Dijital Şiddetin Kadınların Kariyer Gelişimleri Üzerine Etkisi: Yapısal Eşitlik Modellemesi

Öz

Özel şirket ya da kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan kadınların sanal ortamda maruz kaldıkları dijital şiddet olarak isimlendirilen ısrarlı takip, sözlü taciz, cinsel taciz, rahatsız edilme, tehdit edilme, aldatma, yıldırma gibi eylemler, kadınların ve özellikle genç kızların sanal ortamda daha fazla zaman geçirmesi, akıllı telefon ve internet kullanımlarının artmasıyla birlikte kadına yönelik şiddetin dijital platformlara taşınmasına vesile olmuştur. Dijital flört şiddeti, taciz, yıldırma ve tehdit yönüyle bu şiddet günümüzde gittikçe yaygınlaşmaktadır. Kadına yönelik dijital şiddet, teknolojinin kullanımıyla sosyal medya, e-posta, mesajlaşma uygulamaları gibi çeşitli platformlar aracılığıyla gerçekleştirilen ve kadınların psikolojik sağlığını bozabilen, iş verimliliğini azaltabilen ve iş performansını olumsuz yönde etkileyebilen, hatta işten ayrılma kararı alabilmelerine veya kariyer hedeflerinden vazgeçebilmelerine sebep olabilen güncel bir sorundur. Kadına yönelik şiddet, neredeyse dünyadaki tüm toplumların ortak sorunudur. Bu hayati bir öneme sahiptir zira şiddet olgusunun önlenememesi; bu durumdan başta çocuklar olmak üzere diğer aile fertlerinin de olumsuz etkileneceği, ailelerden meydana gelen toplumların da zarar göreceği ve sağlıksız bir toplum modelinin ortaya çıkacağı riskini doğuracaktır. Dolayısıyla evde, sokakta ve iş yerinde aktif bir biçimde varlık gösteren kadınların, yaşadıkları şiddet durumundan kurtulamaması herkes açısından sosyolojik bir tehdittir. Bu hâlde kadına yönelik şiddetin önlenmesi; sağlıklı bir aile, sağlıklı bir çalışma ortamı ve sağlıklı bir toplumun inşası için son derece önemlidir. Nicel araştırma yönteminin tercih edildiği bu araştırmada kapalı uçlu sorularla, ankete katılan kadınlardan kendilerine sorulan sorulara cevap vermeleri istenmiş ve araştırma sonrasında hem açımlayıcı hem de doğrulayıcı faktör analizleri uygulanmıştır. Bu sonuçlara göre araştırmaya katılan kadınların hayatlarında en az bir defa şiddetin herhangi bir türüne maruz kaldıkları görülmüştür. Bu kadınların önemli bölümü evde de iş yerinde de çeşitli baskılara maruz kalmışlardır. Kadınların yarıya yakını şiddet karşısındaki haklarını bilmediklerini ifade etmişlerdir. Dijital şiddetin hem yıkım hem de kontrol odaklı dijital şiddet alt boyutlarının ikisinin de mevcut kariyer memnuniyetini anlamlı ve negatif etkilediği bulunmuştur. Dijital şiddet ile mevcut kariyer memnuniyeti arasındaki ilişkide gelecek kariyer yöneliminin aracı rolü tespit edilmiştir. Böylece çalışan kadınların maruz kaldıkları dijital şiddetin mevcut kariyer memnuniyetleri üzerindeki olumsuz etkisi, kadınların gelecek kariyer yönelim algıları sayesinde ortadan kalkmıştır.

