Changing Curriculum, Changing Values? Thematic Transformation in Social Studies Curriculum

Yıl 2026, Cilt: 19 Sayı: 1, 1 - 24, 13.01.2026

Serhat Süral

https://doi.org/10.30831/akukeg.1723559

Öz

This study examines how values are represented in the 2018 and 2024 Social Studies curricula implemented in Türkiye. Using qualitative document analysis, the study explores how values are thematically structured, linked to learning outcomes, and pedagogically framed within the curriculum texts. The analysis is informed by critical, transformative, and social-emotional perspectives on value education. The findings indicate that while both curricula emphasize value education, the 2024 curriculum, developed in line with the Maarif Model, adopts a more integrated and systematic approach, particularly in terms of affective and social-emotional dimensions. Thematic content analysis further reveals that values are conveyed not only through explicit statements but also through implicit and hidden curricular structures. Visual tools such as Sankey diagrams and thematic maps were employed to enhance the transparency and interpretability of the analysis. Overall, the study offers a critical and comprehensive evaluation of value education in curriculum documents and provides insights for policymakers and curriculum developers during periods of curricular transition.

Anahtar Kelimeler

Curriculum analysis , Values education , Social Studies curriculum , Document analysis

Değişen Program, Değişen Değerler mi? Sosyal Bilgiler Öğretim Programlarında Tematik Dönüşüm

Öz

Bu çalışma, Türkiye’de uygulanan 2018 ve 2024 Sosyal Bilgiler öğretim programlarında değerlerin nasıl temsil edildiğini incelemeyi amaçlamaktadır. Nitel araştırma kapsamında döküman incelemesi yöntemi kullanılarak, değerlerin öğretim programı metinlerinde tematik olarak nasıl yapılandırıldığı, öğrenme çıktılarıyla nasıl ilişkilendirildiği ve pedagojik açıdan nasıl çerçevelendiği analiz edilmiştir. Analiz süreci, değerler eğitimine ilişkin eleştirel, dönüştürücü ve sosyal-duygusal yaklaşımlar doğrultusunda yürütülmüştür. Bulgular, her iki öğretim programında da değerler eğitimine vurgu yapıldığını, ancak Maarif Modeli doğrultusunda geliştirilen 2024 öğretim programının özellikle duyuşsal ve sosyal-duygusal boyutlar açısından daha bütüncül ve sistematik bir yapı sunduğunu göstermektedir. Tematik içerik analizi, değerlerin yalnızca açık ifadeler yoluyla değil, aynı zamanda örtük ve gizli program yapıları aracılığıyla da aktarıldığını ortaya koymuştur. Analiz bulgularının daha şeffaf ve anlaşılır biçimde sunulabilmesi amacıyla Sankey diyagramları ve tematik haritalar gibi görsel araçlardan yararlanılmıştır. Genel olarak bu çalışma, öğretim programı dökümanlarını değerler eğitimi bağlamında eleştirel ve kapsamlı bir bakış açısıyla değerlendirmekte ve program geçiş süreçlerinde politika yapıcılar ile program geliştiricilere yönelik önemli çıkarımlar sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Program analizi , Değerler eğitimi , Sosyal Bilgiler öğretim programı , Doküman analizi

