TÜRKİYE’DE VERGİ KÜLTÜRÜNÜN GELİŞMESİNDE GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI’NIN YERİ VE ÖNEMİ

Yıl 2014, Cilt: 16 Sayı: 2, 1 - 14, 01.12.2014

Aylin Cesur Ali Çelikkaya

https://izlik.org/JA57XK82PU

Öz

İlk kez Schumpeter tarafından kullanılan vergi kültürü kavramı: ekonomik, sosyal, kültürel, coğrafik faktörle-rin etkisiyle toplumdan topluma farklılık arz etmekle birlikte, içinde birçok etmeni barındıran, zaman içeri-sinde şekillenen ve örflere benzeyen bir olgudur. Vergi kültürü kavramının gelişiminde; çok sayıda değişke-nin yanında vergi afları ve vergi denetimlerinin sıklığı da etkili olabilmektedir. Bunlara vatandaşın devlete duyduğu güveni de eklemek mümkündür. Zira bir toplumda vergi kültürünün yerleşebilmesi devlete duyu-lan güvene ve bunun sonucunda oluşacak vatandaşlık bilincine de bağlıdır. Bu bağlamda vergi kültürünün oluşmasında gelir idaresine büyük görevler düşmektedir. Bunun bilincinde olan gelir idaresi vergi kültürü-nün istenilen düzeye çıkarılması amacıyla, yeniden bir yapılanma (modernizasyon) sürecine girmiştir. Bu çalışmanın amacı da söz konusu süreci ve bunun vergi kültürüne olan katkılarını değerlendirmektir.

