Sosyal Medya Fenomenlerine Bağlanmışlık ile İnternetten Plansız Satın Alma Davranışı İlişkisi

Öz

Sosyal medya platformlarının yükselişiyle beraber hayatımıza dahil olan ve satın alma kararlarımızı etkileyebilen fenomenler, markaların tüketicilere ulaşma yöntemlerini de etkilemiş ve zaman içerisinde bu fenomenler, markaların pazarlama stratejilerinde birer araç haline gelmiştir. Sosyal medya fenomenlerine bağlanmışlık, sosyal medya kullanıcılarının gönüllü olarak takip ettikleri influencerlar ile olan ilişkilerinin yoğunluğu olarak özetlenebilir. İnternet üzerinden plansız satın alım yapma ise tüketicilerin verdikleri anlık kararlar ile ortaya çıkan ve internet üzerinden gerçekleştirilen satın alımlar olarak ifade edilebilir. Sosyal medya fenomenlerine bağlanmışlık ile internetten plansız satın alma davranışı arasında ilişki olabileceği çalışmanın temel çıkış fikrini oluşturmaktadır. Verilerin toplanmasında ankete başvurulmuştur. 390 katılımcının dâhil olduğu ve amaçlı örnekleme türünün kullanıldığı araştırmada, katılımcıların sosyal medya platformlarını aktif olarak kullanıyor olmaları önem taşımaktadır. Araştırma bulgularına göre sosyal medya fenomenlerine bağlanmışlık ile internetten plansız satın alma arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki vardır. Bununla birlikte, sosyal medya fenomenlerine bağlanmışlığın moda, modelleme ve kaçış alt boyutları internet ortamında plansız satın alım yapma üzerinde pozitif yönde anlamlı bir etkiye sahiptir. Bağlanmışlık, tüketicilerin satın alma kararlarında rasyonel düşünceden uzaklaşarak, duygusal tepkilere dayalı hareket etmelerine neden olabilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Plansız Satın Alma
• Sosyal Medya Fenomenlerine Bağlanmışlık
• Tüketici Davranışı

The Relationship Between Attachment to Social Media Influencers and Impulse Buying Behavior Online

Öz

With the rise of social media platforms, influencers that have entered our lives and can influence our purchasing decisions have also affected the ways brands reach consumers, and over time, these influencers have become tools in the marketing strategies of brands. Attachment to the social media influencers can be summarized as the intensity of social media users' relationships with the influencers they follow voluntarily. Impulse buying online can be defined as purchases made over the internet, resulting from instant decisions made by consumers. The main starting idea of the study is that there may be a relationship between attachment to the social media influencers and impulse buying behavior online. A survey was used to collect data. In the research where 390 participants were included and purposive sampling type was used, it is important that the participants actively use social media platforms. According to research findings, there is a positive and significant relationship between attachment to the social media influencers and impulse buying behavior online. However, fashion, modeling and escape subdimensions of attachment to the social media influencers has a positive and significant effect on impulse buying online. Attachment can cause consumers to move away from rational thinking in their purchasing decisions and act based on emotional reactions.

Anahtar Kelimeler

• Impulse Buying
• Attachment to Social Media Influencers
• Consumer Behavior

Kaynakça

1. Akdeniz, P. C., & Uyar, K. (2021). Tüketicilerin Satın Alma Niyetlerinde Sosyal Medya Fenomenleri İle Kurulan Parasosyal Etkileşimin Rolü. Erciyes Akademi, 35(4), 1669-1688. https://doi.org/10.48070/erciyesakademi.1028374
2. Albayrak, A. S. (2005). Çoklu Doğrusal Bağlantı Halinde Enküçük Kareler Tekniğinin Alternatifi Yanlı Tahmin Teknikleri ve Bir Uygulama. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 1(1), 105-126.
3. Allison, P. D. (1999). Multiple Regression: A Primer (Research Methods and Statistics). Pine Forge Press.
4. Amos, C., Holmes, G. R., & Keneson, W. C. (2014). A Meta-Analysis of Consumer Impulse Buying. Journal of Retailing and Consumer Services, 21(2), 86-97. https://doi.org/10.1016/j.jretconser.2013.11.004
5. Anbarlı, A. (2022). Sosyal Medya Fenomenlerinin Farklı Sosyo-Ekonomik Düzeydeki Tüketicilerin Satın Alma Kararları Üzerindeki Etkisinin Psikolojik Faktörler Aracılığıyla İncelenmesi. Pamukkale Üniversitesi İşletme Araştırmaları Dergisi, 9(2), 502-526. https://doi.org/10.47097/piar.1181837
6. Arklan, Ü., & Tuzcu, N. (2019). Dijital Çağın Bir Pazarlama ve Marka İletişim Aracı Olarak Etkileyiciler: Kanaatler, Kriterler ve Takip Nedenleri Üzerine Bir Araştırma. Selçuk İletişim, 12(2), 969-1011. https://doi.org/10.18094/josc.596282
7. Baş, T. (2005). Anket Nasıl Hazırlanır? Nasıl Uygulanır? Nasıl Değerlendirilir? Seçkin Yayınları.
8. Bil, E., & Gökçe, G. (2022). Tüketicilerin Plansız Satın Alma Davranışının Satın Alma Sonrası Pişmanlık ve Webrooming Davranışına Etkisi. Business & Management Studies: An International Journal, 10(1), 208-228. https://doi.org/10.15295/bmij.v10i1.1990

