İyimserlik ve Kötümserlik Ölçeği Yetişkin Formunun Geliştirilmesi (İKÖ - Y): Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması

Hüseyin Çalışkan; Çağla Karademir

doi:10.32709/akusosbil.1086981

TR EN

İyimserlik ve Kötümserlik Ölçeği Yetişkin Formunun Geliştirilmesi (İKÖ - Y): Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması

Öz

Araştırmada, yetişkinlerin iyimserlik ve kötümserlik düzeylerini belirleyebilmek için iyimserlik kötümserlik ölçeği yetişkin formunun geliştirilmesi amaçlanmıştır. Alanyazına dayanılarak hazırlanan ve daha önce Ergen İyimserlik ve Kötümserlik Ölçeği’nin geliştirilmesinde yararlanılan 30 maddelik madde havuzu, araştırmacılar ve alan uzmanlarının onayı doğrultusunda ölçeğin geliştirilmesi çalışmalarında taslak form olarak kullanılmıştır. AFA çalışmaları için 391, DFA çalışmaları için 460, ölçüt-bağıntılı geçerlik çalışmaları için 255 ve test tekrar test çalışmaları için 101 kişi olmak üzere toplam 1207 yetişkin çalışmaya katılmıştır. AFA sonucunda 10’ar maddeden oluşan toplam 20 maddelik iki faktörlü bir yapı elde edilmiştir. Birinci faktörün (iyimserlik) toplam varyansın %30.41’ini, ikinci faktörün (kötümserlik) toplam varyansın %27.12’sini açıkladığı görülmüştür. DFA sonucunda elde edilen model uyum indekslerinin ve diğer sonuçların temel ölçütleri iyi düzeyde karşıladığı görülmüştür. Yapının kuramsal ve istatistiksel açıdan doğrulanmıştır. Cronbach Alfa güvenirlik katsayısı iyimserlik boyutunda .92 iken kötümserlik boyutunda ise .90 olduğu yani ölçek boyutlarının iç tutarlılığa sahip olduğu tespit edilmiştir. Test-tekrar test güvenirlik katsayıları ise iyimserlik boyutu için .84 ve kötümserlik boyutu için ise .86 olarak hesaplanmıştır. Analizler sonucu elde edilen bulgular, İyimserlik ve Kötümserlik Ölçeği Yetişkin Formu’nun geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğunu ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

İyimserlik, kötümserlik, ölçek, yetişkin

Development of the Adult Form of Optimism and Pessimism Scale (OPS - A): Study of Validity and Reliability

Öz

In the study, it was aimed to develop the Optimism Pessimism Scale Adult Form in order to determine the optimism and pessimism levels of adults. The 30-item item pool, which was prepared based on the literature and previously used in the development of the Adolescent Optimism and Pessimism Scale, was used as a draft form in the development of the scale with the approval of the field experts. A total of 1207 adults participated in the study, 391 for exploratory factor analysis (EFA) studies, 460 for confirmatory factor analysis (CFA) studies, 255 for criterion-related validity studies, and 101 for test-retest studies. As a result of the EFA, a two-factor structure (optimism and pessimism) with a total of 20 items consisting of 10 items was obtained. It was seen that the model fit indices and other results obtained as a result of CFA met the basic criteria at a good level. While the Cronbach Alpha reliability coefficient was .92 in the optimism dimension, it was .90 in the pessimism dimension, that is, the scale dimensions were found to have internal consistency. Test-retest reliability coefficients were calculated as .84 for optimism and .86 for pessimism. These results show that the Optimism Pessimism Scale Adult Form is a valid and reliable measurement tool.