Anahtar Kelimeler

-

Kaynakça

• AKBULAK, Yavuz, TAHTAKILIÇ A. K (2003). “Kayıtdışı Ekonomi Üzerine Düşünceler”, Banka-Ma- liye ve Ekonomik Yorumlar Dergisi, 40.
• AKTAN, Coşkun Can. “Vergi Psikolojisinin Temelleri ve Vergi Ahlakı”, http://www.ceis.org.tr/dergi/2012ocak/makale2.pdf, (Erişim: 28.07.2014).
• AYDEMİR, Şinasi (1995). Türkiye’de Kayıtdışı Ekonomi, İstanbul: Maliye Hesap Uzmanları Der- neği Yayını.
• COŞAR, Abbas (2003). “Gelir İdaresinin Yeniden Yapılandırılmasına İlişkin Alternatif Bir Çözüm Önerisi”,
• Vergi Sorunları Dergisi, 179. ÇATALOLUK, Cuma (2008). “Vergi Karşısında Mükelleflerin Tutum ve Davranışları”, Selçuk Üniver- sitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 20.
• ÇELİK, Fikret (2006). “Türkiye’de Gelir İdaresinin Yeniden Yapılandırılması Çalışmaları ve Dünya Uygulamaları”, (Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Ensti- tüsü, Ankara, 2006).
• ÇELİKKAYA, Ali, GÜRBÜZ, H (2006). “Mükelleflerin Vergiye Gönüllü Uyumunu Etkileyen Faktörlerin
• Analizi: Bir Alan Çalışması”, İktisat İsletme Finans Dergisi, 247. ÇETİN, Güneş (2007). “Vergi Aflarının Vergi Mükelleflerinin Tutum ve Davranışları Üzerindeki Etkisi”,
• Yönetim ve Ekonomi Dergisi, 2. ÇETİN, Güneş, GÖKBUNAR R (2010). “Mükellef Haklarına Vergi İdaresi Çalışanlarının Bakışı”, Yöne- tim ve Ekonomi Dergisi, 1.
• ÇİÇEK, Halit (2006). “Psikolojik ve Sosyal Yönden Yükümlülerin Vergiye Karşı Tutum ve Tepki- leri”, (Basılmamış Doktora Tezi, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul 2006).
• DEMİRBAŞ, Timur (2002). Ceza Hukuku Genel Hükümler, Ankara: Seçkin Yayıncılık.
• DERDİYOK, Türkmen (1993). “Türkiye’nin Kayıtdışı Ekonomisinin Tahmini”, TOBB Yayını,13.
• Devlet Planlama Teşkilatı (2001). Sekizinci BYKR Vergi Özel İhtisas Komisyonu Raporu, Ankara.
• EGELİ, Haluk, Dağ M (2012). “Türk Vergi Hukuku Açısından Mükellef Haklarının Değerlendirilmesi”, Maliye Dergisi, 163.
• GENCEL, Ufuk, Kuru E (2012). “Vergi Kültürü ve Vergi Politikaları Etkileşimi: Türkiye Değerlendirmesi”,
• Yönetim Bilimleri Dergisi, 20. GERÇEK, Adnan (2004). “Çağdaş Eğilimler Çerçevesinde Türkiye’de Vergi İdaresinin Yeniden Yapılan- dırma Önerisi: Mükellef Odaklı Gelir İdaresi Modeli”, Vergi Sorunları, 190.
• GERÇEK, Adnan, YÜCE, M (1998). Mükelleflerin Vergiye Yaklaşımı Açısından Türk Vergi Siste- minin Değerlendirilmesi, Bursa: Bursa Ticaret ve Sanayi Odası Yayınları.
• GÜNER, Ümit (2008). “Türkiye’de Vergi Bilincinin ve Vergi Ahlakının Oluşmasında Gelir İdare- sinin Rolü”, (Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir, 2008).
• IRMAK, Nuh, BİLEN, Y (2007). “Türkiye’de Vergi Denetiminin Yeniden Yapılanması ve Bir Öneri”, Vergi Raporu, 88.
• IŞIK, Abdulkadir (2009). “Kültür ve Kalkınma: Vergi Kültürü Örneği”, Ege Akademik Bakış Dergisi,
• IŞIK, Nihat, ACAR, M (2003). “Kayıtdışı Ekonomi: Ölçme Yöntemleri, Boyutları, Yarar ve Zararları Üze- rine Bir Değerlendirme”, Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 21.
• KAYNAR, Handan (2010). “Vergi Ahlakı ve Türkiye Açısından Bir Değerlendirme” (Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Adana, 2010).
• Maliye Hesap Uzmanları Derneği (1996). Denetim İlke ve Esasları I, Vergi Mevzuatı Açısından
• Denetim İlke ve Esasları, İstanbul. NERRE, Birger. “The Concept of Tax Culture”, http://citeseerx.ist.psu.edu/viewdoc/down- load?doi=10.1.1.198.6056&rep=rep1&type=pdf, (Erişim: 28.11.2014).
• ÖZEK, Çetin (1958). “Umumi Af”, İstanbul Hukuk Fakültesi Mecmuası, 24.
• SAVAŞAN, Fatih (2006). “Vergi Afları: Teori ve Türkiye Uygulamaları (Vergi Barışı Uygulama Sonuç- ları)”, Afyon Kocatepe Üniversitesi İİBF Dergisi, 1.
• SERİM, Nilgün (2011). “Mükellef Tipolojilerine Göre Vergi Ahlakını Geliştirmek Olanaklı mıdır?”, Vergi Sorunları Dergisi, 270.
• SERİM, Nilgün, YAĞANOĞLU, N. Y (2010). “Ekonomik Yaklaşım ve Caydırıcı Değişkenler ile Ahlaki
• Duygu ve Tutumları Şekillendiren İçsel Faktörlerin Kişilerin Vergi Ahlakını Etkilemede Rolü”, Vergi So- runları Dergisi, 264. ŞAHİN, Adnan, “Kayıtdışı Ekonomi ve Vergi Ahlakı Etkileşimi”, (Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, Çanakkale On Sekiz Mart Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Çanakkale, 2009).
• ŞEKER, Sakıp (1995). “Kayıtdışı Ekonominin Kapsamı, Nedenleri ve Etkileri”, Yaklaşım Dergisi, 25.
• ŞENYÜZ, Doğan (1995). Vergilemede Yükümlü Psikolojisi, Bursa.
• TEKİN, Fazıl, ÇELİKKAYA, A (2009). Vergi Denetimi, Ankara: Seçkin Yayınevi.
• TOSUNER, Mehmet ve DEMİR, İ. C (2009). “Vergi Ahlakının Sosyal ve Kültürel Belirleyenleri”, Süley- man Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi,1.
• TUAY Elif, GÜVENÇ İ (2007). “Türkiye’de Mükelleflerin Vergiye Bakışı”, (Basılmamış Yüksek Lisans Programı Stajı Çalışması, ODTÜ Endüstri ve Örgüt Psikolojisi, Ankara, 2007).
• T.C. Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı Mükellef Hizmetleri Daire Başkanlığı (2006), 2005 yılı
• Faaliyet Raporu, Ankara (Erişim: www.gib.gov.tr) T.C. Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı (2007), 2006 yılı
• Faaliyet Raporu, Ankara. (Erişim: www.gib.gov.tr) T.C. Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı (2008), 2007 yılı
• Faaliyet Raporu, Ankara. (Erişim: www.gib.gov.tr) T.C. Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı (2009), 2008 yılı
• Faaliyet Raporu, Ankara. (Erişim: www.gib.gov.tr) T.C. Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı (2011), 2010 yılı
• Faaliyet Raporu, Ankara. (Erişim: www.gib.gov.tr) T.C. Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı (2013), 2012 yılı
• Faaliyet Raporu, Ankara. (Erişim: www.gib.gov.tr) Vergi Denetmenleri Derneği (2002). Türk Gelir İdaresinin Yeniden Yapılanması Hakkında Rapor, Ankara.