9. Blythe, J. (2005). Essentials of Marketing (3. bs). Pearson Education.
10. Bozkurt, G. Ş. (2020). Sosyal Medyada Parasosyal Etkileşim: Sosyal Medya Fenomenlerinin Tüketicilerin Marka Algısına Etkisinin Değerlendirilmesi [Doktora tezi]. Selçuk Üniversitesi.
11. Bozkurt, G. Ş. (2021). Pazarlamanın Yeni Silahı Sosyal Medya Fenomenleri: Fenomen Pazarlamanın Marka Algısına Etkisinin Değerlendirilmesi. 567-579.
12. Büyüköztürk, Ş. (2010). Sosyal Bilimler İçin Veri Analizi El Kitabı. Pegem Akademi Yayıncılık.
13. Can, S., & Koz, K. A. (2018). Sosyal Medyada Tüketı̇cı̇ Onaylı Pazarlama: Instagram Örneğı̇. Kurgu, 26(3), 444-457.
14. Civek, F., & Kılıç, S. (2022). Tüketicilerin Plansız Satın Alma Niyetlerinin Davranışsal Ekonomi Perspektifinden İncelenmesine Dair Bir Saha Araştırması. Kamu Ekonomisi ve Kamu Mali Yönetimi Dergisi, 2(2), 82-110.
15. Clover, V. T. (1950). Relative Importance of Impulse-Buying in Retail Stores. The Journal of Marketing, 15(1), 66-70.
16. Coley, A., & Burgess, B. (2003). Gender Differences in Cognitive and Affective Impulse Buying. Journal of Fashion Marketing and Management, 7(3), 282-295. https://doi.org/10.1108/13612020310484834
17. Constantinides, E., & Stagno, M. C. Z. (2012). Higher Education Marketing: A Study on the Impact of Social Media on Study Selection and University Choice. International Journal of Technology and Educational Marketing, 2(1), 41-58. https://doi.org/10.4018/ijtem.2012010104
18. Çetinkaya Bozkurt, Ö., & Söyleyici, G. T. (2017). Sosyal Medya Ve Tüketici Davranışları İlişkisi: Türkiye’deki Sosyal Medya Kullanıcıları Üzerine Bir Araştırma. Kesit Akademi Dergisi, 9, 36-54.
19. Çorumlu, B. (2019). Sosyal Medya Reklamlarının Hedonik Tüketim Ve Plansız Satın Alma Üzerine Etkisi [Yüksek Lisans Tezi]. Selçuk Üniversitesi.
20. Dağıstan, M. T., & Akgül, D. (2023). Online Reklam Değeri Plansız Satın Alma Davranışını Nasıl Etkiler? Nişantaşı Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 11(1), 56-74. https://doi.org/10.52122/nisantasisbd.1242803
21. Digital 2024 Global Overview Report. (2024). [Araştırma]. We Are Social Agency. https://wearesocial.com/uk/blog/2024/01/digital-2024-5-billion-social-media-users/
22. Duygun, A. (2018). Sosyal Medya Bağımlılığının Tüketici Satın Alma Karar Sürecine Etkisi. Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, 6(2), 1351-1375.
23. Engel, J. F., Kollat, D. T., & Blackwell, R. D. (1968). Consumer Behavior. Holt, Reinhart and Winston.
24. Erciş, A., Deli̇goz, K., & Mutlu, M. (2020). Öğrencilerin Fomo ve Plansız Satın Alma Davranışları Üzerine Bir Uygulama. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 35(1), 219-243. https://doi.org/10.16951/atauniiibd.772544
25. Gençalp, Z. (2018). Online Alışverişte Plansız Satın Alma Davranışı: Y Ve Z Kuşaklarının Karşılaştırması [Yüksek Lisans Tezi]. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi.
26. George, D., & Mallery, P. (2010). SPSS for Windows Step by Step: A Simple Guide and Reference 17.0 Update. Allyn & Bacon.
27. Hanehalkı Bilişim Teknolojileri (BT) Kullanım Araştırması. (2024). Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK). https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Hanehalki-Bilisim-Teknolojileri-(BT)-Kullanim-Arastirmasi-2024-53492#:~:text=Son%2012%20ayda%20%C4%B0nternet%20kullanan,y%C4%B1l%C4%B1nda%20%51%2C7%20oldu