Anahtar Kelimeler

• dijital şiddet
• sanal şiddet
• kadına yönelik şiddet
• cinsiyete dayalı şiddet
• kariyer gelişimi

The Impact Of Digital Violence On Women's Career Development: Structural Equation Modeling

Öz

Actions such as stalking, verbal harassment, sexual harassment, harassment, threats, deception, intimidation, which are called digital violence that women working in private companies or public institutions and organisations are exposed to in the virtual environment, have led to the transfer of violence against women to digital platforms with women and especially young girls spending more time in the virtual environment, increasing the use of smartphones and internet. Digital dating violence, harassment, intimidation and threats have become increasingly widespread today. Digital violence against women is a current problem that is carried out through various platforms such as social media, e-mail, messaging applications with the use of technology and can disrupt women's psychological health, reduce their work efficiency and negatively affect their work performance, and even cause them to decide to quit their jobs or give up their career goals. Violence against women is a common problem of almost all societies in the world. This is of vital importance because failure to prevent the phenomenon of violence will lead to the risk that other family members, especially children, will be negatively affected by this situation, societies consisting of families will also be damaged and an unhealthy society model will emerge. Therefore, it is a sociological threat for everyone that women, who are active at home, on the street and in the workplace, cannot get rid of the violence they experience. In this case, prevention of violence against women is extremely important for the construction of a healthy family, a healthy working environment and a healthy society. In this study, in which quantitative research method was preferred, women participating in the survey were asked to answer the questions asked to them with closed-ended questions and both exploratory and confirmatory factor analyses were applied after the research. According to these results, it has been observed that the women participating in the research have been exposed to any form of violence at least once in their lives. A significant portion of these women have been subjected to various forms of oppression both at home and at work. Almost half of the women stated that they did not know their rights against violence. It was found that both the destruction and control-oriented digital violence sub-dimensions of digital violence had a significant and negative effect on current career satisfaction. Future career orientation in the relationship between digital violence and current career satisfaction.

Anahtar Kelimeler

• digital violence
• virtual violence
• violence against women
• gender-based violence
• career development

Kaynakça

1. Adak, Nurşen., 2016, Sosyal Problemler Sosyolojisi, Ankara: Siyasal Kitabevi.
2. Adams, A., & Rauhaus, B. (2016). Online Abuse of Feminists as An Emerging Form of Violence Against Women and Girls. UNESCO Publishing.
3. Akkaş ve Uyanık., Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi. “Kadına Yönelik Şiddet”, 2016, S. 6, s.38.
4. Aksan, Yücel., "1450-1750 Yılları Arasında Avrupa’da Cadılık 1450-1750". Tarih İncele-meleri Dergisi 28 / 2 (Aralık 2013): s. 355-368.
5. Akşit, Özlem. (2017). Lilith’ten Malala’ya Kadının Adı Var, İstanbul: Nergiz Yayınları.
6. Aslantaş, T. (2020). Performans Yönetimi ve Değerlendirilmesi. https://www.researchgate.net/publication/356254279_Performans_Yonetimi_ve_Degerlendirmesi Erişim Tarihi: 07.12.2023.
7. Aksan, Yücel., "1450-1750 Yılları Arasında Avrupa’da Cadılık 1450-1750". Tarih İncele-meleri Dergisi 28 / 2 (Aralık 2013): s. 355-368.
8. Aksöz, F. & Durkal, M. (20221). Çalışma Hayatında Kadınların Karşılaştıkları Sorunlar: Kayseri İlinde Çalışan Kadın Öğretmenler Üzerine Bir Araştırma, https://orcid.org/0000-0002-5341-3613.

