Havayolu Endüstrisinde Stratejik Esneklik: Çevresel Belirsizliklere Karşı Öncül Faktörlerin İncelenmesi

Mehmet Şahin Durak

Havayolu Endüstrisinde Stratejik Esneklik: Çevresel Belirsizliklere Karşı Öncül Faktörlerin İncelenmesi

Öz

Havayolu endüstrisi, küreselleşme, rekabet, teknolojik gelişmeler, müşteri beklentileri, ekonomik ve siyasi krizler gibi çeşitli faktörler nedeniyle sürekli değişen ve belirsiz bir çevreyle karşı karşıyadır. Bu çevrede başarılı olabilmek için havayolu işletmeleri, stratejik esneklik kazanmaları gerekmektedir. Stratejik esneklik, bir organizasyonun çevresel değişimlere hızlı ve etkili bir şekilde uyum sağlayabilmesi ve bunu yaparken de rekabet avantajını koruyabilmesi veya geliştirebilmesi olarak tanımlanabilir. Bu çalışmada, havayolu endüstrisinde stratejik esneklikle ilgili literatür, sistematik literatür araştırma yöntemi kullanılarak incelendi ve elde edilen bulgular, sistematik ve anlaşılır bir biçimde sunulmuştur. Sistematik literatür araştırması, belirli bir soruya cevap vermek için ilgili tüm çalışmaların bulgularını sistematik ve objektif bir şekilde değerlendiren ve sunan bir araştırma yöntemidir. Literatür taraması için inceleme kalitesini zenginleştireceğine inanılan ve havayolu endüstrisine yönelik çalışmaların daha fazla yer aldığı “Web of Science” ve “Scopus” veri tabanları kullanılmıştır. Ayrıca çalışmanın veri toplama sürecinde sonuçların geçerliliğini ve güvenilirliğini artırmak amacıyla PRISMA (Preferred Reporting Items for Systematic Reviews and Meta-Analyses) süreci takip edilmiştir. Literatür taraması sonucu ulaşılan çalışmalar, havayolu işletmelerinin stratejik esnekliklerini geliştirmek amacıyla bilişim teknolojileri, filo yönetimi, dinamik kabiliyetler ve esnek kapasite gibi önemli öncülleri kullandıklarını göstermektedir. Bu bulgular, havayolu işletmelerinin gelecekteki belirsizliklere daha etkin bir şekilde yanıt verebilmeleri için stratejik esneklik geliştirme süreçlerine yönelik kılavuz oluşturabileceği düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Alderighi, M., & Cento, A. (2004). European airlines conduct after September 11. Journal of Air Transport Management, 10(2), 97–107. https://doi.org/10.1016/S0969-6997(03)00053-X
Ansoff, H. I. (1975). Managing Strategic Surprise by Response to Weak Signals. California Management Review, 18(2), 21–33. https://doi.org/10.2307/41164635
Atasoy, B., Salani, M., Bierlaire, M., & Leonardi, C. (2013). Impact Analysis of a Flexible Air Transportation System. European Journal of Transport and Infrastructure Research. https://doi.org/10.18757/EJTIR.2013.13.2.2993
Benaroch, M., Jeffery, M., Kauffman, R. J., & Shah, S. (2007). Option-Based Risk Management: A Field Study of Sequential Information Technology Investment Decisions. Journal of Management Information Systems, 24(2), 103–140. https://doi.org/10.2753/MIS0742-1222240205
Brozovic, D. (2018). Strategic Flexibility: A Review of the Literature. International Journal of Management Reviews, 20(1), 3–31. https://doi.org/10.1111/ijmr.12111
Chanphati, J., & Thosuwanchot, N. (2023). Strategic flexibility: a systematic review and future research directions. Journal of Strategy and Management, 16(3), 470–491. https://doi.org/10.1108/JSMA-08-2022-0134
Chin, A. T. H., & Tay, J. H. (2001). Developments in air transport: implications on investment decisions, profitability and survival of Asian airlines. Journal of Air Transport Management, 7(5), 319–330. https://doi.org/10.1016/S0969-6997(01)00026-6
Claussen, J., Essling, C., & Peukert, C. (2018). Demand variation, strategic flexibility and market entry: Evidence from the U.S. airline industry. Strategic Management Journal, 39(11), 2877–2898. https://doi.org/10.1002/smj.2940

