Yıl 2019, Cilt 19 , Sayı 3, Sayfalar 778 - 786 2019-12-31

Aydın İli Örneğinde Karbon Depolama Potansiyelinin Mekansal ve Zamansal Analizi
Spatio-temporal Analysis of Potential Carbon Storage in the case of Aydın Province

Birsen Kesgin Atak [1] , Ebru ERSOY TONYALOĞLU [2]


Hızla artan nüfus, endüstriyelleşme ve doğal kaynakların aşırı kullanımı/tahribi ile birlikte tüm dünyada karbon salınımında artışlar yaşanmıştır. Sera gazları ve karbondioksit gibi zararlı gazların havadaki miktarının artışı ile ilişkilendirilen karbon salınımı, iklim değişikliği ve ısınma gibi küresel sorunlara sebep olan en önemli faktörlerden birisidir. Doğal ekosistemlerde toprak, su ve ormanlar karbondioksitin temel bileşeni olan karbonun depolanmasında önemli bir rol oynamaktadır. Ancak, özellikle yoğun kentleşmeye bağlı olarak genişleyen kentlerde alan kullanım/arazi örtüsü değişimine bağlı olarak karasal karbon depolarında kayıplar yaşanmaktadır. Bu kapsamda, bu çalışma ile son yıllarda yoğun kentleşme sürecine maruz kalan ve ve peyzaj yapısında mekansal değişimlerin yaşandığı Aydın kenti bütününde ve ilçelerinde, 1990-2017 yılları arasında karbon depolama potansiyelinde meydana gelen değişimler analiz edilmiştir. Çalışma alanında karbon depolama potansiyelinin belirlenmesinde Myeong vd. (2006)’nin geliştirdiği NDVI verilerine dayanan yöntem kullanılmıştır. Sonuç olarak, Aydın ili ve ilçelerinde, 1990 ve 2017 yılları arasında il geneli ve ilçelerinde kentleşmeye kıyasla, tarım alanları ve doğal/yarı doğal alanlarda yer alan bitki örtüsünde meydana gelen artışın, karbon depolama potansiyeli üzerinde daha büyük bir etkiye sahip olduğu anlaşılmıştır.

Along with the rapidly increasing population, industrialisation and the excessive use/destruction of natural resources, carbon emissions have also increased all over the world. Associated with the increase in the amount of harmful gases; such as greenhouse gases and carbon dioxide, carbon emissions are one of the most important factors causing global problems such as climate change and warming. In natural ecosystems, soil, water and forests play an important role in carbon storage, which is the main component of CO2. However, especially in urbanised areas and enlarged cities, there are losses in terrestrial carbon depots due to land use/land cover changes. In this context, the changes in carbon storage potential between 1990 and 2017 were analysed in the whole city of Aydın and its districts, which have been subjected to intense urbanisation process and spatial changes in the landscape structure in recent years. As a result, it was found that the increase in the vegetation in the agricultural areas and natural/semi-natural areas in Aydın province and its districts between 1990 and 2017 had a greater impact on the carbon storage potential compared to the urbanisation process.

