge, 20-35. https://doi.org/10.4324/9780429264436
36. Yeşilyurt, A. S., & Göral, K. (2022). A comparative analysis of physical education and sports teacher training programs: The case of Turkey – Czechia. Akdeniz Spor Bilimleri Dergisi, 5(3), 398–407. https://doi.org/10.38021/asbid.1141363
37. Zhang, T. (2021). Physical education teacher motivation: A conceptual review and reconceptualisation. Review of Education, 9(3), e3331. https://doi.org/10.1002/rev3.3301