Crowther, M., Lim, W., & Crowther, M. A. (2010). Systematic review and meta-analysis methodology. Blood, 116(17), 3140–3146. https://doi.org/10.1182/blood-2010-05-280883
Demir, S., Aktas, E., & Paksoy, T. (2021). Organizational flexibility of airlines during COVID-19: A study on the airline companies in Turkey. Hamburg International Conference of Logistics.
Engau, C., Hoffmann, V. H., & Busch, T. (2011). Airlines’ Flexibility in Facing Regulatory Uncertainty: To Anticipate or Adapt? California Management Review, 54(1), 107–125. https://doi.org/10.1525/cmr.2011.54.1.107
Hitt, M. A., Keats, B. W., & DeMarie, S. M. (1998). Navigating in the new competitive landscape: Building strategic flexibility and competitive advantage in the 21st century. Academy of Management Perspectives, 12(4), 22–42. https://doi.org/10.5465/ame.1998.1333922
Hsu, C.-I., & Wen, Y.-H. (2002). Reliability evaluation for airline network design in response to fluctuation in passenger demand. Omega, 30(3), 197–213. https://doi.org/10.1016/S0305-0483(02)00027-0
Idris, F. (2012). Achieving flexibility in service operations using the rigid flexibility framework: An exploratory study. International Journal of Business and Society, 13(3), 279.
Inman, R. A., & Green, K. W. (2022). Environmental uncertainty and supply chain performance: the effect of agility. Journal of Manufacturing Technology Management, 33(2), 239–258. https://doi.org/10.1108/JMTM-03-2021-0097
Kafetzopoulos, P., Psomas, E., & Katou, A. A. (2023). Promoting Strategic Flexibility and Business Performance through Organizational Ambidexterity. Sustainability, 15(17), 12997. https://doi.org/10.3390/su151712997 Kitchenham, B. (2004). Procedures for performing systematic reviews. Keele, UK, Keele University, 33(2004), 1-26.
Kitchenham, B., & Charters, S. (2007). Guidelines for Performing Systematic Literature Reviews in Software Engineering.
Liberati, A. (2009). The PRISMA Statement for Reporting Systematic Reviews and Meta-Analyses of Studies That Evaluate Health Care Interventions: Explanation and Elaboration. Annals of Internal Medicine, 151(4), W. https://doi.org/10.7326/0003-4819-151-4-200908180-00136
Milliken, F. J. (1987). Three Types of Perceived Uncertainty about the Environment: State, Effect, and Response Uncertainty. The Academy of Management Review, 12(1), 133. https://doi.org/10.2307/257999
Moher, D., Liberati, A., Tetzlaff, J., & Altman, D. G. (2010). Preferred reporting items for systematic reviews and meta-analyses: The PRISMA statement. International Journal of Surgery, 8(5), 336–341. https://doi.org/10.1016/j.ijsu.2010.02.007
Monteiro, L., & Macdonald, S. (1996). From efficiency to flexibility: the strategic use of information in the airline industry. The Journal of Strategic Information Systems, 5(3), 169–188. https://doi.org/10.1016/S0963-8687(96)80002-3
Remencová, T., & Novák Sedláčková, A. (2022). The Model of the Virtual Air Carrier as a Concept for the Revival of Air Transport in the Slovak Republic. Applied Sciences, 12(19), 9755. https://doi.org/10.3390/app12199755
Rubinstein, S., Martin-Rios, C., Erhardt, N., Hoffer Gittell, J., & George, V. P. (2016). Organizational responses to uncertainty in the airline industry: Changes in patterns of communication networks. Journal of Air Transport Management, 57, 217–227. https://doi.org/10.1016/j.jairtraman.2016.07.021
Sanchez, R. (1997). Preparing for an Uncertain Future. International Studies of Management & Organization, 27(2), 71–94. https://doi.org/10.1080/00208825.1997.11656708
Shimizu, K., & Hitt, M. A. (2004). Strategic flexibility:Organizational preparedness to reverse ineffective strategic decisions. Academy of Management Perspectives, 18(4), 44–59. https://doi.org/10.5465/ame.2004.15268683
Singh, D., Singh Oberoi, J., & Singh Ahuja, I. (2013). An empirical investigation of dynamic capabilities in managing strategic flexibility in manufacturing organizations. Management Decision, 51(7), 1442–1461. https://doi.org/10.1108/MD-05-2012-0332
Timuroğlu, M. K. (2015). Örgütsel ve çevresel faktörlerin örgütsel yenilik üzerine etkisi. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 19(1), 41-68.
Wang, Y., Cao, Y., Xi, N., & Chen, H. (2021). High-Performance Work System, Strategic Flexibility, and Organizational Performance—The Moderating Role of Social Networks. Frontiers in Psychology, 12. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2021.670132
Zhang, M., & Qi, Y. (2023). Vertical Network Relationships, Technological Capabilities, and Innovation Performance: The Moderating Role of Strategic Flexibility. Sustainability, 15(14), 11110. https://doi.org/10.3390/su151411110