  • AÇŞİM (Aydın Çevre ve Sehircilik İl Müdürlüğü), 2019. Aydın İli 2016 Yılı Çevre Durum Raporu. https://webdosya.csb.gov.tr/db/ced/editordosya/Aydin_icdr2016.pdf adresinden erişildi.
  • AGTHB (Aydın Gıda, Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüğü), 2018. İl Tarım ve Kırsal Kalkınma Master Planlarının Hazırlanmasına Destek Projesi, Aydın Tarım Master Planı (Revizyon). https://aydin.tarimorman.gov.tr/Belgeler/Ayd%C4%B1n%20Tar%C4%B1m%20Master%20Plan%C4%B1/MASTER%20PLAN%20%20%2816.01.2019%29-converted.pdf adresinden erişildi.
  • Assessment, M.E., 2005. Ecosystems and human well-being (Vol. 5). Washington, DC: Island press.
  • Çömez, A., 2012. Sündiken Dağları’ndaki (Eskişehir) Sarıçam (Pinus sylvestris L.) Meşcerelerinde Karbon Birikiminin Belirlenmesi (ODC: 180). TC Orman ve Su İşleri Bakanlığı, OGM, Orman Toprak ve Ekoloji Araştırmaları Enstitüsü Müdürlüğü, Yayın No:6, Eskişehir.
  • Deniz, B., 2005. Kentsel alan kullanımlarındaki dönüþümlerin peyzaj strüktür indeksleriyle irdelenmesi ve kent planlama çalışmalarını yönlendirmede değerlendirilmesi: Aydın kenti örneği. Doktora tezi, Ege Üniversitesi, İzmir.
  • Dobbs, C., Hernández-Moreno, Á., Reyes-Paecke, S. and Miranda, M.D. 2018. Exploring temporal dynamics of urban ecosystem services in Latin America: The case of Bogota (Colombia) and Santiago (Chile). Ecological indicators, 85, pp.1068-1080.
  • Eigenbrod, F., Anderson, B.J., Armsworth, P.R., Heinemeyer, A., Jackson, S.F., Parnell, M., Thomas, C.D. and Gaston, K.J. 2009. Ecosystem service benefits of contrasting conservation strategies in a human-dominated region. Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences, 276(1669), pp.2903-2911.
  • Eşbah, T.H., Kelkit, A., Deniz, B., Kara, B., Bolca, M. 2009. Peyzaj sütrüktür indeksleri ile koruma alanları ve çevresindeki peyzajın geçirdiği değişimin tespiti ve alan kullanım planlaması önerilerinin geliştirilmesi: Dilek Yarımadası-Menderes Deltası Milli Parkı ve Bafa Gölü Koruma Alanı örneği. TÜBİTAK, Çevre, Atmosfer, Yer ve Deniz Bilimleri Araştırma Grubu, Proje Sonuç Raporu, Ankara.
  • Foley, J.A., DeFries, R., Asner, G.P., Barford, C., Bonan, G., Carpenter, S.R., Chapin, F.S., Coe, M.T., Daily, G.C., Gibbs, H.K. and Helkowski, J.H. 2005. Global consequences of land use. science, 309(5734), pp.570-574.
  • Forman, R.T. 2014. Land Mosaics: The Ecology of Landscapes and Regions 1995 (p. 217). Island Press.
  • Freibauer, A., Rounsevell, M.D., Smith, P. and Verhagen, J., 2004. Carbon sequestration in the agricultural soils of Europe. Geoderma, 122(1), pp.1-23.
  • Grimm, N.B., Faeth, S.H., Golubiewski, N.E., Redman, C.L., Wu, J., Bai, X. and Briggs, J.M., 2008. Global change and the ecology of cities. science, 319(5864), pp.756-760.
  • Hutyra, L.R., Yoon, B., Hepinstall-Cymerman, J. and Alberti, M., 2011. Carbon consequences of land cover change and expansion of urban lands: A case study in the Seattle metropolitan region. Landscape and Urban Planning, 103(1), pp.83-93.
  • International Energy Agency (IEA), 2008. World Energy Outlook 2008. OECD/IEA., 578 pp. (accessed October 2010).
  • www.worldenergyoutlook.org/docs/weo2008/WEO 2008 Energy Use in Cities Modelling.pdf
  • International Energy Agency (IEA), 2008. World Energy Outlook 2008. OECD/IEA.,578pp.www.worldenergyoutlook.org/docs/weo2008/WEO2008EnergyUseinCitiesModelling.pdf
  • IPCC, 2007. Summary for Policy Makers. In: Climate Change 2007: The Physical Science Basis, Contribution of Working Group I to the Fourth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change. Cambridge University Press, Cambridge, United Kingdom and New York, USA.
  • Jiang, C., Nath, R., Labzovskii, L. and Wang, D., 2018. Integrating ecosystem services into effectiveness assessment of ecological restoration program in northern China's arid areas: Insights from the Beijing-Tianjin Sandstorm Source Region. Land Use Policy, 75, pp.201-214.