9. Atan, S., & Atan, M. (2017). Şiddetin Kadın İstihdamında Yarattığı Etkiler. Türkiye Barolar Birliği Atman, Ü., 2003, “Kadına Yönelik Şiddet; Cinsel Taciz / Irza Geçme”, STED, 12 (9), s.333.
10. Aycan, Z. (2001). “Human Resource Management in Turkey - Current Issues and Future Aydın, Suavi., & Erdal, Selim, 2007, Antropoloji, Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayınları.
11. Büyüköztürk, Ş. (2002). Faktör analizi: Temel kavramlar ve ölçek geliştirmede kullanımı. Kuram Ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 32(32), 470-483.
12. Connell, RW. (1998). Toplumsal Cinsiyet ve İktidar, İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
13. Çepni, S. (2021). “Proje, Tez ve Araştırma Makalelerinin Kavramsal ve Kuramsal Çerçevesi Nasıl Yapılandırılmalı?”, Fen, Matematik, Girişimcilik ve Teknoloji Eğitimi Dergisi, 2021, 4(3), 203-216.
14. Demirkaya, S. (2023). Çalışma Hayatında Şiddetin Yeni Görünümü: Dijital Şiddet. Uluslararası Sosyal ve Beşeri Bilimler Araştırma Dergisi. 10(100), 2629-2649.
15. Dikili, A. (2012), Yeni Kariyer Yaklaşımlarına İlişkin Değerler, Süleyman Demirel Üniversitesi.
16. Ece, S. (2022). Hırpalanmış Kadın Sendromu: Çalışan Kadınlar Açısından Bir İnceleme, Pamukkale Üniversitesi İşletme Araştırma Dergisi, c.9, S.2, ss. 552-556.
17. Evci, V. & Cebeci, S. (2021). Sosyal Medyayla Mesafeni Koru, Konya: Atlas Kitabevi.
18. Emirkadı, Ö. (2019). Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, S. 46, s. 97-116. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/914184 Erişim Tarihi: 15.12.2023.
19. Giddens, Antony., 2008, Sosyoloji, İstanbul: Kırmızı Yayınları.
20. Gökkaya, V. B. (2009). Türkiye'de Şiddetin Kadın Sağlığına Etkileri. Cumhuriyet Universitesi Journal of Economics & Administrative Sciences (JEAS), 10(2).
21. Hair, J. F. J., Black, W. C., Babin, B. J., & Anderson, R. E. (2010). Multivariate Data Analysis Seventh Edition Prentice Hall.
22. Kaplan, İ. (2022), Kadınlarda Psikolojik İyi Oluşun Toplumsal Cinsiyet Rollerine İlişkin Algılar ile İlişkisi, TUİC Akademi, https://www.tuicakademi.org/kadinlarda-psikolojik-iyi-olusun-toplumsal-cinsiyet-rollerine-iliskin-algilar-ile-iliskisi/ Erişim Tarihi: 17.11.2023.
23. Karahan, M. S., Arpacı, F. & Esen, İ. (2022). Türkiye'de Kadınlara Yönelik Şiddetin Uygulanan Sosyal Politikalar Bağlamında Bireysel ve Toplumsal Boyutlarda Etkileri. Gazi Sağlık Bilimleri Dergisi, Özel Sayı-2022, 36-41. doi: 10.52881/gsbdergi.1082546.
24. Kocacık, F. & Gökkaya, F. (2005). Türkiye’de Çalışan Kadınlar ve Sorunları, C.U. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, c. 6, S. 1, s. 205.
25. İzgi, Gökhan., 2020, Sosyal Medya, İstanbul: Metamorfoz Yayıncılık.
26. Karaaslan, Derya., 2014, “Antik Yunan’da Kadın Olmak”, Siirt Üniversitesi İlahiyat Fa-kültesi Dergisi, 2014/1, Sayı 2, ss. 159-174.
27. Karatepe, S. ve Arıbaş, N. N. (2015). “İş Hayatında Kadın Yöneticilere İlişkin Cinsiyet Ayrımcılığı: Türkiye İçin Bir Değerlendirme” Yasama Dergisi, S. 31, 7-23.
28. https://dergipark.org.tr/tr/pub/yasamadergisi/issue/54469/741405 Erişim Tarihi: 08.12.2023.
29. Kocacık, F. & Gökkaya, F. (2005). Türkiye’de Çalışan Kadınlar ve Sorunları, C.U. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, c. 6, S. 1, s. 205.
30. Mavili, Aliye, 2020, Güven Toplumunun İnşası, İstanbul: KADEM Yayınları.