28. Jargalsaikhan, T., & Korotina, A. (2016). Attitude Towards Instagram Micro-Celebrities And Their Influence On Consumers’ Purchasing Decisions [Master Thesis]. Jönköping University.
29. Karpuz, A. (2022). Otonom Duyusal Meridyen Tepki (ASMR) ve Deneyimsel Pazarlama İlişkisi: Online Alışveriş Siteleri Üzerine Bir İnceleme [Doktora Tezi]. Marmara Üniversitesi.
30. Keskin, S., & Baş, M. (2015). Sosyal Medyanın Tüketici Davranışları Üzerine Etkisinin Belirlenmesi. Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 17(3), 51-69.
31. Koçyiğit, M. (2015). Sosyal Ağ Pazarlaması: Marka Bağlılığı Oluşturmada Yeni Bir Pazarlama Stratejisi. Eğitim Yayınevi.
32. Kollat, D. T., & Willett, R. P. (1967). Customer Impulse Purchasing Behavior. Journal of Marketing Research, 4(1), 21-31. https://doi.org/10.2307/3150160
33. Köksal Araç, S. (2023). Influencer Marketing. İçinde Digital Transformation of Marketing: Marketing 5.0 (ss. 271-298). Özgür Publications.
34. Maulana, A., & Eckhardt, G. (2007). Just Friends, Good Acquaintances or Soul Mates? An Exploration of Web Site Connectedness. Qualitative Market Research An International Journal, 10(3), 227-242.
35. Mutlu, Ö. (2024). Online Plansız Satın Almayı Etkileyen Faktörlerin Uyaran-Organizma-Tepki “Sor” Modeli Temelinde Değerlendirilmesi [Doktora Tezi]. Anadolu Üniversitesi.
36. Odabaşı, Y., & Barış, G. (2020). Tüketici Davranışı. Mediacat.
37. Oğuzlar, A. (2007). İstatistiksel Veri Analizi-1: SPSS ve MINITAB Uygulamalı (1. bs). Ezgi Kitabevi Yayınları.
38. Özoğlu, B., & Bülbül, H. (2017). İçgüdüsel Satın Alma Ve Demografik Özellikler İle İlişkisi: Teknoloji Ve Giyim Ürünlerinde Karşılaştırmalı Bir Analiz. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 22(3), 769-783.
39. Russell, C. A., & Stern, B. B. (2006). Consumers, Characters, and Products: A Balance Model of Sitcom Product Placement Effects. Journal of Advertising, 35(1), 7-21.
40. Şenel, M. (2018). Farklı Kıtlık Mesajlarının Plansız Satın Alma Niyeti Üzerindeki Etkisi ve FOMO (Fırsatları Kaçırma Korkusu)’nun Aracı Rolü [Yüksek Lisans Tezi]. Karabük Üniversitesi.
41. Tanyeri, E., & Toprak, H. (2020). Nüfuz Pazarlaması (Influencer Marketing) ve Satın Alma Davranışı İlişkisi: Sosyal Ağ Kullanıcıları Üzerinden Bir Araştırma. OPUS International Journal of Society Researches, 16(31), 4265-4288. https://doi.org/10.26466/opus.714203
42. Tavşancıl, E. (2006). Tutumların Ölçülmesi ve SPSS ile Veri Analizi (3. bs). Nobel Yayıncılık.
43. Uzgören, N. (2012). Bilimsel Araştırmalarda Kullanılan Temel ve İstatistiksel Yöntemler ve SPSS Uygulamaları (2. bs). Ekin Basım Yayın.
44. Verhagen, T., & van Dolen, W. (2011). The Influence of Online Store Beliefs on Consumer Online Impulse Buying: A Model and Empirical Application. Information & Management, 48(8), 320-327.
45. Yaprak, İ. (2020). Tüketicilerin Sosyal Medya Reklamlarına Yönelik Tutumlarının Plansız Satın Alma Davranışı Üzerindeki Etkisi: Algılanan Kalite Ve Marka Sadakatinin Aracılık Rolü [Doktora Tezi]. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi.
46. Yaylagül, Ş. (2017). Sosyal Medya Fenomenlerine Bağlanmışlığın Belirlenmesi: Yükseköğretim Öğrencileri Üzerine Bir Uygulama. Adnan Menderes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 4(3), 219-235. https://doi.org/10.30803/adusobed.349934
47. Yıldız, Y. (2014). Tüketici Davranışları Üzerinde Sosyal Medya Etkileri: Apple ve Samsung Örneği. Kastamonu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 4(2), 5-15.