  • Kaye, J.P., Groffman, P.M., Grimm, N.B., Baker, L.A. and Pouyat, R.V., 2006. A distinct urban biogeochemistry?. Trends in Ecology & Evolution, 21(4), pp.192-199.Keleş, S., Başkent, E. Z., Karahalil, U., Günlü, A., 2011. Ormanların Ekosistem Tabanlı Çok Amaçlı Planlanmasında Karar Destek Sistemleri: EdremitGürgendağ Planlama Birimi Örneği. I. Ulusal Akdeniz Orman ve Çevre Sempozyumu, 26-28 Ekim 2011, Kahramanmaraş, s. 1377-1388.
  • Koçyiğit, R., 2008. Karasal Ekosistemde Karbon Yönetimi ve Önemi. Gaziosmanpaşa Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 2008(1), pp.81-85.
  • Lal, R. 2008. Soil carbon stocks under present and future climate with specific reference to European ecoregions. Nutrient Cycling in Agroecosystems, 81(2), pp.113-127.
  • McPherson, E.G. and Simpson, J.R., 1999. Carbon dioxide reduction through urban forestry: guidelines for professional and volunteer tree planters. Gen. Tech. Rep. PSW-GTR-171. Albany, CA: US Department of Agriculture, Forest Service, Pacific Southwest Research Station. 237 p., 171.
  • Montgomery, M.R., 2008. The urban transformation of the developing world. science, 319(5864), pp.761-764.
  • Myeong, S., Nowak, D.J. and Duggin, M.J., 2006. A temporal analysis of urban forest carbon storage using remote sensing. Remote Sensing of Environment, 101(2), pp.277-282.
  • Oke, T.R., 1989. The micrometeorology of the urban forest. Philosophical Transactions of the Royal Society of London. B, Biological Sciences, 324(1223), pp.335-349.Parajuli, R., Chang, S., 2012. Forest Policy and Economics: Carbon Sequestratıon and Un-Even AgedManagement of Loblolly Pine Stands In The Southern USA: A Joint Optimizatıon Approach, (2):65-71.
  • Pickett, S.T., Cadenasso, M.L., Grove, J.M., Boone, C.G., Groffman, P.M., Irwin, E., Kaushal, S.S., Marshall, V., McGrath, B.P., Nilon, C.H. and Pouyat, R.V., 2011. Urban ecological systems: Scientific foundations and a decade of progress. Journal of Environmental Management, 92(3), pp.331-362.
  • Polat, O., Polat, S., Akça, E., 2011. Küresel Isınmada Ormanların Karbon Tutulumuna Etkisi: TarsusKarabucak Örneği. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Doğa Bilimleri Dergisi, Özel Sayı: 313-319.
  • Power, A.G., 2010. Ecosystem services and agriculture: tradeoffs and synergies. Philosophical transactions of the royal society B: biological sciences, 365(1554), 2959-2971.
  • Sivrikaya, F., Bozali, N. 2012. Karbon Depolama Kapasitesinin Belirlenmesi: Türkoğlu Planlama Birimi Örneği. Bartın Orman Fakültesi Dergisi, 14:69-76.
  • Svirejeva-Hopkins, A., Schellnhuber, H.J. and Pomaz, V.L. 2004. Urbanised territories as a specific component of the Global Carbon Cycle. Ecological Modelling, 173(2-3), pp.295-312.
  • Tolunay, D. 2011. Total carbon stocks and carbon accumulation in living tree biomass in forest ecosystems of Turkey. Turkish Journal of Agriculture and Forestry, 35:265-279.
  • TÜİK (Türkiye İstatistik Kurumu), 2019. İstatistik Göstergeler. İl Göstergeleri, Toplam Nüfus. 2017 yılı İl ve İlçe Nüfusları. https://biruni.tuik.gov.tr/ilgosterge/?locale=tr adresinden erişildi
  • UN, 1992. United Nations Framework Convention on Climate Change. United Nations, Fccc/Informal/84, Ge. 05-62220.
  • Zengin, H., Değermenci, A.S. and Bettinger, P. 2018. Analysis of temporal changes in land cover and landscape metrics of a managed forest in the west Black Sea region of northern Turkey: 1970–2010. Journal of forestry research, 29(1), pp.139-150.
  • Zhang, W., Ricketts, T. H., Kremen, C., Carney, K. and Swinton, S. M. 2007. Ecosystem services and dis-services to agriculture. Ecological economics, 64(2), 253-260.
Birincil Dil tr
Konular Mühendislik
Bölüm Makaleler
Yazarlar