31. Nart, S. (2014). İş Ortamında Şiddet, tükenmişlik ve İş Tatmini İlişkileri: Sağlık Çalışanları Üzerinde Bir Araştırma, Yönetim ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi – Sayı:23 (2014) - Doi: http://dx.doi.org/10.11611/JMER360.
32. Lantrip, K. R., Luginbuhl, P. J., Chronister, K. M., & Lindstrom, L. (2015). Broken dreams: Impact of partner violence on the career development process for professional women. Journal of Family Violence, 30, 591-6a05.
33. Özkanan, A, Acar O.K, Çıragöz M. B. (2022). Kariyer Yönetimine Biçilen Değer: Üniversitelerin Kariyer Merkezleri Üzerine Bir İnceleme, BŞEÜ Sosyal Bilimler Dergisi 7 (1), 1-18, 2022. https://doi.org/10.33905/bseusbed.987983 Erişim Tarihi: 09.12.2023.
34. Resmi Gazete, 03.08.2012,
35. Resmi Gazete, 14.10.1985, .
36. Seçgin, L. (2023). Sanal Ağların Distopyası: Kadına Yönelik Dijital Şiddet. Dünya İnsan Bilimleri Dergisi. 2023 (1), 203-217.
37. Swanberg, J. E., & Logan, T. K. (2005). Domestic violence and employment: a qualitative study. Journal of occupational health psychology, 10(1), 3.
38. Şener, Gülsüm., 2019, Cinsiyetçi Dijital Şiddetle Mücadele Rehberi, Ankara: Toplumsal Bilgi ve İletişim Derneği Yayınları.
39. Şener, Gülüm (2022). Eleştirel Perspektiften Platform Çalışmaları. Erişim Tarihi: 17.12.2023.
40. Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2007). Using Multivariate Statistics. Pearson, Boston.
41. TBİD Türkiye’de Dijital Şiddet Araştırması (2021). < https://www.stgm.org.tr/e-ku-tuphane/turkiyede-dijital-siddet-arastirmasi-2021> Erişim Tarihi: 17.12.2023.
42. The state of stalkerware in 2022. Erişim Taihi: 17.12.2023.
43. TÜİK. Erişim Tarihi: 10.12.2023.
44. Türk, Hamzaoğlu ve Diğerleri, 2020, Türkiye Klinikleri Adli Tıp ve Adli Bilimler Dergisi, Ankara: Ortadoğu Reklam Tanıtım Yayıncılık Turizm Eğitim İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş. Yayınları.
45. Türk, Hamzaoğlu ve Diğerleri, 2020, Türkiye Klinikleri Adli Tıp ve Adli Bilimler Dergisi, Ankara: Ortadoğu Reklam Tanıtım Yayıncılık Turizm Eğitim İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş. Yayınları.
46. Umar, E. (2021). Türkiye’de İş Hayatında Yönetimde Kadın Olmak: Cam Tavan ve Cam Uçurum Kavramları Üzerine Nitel Bir Araştırma, Akdeniz Kadın Çalışmaları ve Toplumsal Cinsiyet Dergisi, Sayı IV (2) 244-264.
47. Ünalan Turan, S. (2022). “Bakıcı İlanlarına Göre Ebeveynlerin Tercihleri, İş Tanımı ve Çalışma Koşulları Açısından Bakıcılık”. Uludağ Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 31/1 (Haziran 2022), 177-205. https://doi.org/10.51447/uluifd.1067860.
48. Vergiliel Tüz, M. (2003). Uludağ Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi. Yıl: 4, Sayı: 4, 2003/1.
49. Wettersten, K., Rudolph, S., Faul, K., Gallagher, K., Trangsrud, H., Adams, K., Graham, S., & Terrance, C. (2004).
50. Freedom through self-sufficiency: A qualitative examination of the impact of domestic violence on the working lives of women in shelter. Journal of Counseling Psychology, 51, 447-462.
51. Yardımcıoğlu, D. (2018). Türk İş Hukukunda İşyerinde Şiddet ve Uygulanacak Hukuki Yaptırımlar, IJSHS, 2018; 2 (2): 144-160. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file /591983 Erişim Tarihi: 23.11.2023.
52. Yazıcı, Şadi. (2017). İnsanın Teknolojik Yalnızlığı, İstanbul: İşaret Yayınları.
53. Yeşilyurt, E. (2016). Toplumsal Sorunların Çözümüne Katkısı ve Karşılaşılan Engeller Açısından.