Kaynakça

• Açıkgöz, K. Ü. (2021). Etkili öğretim yöntemleri. Pegem Akademi.
• Apple, M. W. (2019). Official knowledge: Democratic education in a conservative age (3rd ed.). Routledge.
• Azzam, M., Puvirajah, A., Girard, M. A., & Grymonpre, R. E. (2021). Interprofessional education-relevant accreditation standards in Canada: a comparative document analysis. Human Resources for Health, 19(1), 66. https://doi.org/10.1186/s12960-021-00611-1
• Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27–40. https://doi.org/10.3316/QRJ0902027
• Casel (2020). What is SEL? Collaborative for academic, social, and emotional learning. https://casel.org/what-is-sel/
• Corbin, J., & Strauss, A. (2008). Basics of qualitative research: Techniques and procedures for developing grounded theory (3rd ed.). Sage Publications.
• Cranton, P. (2016). Understanding and promoting transformative learning: A guide to theory and practice (3rd ed.). Stylus Publishing.
• Creswell, J. W. (2013). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (3rd ed.). Sage Publications.
• Creswell, J. W., & Poth, C. N. (2018). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (4th ed.). Sage.
• Çebi Aslan, D., & Yarar Kaptan, S., (2025). Maarif modeli kapsaminda güncellenen ilkokul sosyal bilgiler dersi öğretim programindaki değerlerin incelenmesi. 23. Uluslararası Sınıf Öğretmenliği Eğitimi Sempozyumuna (USOS-2025) (pp.1). Ankara, Turkey.
• Cilesiz, S., & Greckhamer, T. (2020). Qualitative comparative analysis in education research: Its status and future potential. Review of Research in Education, 44(1), 332-369. https://doi.org/10.3102/0091732X20907347
• Delors, J. (1996). Learning: The treasure within. Report to UNESCO of the International Commission on Education for the Twenty-first Century. UNESCO.
• Dewey, J. (1938). Experience and education. Macmillan.
• Demirbaş, Y. E., & Yorulmaz, B. (2025). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli İlkokul Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programının Değerler Eğitimi Açısından İncelenmesi. Değerler Eğitimi Dergisi, 23(50), 311-357. https://doi.org/10.34234/ded.1654849
• Dilek, D. (2019). Sosyal bilgiler öğretiminde tarihsel empati ve değer eğitimi ilişkisi. Turkish History Education Journal, 4(2), 121–136.
• Elias, M. J., Zins, J. E., Weissberg, R. P., Frey, K. S., Greenberg, M. T., Haynes, N. M., Kessler, R., Schwab-Stone, M. E., & Shriver, T. P. (2015). Promoting social and emotional learning: Guidelines for educators. ASCD.
• Ertürk Kara, H. G., & Oral, G. (2021). Sosyal bilgiler programlarında değerlerin öğretimi: 2005-2018 programlarının karşılaştırmalı analizi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 21(1), 123–150.
• Fullan, M. (2016). The new meaning of educational change. Teachers’ college press.
• Gündüz, M., & Baki, Y. (2022). Türkiye’de değerler eğitimi uygulamaları üzerine bir değerlendirme. Değerler Eğitimi Dergisi, 20(2), 185–204.
• Güven, G., & Dere, F. (2025). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli 2024 okul öncesi eğitim programinda değerler ve alan becerileri arasindaki ilişkinin analizi. Milli Eğitim Dergisi, 54(1), 1471-1500. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1705437
• Karaman, K., & Öztürk, C. (2020). Sosyal bilgiler dersi bağlamında vatandaşlık ve değerler eğitimi. İlköğretim Online, 19(1), 75–91.
• Karasu, N. (2022). Öğretim programlarında değer aktarımı ve ideolojik temsil. Değerler Eğitimi Dergisi, 20(44), 45-72.
• Kaya, B., & Akbaş, Y. (2018). Sosyal bilgiler dersi öğretim programlarında yer alan değerlerin analizi. Turkish Studies- Educational Sciences, 13(11), 587-604. https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.14230
• Koç, H., & Çamlıbel, Z. (2023). Türkiye’de değerler eğitimi ve sosyal bilgiler programları: 2018 ve 2024 programlarının karşılaştırmalı analizi. Milli Eğitim Dergisi, 52(237), 188–214.
• Krippendorff, K. (2018). Content analysis: An introduction to its methodology (4th ed.). Sage Publications. Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. Sage.
• Mayring, P. (2014). Qualitative content analysis: Theoretical foundation, basic procedures and software solution. Beltz.
• Mezirow, J. (2009). Transformative learning theory. In J. Mezirow & E. W. Taylor (Eds.), Transformative learning in practice: Insights from community, workplace, and higher education (pp. 18–32). Jossey-Bass.
• Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook (2nd ed.). Sage Publications.
• MEB (2018). Sosyal Bilgiler Dersi öğretim programı. Milli Eğitim Bakanlığı, Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı.
• MEB (2024). Sosyal Bilgiler Dersi öğretim programı. Milli Eğitim Bakanlığı, Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı.
• Neuendorf, K. A. (2017). The content analysis guidebook (2nd ed.). Sage Publications.
• Nowell, L. S., Norris, J. M., White, D. E., & Moules, N. J. (2017). Thematic analysis: Striving to meet the trustworthiness criteria. International Journal of Qualitative Methods, 16(1), 1-13. https://doi.org/10.1177/1609406917733847
• OECD. (2018). The future of education and skills: Education 2030. OECD Publishing.
• Schmidt, M. (2008). The Sankey diagram in energy and material flow management: Part II: Methodology and current applications. Journal of Industrial Ecology, 12(2), 173-185. https://doi.org/10.1111/j.1530-9290.2008.00015.x
• Ortaköylü, S., & Ünal, S. (2025). 5. sınıf Türkçe ders kitabinin değerler açisindan incelenmesi. Milli Eğitim Dergisi, 54(1), 1129-1172. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1709723
• Thornberg, R. (2008). School children’s reasoning about school rules. Research Papers in Education, 23(1), 37–52. https://doi.org/10.1080/02671520701651029
• Topal, M. (2025). Yüksek kalite standartları çerçevesinde sosyal bilgiler eğitimi. Uluslararası Eğitim Bilimleri Dergisi, 12(45), 227-244. https://doi.org/10.29228/INESJOURNAL.82600
• Trilling, B., & Fadel, C. (2009). 21st century skills: Learning for life in our times. Jossey-Bass.
• Türkmen, L., & Uzunkol, E. (2021). Sosyal bilgiler öğretiminde değerler eğitiminin bütüncül incelenmesi. Anadolu Journal of Educational Sciences International (AJESI), 11(2), 491–513.
• Yıldırım, A. (2023). Eğitim programlarında dönüşüm ve Maarif Modeli üzerine eleştirel bir bakış. Eğitim ve Toplum Araştırmaları Dergisi, 20(1), 33–50.
• Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (12. baskı). Seçkin Yayıncılık.