Orcid: 0000-0003-4786-0801
Yazar: Birsen Kesgin Atak (Sorumlu Yazar)
Kurum: AYDIN ADNAN MENDERES ÜNİVERSİTESİ
Ülke: Turkey


Orcid: 0000-0002-2945-3885
Yazar: Ebru ERSOY TONYALOĞLU
Kurum: AYDIN ADNAN MENDERES ÜNİVERSİTESİ
Ülke: Turkey


Tarihler

Başvuru Tarihi : 19 Eylül 2019
Yayımlanma Tarihi : 31 Aralık 2019

Bibtex @araştırma makalesi { akufemubid622242, journal = {Afyon Kocatepe Üniversitesi Fen Ve Mühendislik Bilimleri Dergisi}, issn = {}, eissn = {2149-3367}, address = {}, publisher = {Afyon Kocatepe Üniversitesi}, year = {2019}, volume = {19}, pages = {778 - 786}, doi = {}, title = {Aydın İli Örneğinde Karbon Depolama Potansiyelinin Mekansal ve Zamansal Analizi}, key = {cite}, author = {Kesgin Atak, Birsen and ERSOY TONYALOĞLU, Ebru} }
APA Kesgin Atak, B , ERSOY TONYALOĞLU, E . (2019). Aydın İli Örneğinde Karbon Depolama Potansiyelinin Mekansal ve Zamansal Analizi. Afyon Kocatepe Üniversitesi Fen Ve Mühendislik Bilimleri Dergisi , 19 (3) , 778-786 . Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/akufemubid/issue/51083/622242
MLA Kesgin Atak, B , ERSOY TONYALOĞLU, E . "Aydın İli Örneğinde Karbon Depolama Potansiyelinin Mekansal ve Zamansal Analizi". Afyon Kocatepe Üniversitesi Fen Ve Mühendislik Bilimleri Dergisi 19 (2019 ): 778-786 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/akufemubid/issue/51083/622242>
Chicago Kesgin Atak, B , ERSOY TONYALOĞLU, E . "Aydın İli Örneğinde Karbon Depolama Potansiyelinin Mekansal ve Zamansal Analizi". Afyon Kocatepe Üniversitesi Fen Ve Mühendislik Bilimleri Dergisi 19 (2019 ): 778-786
RIS TY - JOUR T1 - Aydın İli Örneğinde Karbon Depolama Potansiyelinin Mekansal ve Zamansal Analizi AU - Birsen Kesgin Atak , Ebru ERSOY TONYALOĞLU Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - DO - T2 - Afyon Kocatepe Üniversitesi Fen Ve Mühendislik Bilimleri Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 778 EP - 786 VL - 19 IS - 3 SN - -2149-3367 M3 - UR - Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Afyon Kocatepe Üniversitesi Fen Ve Mühendislik Bilimleri Dergisi Aydın İli Örneğinde Karbon Depolama Potansiyelinin Mekansal ve Zamansal Analizi %A Birsen Kesgin Atak , Ebru ERSOY TONYALOĞLU %T Aydın İli Örneğinde Karbon Depolama Potansiyelinin Mekansal ve Zamansal Analizi %D 2019 %J Afyon Kocatepe Üniversitesi Fen Ve Mühendislik Bilimleri Dergisi %P -2149-3367 %V 19 %N 3 %R %U
ISNAD Kesgin Atak, Birsen , ERSOY TONYALOĞLU, Ebru . "Aydın İli Örneğinde Karbon Depolama Potansiyelinin Mekansal ve Zamansal Analizi". Afyon Kocatepe Üniversitesi Fen Ve Mühendislik Bilimleri Dergisi 19 / 3 (Aralık 2020): 778-786 .
AMA Kesgin Atak B , ERSOY TONYALOĞLU E . Aydın İli Örneğinde Karbon Depolama Potansiyelinin Mekansal ve Zamansal Analizi. Afyon Kocatepe Üniversitesi Fen Ve Mühendislik Bilimleri Dergisi. 2019; 19(3): 778-786.
Vancouver Kesgin Atak B , ERSOY TONYALOĞLU E . Aydın İli Örneğinde Karbon Depolama Potansiyelinin Mekansal ve Zamansal Analizi. Afyon Kocatepe Üniversitesi Fen Ve Mühendislik Bilimleri Dergisi. 2019; 19(3): 786-778.