Tüketicilerin Sanal Kaytarma Davranışının Kompulsif Satın Alma (Alışveriş Bağımlılığı) Davranışı Üzerindeki Etkisi
Öz
Teknolojinin gelişmesi ile çalışanların internette gezinme, sosyal medya takibi, online alışveriş yapma gibi amaçlarla mesai saatlerinde kişisel internet kullanımı arttırmıştır. İş yerinde kişisel internet kullanımının artması satın alma davranışını etkileyebilecek bir durumdur. Teknolojinin ve internetin yaygınlaşması bilgi dolaşımının artmasını sağlarken, diğer yandan sanal kaytarma gibi iş yeri sorunun oluşmasına neden olmuştur. Sanal kaytarma, çalışanların teknolojiyi ve interneti mesai saatlerinde iş dışı faaliyetler için kullanmasıdır. Bu araştırmanın amacı, çalışanların sanal kaytarma davranışının kompulsif satın alma davranışı üzerindeki etkisini ölçmeye yöneliktir. Araştırmada, “Sanal Kaytarma Ölçeği” ve “Kompulsif Satın Alma Davranışı Ölçeği” kullanılmıştır. Bu kapsamda hazırlanan online anket, Kahramanmaraş ilinde görev yapmakta olan 400 kamu personeline uygulanmıştır. Elde edilen verilerin, IBM SPSS 25 ve AMOS 24.0 programları kullanılarak analizleri yapılmıştır. Veriler açıklayıcı faktör (AFA) analizi ve doğrulayıcı faktör (DFA) analizi, korelasyon analizi ve yapısal eşitlik modeli incelenmiştir. Araştırma sonucunda, sanal kaytarma ile kompulsif satın alma davranışı arasında düşük düzeyde ve pozitif yönlü bir ilişki olduğu ve önemli sanal kaytarma ile kompulsif satın alma davranışı arasında orta düzeyde ve pozitif yönlü bir ilişkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bununla birlikte araştırmada önemsiz sanal kaytarma davranışı ve önemli sanal kaytarma davranışının kompulsif satın alma davranışının yordayıcısı olduğu tespit edilirken, önemsiz sanal kaytarma davranışı ve önemli sanal kaytarma davranışı arttıkça kompulsif satın alma davranışının da artığı tespit edilmiştir.
Anahtar Kelimeler
Tüketici, kompulsif satın alma davranışı, alışveriş bağımlılığı, sanal kaytarma
Kaynakça
- Akyüz, H. E. (2018). Yapı geçerliliği için doğrulayıcı faktör analizi: uygulamalı bir çalışma. BEÜ Fen Bilimleri Dergisi, 7(2), 186-198.
- Anandarajan, M., Devine, P. ve Simmers, C. A. (2004). A multidimensional scaling approach to personal web usage in the workplace. a guide to effective human resources management, M. Anandarajan ve C. Simmers (Ed.), Information Science Publishing.
- Avcı, Y. E., Demir, S. ve Üce, Ö. (2022). İdari personellerde sanal kaytarma davranışı ile iş performansı ilişkisi. Journal of History School, 58, 2087-2103.
- Baker, A., Moschis, G.P., Rigdon, E. and Kwaifatt, C. (2016). Linking family structure to impulse control and obsessive-compulsive buying. Journal of Consumer Behaviour, 15(4), 291–302.
- Billieux, J., Rochat, L., Rebetez, M.M.L. ve Van der Linden, M. (2008). Are all facets of impulsivity related to self-reported compulsive buying behavior?. Personality and Individual Differences, 44, 1432–1442.
- Black, D.W., Repertinger, S., Gaffner, G. and Gabel, J. (1998). Family history and psychiatric comorbidity in persons with compulsive buying: preliminary findings, The American Journal of Psychiatry, 155, 960-963.
- Blanchard, A. L. and Henle, C. A. (2008). Correlates of Different Forms of Cyberloafing: The Role of Norms And External Locus of Control. Computers in Human Behavior, 24(3): 1067-1084.
- Blau, G., Yang, Y. ve Ward-Cook, K. (2006). Testing a measure of cyberloafing, Journal of allied health, 35, 9–17.
- Black, D.W. (2001). Compulsive buying disorder: definition, assessment, Epidemiology and Clinical Management, CNS Drugs, 15, 17–27.
- Candan, H., ve İnce, M. (2016). Siber kaytarma ve örgütsel bağlılık arasındaki ilişkinin incelenmesine yönelik emniyet çalışanları üzerine bir araştırma. Niğde Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 229-235.