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

İşletme

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Mehmet Şahin Durak ^*
0000-0001-8761-7131
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

31 Aralık 2023

Gönderilme Tarihi

1 Aralık 2023

Kabul Tarihi

18 Aralık 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Sayı: 16

IZ

https://izlik.org/JA49CB32TN

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Durak, M. Ş. (2023). Havayolu Endüstrisinde Stratejik Esneklik: Çevresel Belirsizliklere Karşı Öncül Faktörlerin İncelenmesi. Selçuk Üniversitesi Akşehir Meslek Yüksekokulu Sosyal Bilimler Dergisi, 16, 161-170. https://izlik.org/JA49CB32TN

AMA

1.Durak MŞ. Havayolu Endüstrisinde Stratejik Esneklik: Çevresel Belirsizliklere Karşı Öncül Faktörlerin İncelenmesi. AKMYOSB. 2023;(16):161-170. https://izlik.org/JA49CB32TN

Chicago

Durak, Mehmet Şahin. 2023. “Havayolu Endüstrisinde Stratejik Esneklik: Çevresel Belirsizliklere Karşı Öncül Faktörlerin İncelenmesi”. Selçuk Üniversitesi Akşehir Meslek Yüksekokulu Sosyal Bilimler Dergisi, sy 16: 161-70. https://izlik.org/JA49CB32TN.

EndNote

Durak MŞ (01 Aralık 2023) Havayolu Endüstrisinde Stratejik Esneklik: Çevresel Belirsizliklere Karşı Öncül Faktörlerin İncelenmesi. Selçuk Üniversitesi Akşehir Meslek Yüksekokulu Sosyal Bilimler Dergisi 16 161–170.

IEEE

[1]M. Ş. Durak, “Havayolu Endüstrisinde Stratejik Esneklik: Çevresel Belirsizliklere Karşı Öncül Faktörlerin İncelenmesi”, AKMYOSB, sy 16, ss. 161–170, Ara. 2023, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA49CB32TN

ISNAD

Durak, Mehmet Şahin. “Havayolu Endüstrisinde Stratejik Esneklik: Çevresel Belirsizliklere Karşı Öncül Faktörlerin İncelenmesi”. Selçuk Üniversitesi Akşehir Meslek Yüksekokulu Sosyal Bilimler Dergisi. 16 (01 Aralık 2023): 161-170. https://izlik.org/JA49CB32TN.

JAMA

1.Durak MŞ. Havayolu Endüstrisinde Stratejik Esneklik: Çevresel Belirsizliklere Karşı Öncül Faktörlerin İncelenmesi. AKMYOSB. 2023;:161–170.

MLA

Durak, Mehmet Şahin. “Havayolu Endüstrisinde Stratejik Esneklik: Çevresel Belirsizliklere Karşı Öncül Faktörlerin İncelenmesi”. Selçuk Üniversitesi Akşehir Meslek Yüksekokulu Sosyal Bilimler Dergisi, sy 16, Aralık 2023, ss. 161-70, https://izlik.org/JA49CB32TN.

Vancouver

1.Mehmet Şahin Durak. Havayolu Endüstrisinde Stratejik Esneklik: Çevresel Belirsizliklere Karşı Öncül Faktörlerin İncelenmesi. AKMYOSB [Internet]. 01 Aralık 2023;(16):161-70. Erişim adresi: https://izlik.org/JA49CB32TN