Anahtar Kelimeler

Optimism, pessimism, scale, adult

Kaynakça

Alansari, B. M., & Kazem, A. M. (2008). Optimism and pessimism in Kuwaiti and Omani undergraduates. Social Behavior and Personality, 36(4), 503-518. https://doi.org/10.2224/sbp.2008.36.4.503
Aydın, G., & Tezer, E. (1991). İyimserlik, sağlık sorunları ve akademik başarı ilişkisi. Psikoloji Dergisi, 7(26), 2-9. https://www.psikolog.org.tr/tr/yayinlar/dergiler/1031828/tpd1300443319910000m000344.pdf
Balcı, S., & Yılmaz, M. (2002). İyimserlik ölçeğinin geçerlilik ve güvenilirlik çalışması. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 14, 54-60.
Beck, A. T., Weissman, A., Lester, D., & Trexler, L. (1974). The measurement of pessimism: The hopelessness scale. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 42(6), 861–865. https://doi.org/10.1037/h0037562
Büyüköztürk, Ş. (2006). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı. Ankara: Pegem A Yayıncılık.
Carver, C. S., & Gaines, J. G. (1987). Optimism, pessimism, and postpartum depression. Cognitive Therapy and Research, 11(4), 449–462. https://doi.org/10.1007/BF01175355
Carver, C. S., & Scheier, M. F. (2001). Optimism, pessimism, and self-regulation. In E. C. Chang (Ed.), Optimism & pessimism: Implications for theory, research, and practice (pp. 31–51). American Psychological Association. https://doi.org/10.1037/10385-002
Carver, C. S., & Scheier, M. F. (2014). Dispositional optimism. Trends in Cognitive Sciences, 18(6), 293–299. https://doi.org/10.1016/j.tics.2014.02.003
Carver, C. S., Scheier, M. F., & Segerstrom, S. C. (2010). Optimism. Clinical Psychology Review, 30 (7), 879-889. https://doi.org/10.1016/j.cpr.2010.01.006
Chang, E. C., D'Zurilla, T. J., & Maydeu-Olivares, A. (1994). Assessing the dimensionality of optimism and pessimism using a multimeasure approach. Cognitive Therapy and Research, 18(2), 143–160. https://doi.org/10.1007/BF02357221

Craig, H., Freak-Poli, R., Phyo, A. Z. Z., Ryan, J., & Gasevic, D. (2021). The association of optimism and pessimism and all-cause mortality: A systematic review. Personality and Individual Differences, 177. https://doi.org/10.1016/j.paid.2021.110788
Çalışkan, H. ve Uzunkol, E. (2018). Ergenlerde İyimserlik-Kötümserlik Ölçeğinin geliştirilmesi: Geçerlilik ve güvenirlik çalışması. The Journal of Happiness & Well-Being, 6(2), 78-95.
Çelik-Örücü, M. (2013). Psychometric evaluation of the Turkish version of the defensive pessimism scale. Eurasian Journal of Educational Research, 53, 115-130.
Çokluk, O., Şekercioglu, G., & Büyüköztürk, Ş. (2010). Sosyal bilimler için çok değişkenli istatistik. Ankara: Pegem Akademi Yayınları.
Dar, A. A., & Wani, M. A. (2017). Optimism, Happiness, and Self-Esteem among University Students. Indian Journal of Positive Psychology, l, 300-304. https://doi.org/10.15614/ijpp/2017/v8i3/161893
Demirtaş, A. S. (2020). Optimism and happiness in undergraduate students: Cognitive flexibility and adjustment to university life as mediators. Anales de Psicología / Annals of Psychology, 36(2), 320–329. https://doi.org/10.6018/analesps.381181
Durak, A., & Palabıyıkoğlu, R. (1994). Beck umutsuzluk ölçeği geçerlilik çalışması. Kriz Dergisi, 2(2), 311-319. https://doi.org/10.1501/Kriz_0000000071
Eisner, J. P. (1995). The origins of explanatory style: Trust as a determinant of optimism and pessimism. G. M. Buchanan & M. E. P. Seligman (Eds.), Explanatory style içinde (ss. 49-56). New Jersey: Lawrence Erlbaum Associates, Inc.
Ey, S., Hadley, W., Allen, D. N., Palmer, S., Klosky, J., Deptula, D., Thomas, J., & Cohen, R. (2005). A new measure of children's optimism and pessimism: the youth life orientation test. Journal of Child Psychology and Psychiatry, and Allied Disciplines, 46(5), 548–558. https://doi.org/10.1111/j.1469-7610.2004.00372.x
Gillham, J. E., Shatté, A. J., Reivich, K. J., & Seligman, M. E. P. (2001). Optimism, pessimism, and explanatory style. E. C. Chang (Ed.), Optimism & pessimism: Implications for theory, research, and practice içinde (ss. 53–75). Wahington, DC: American Psychological Association. https://doi.org/10.1037/10385-003
Güler, B. K. ve Emeç, H. (2006). Yaşam memnuniyeti ve akademik başarıda iyimserlik etkisi. Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 21(2),129-149.
Hecht D. (2013). The neural basis of optimism and pessimism. Experimental Neurobiology, 22(3), 173–199. https://doi.org/10.5607/en.2013.22.3.173
Helweg-Larsen, M., & Shepperd, J. A. (2001). Do moderators of the optimistic bias affect personal or target risk estimates? A review of the literature. Personality and Social Psychology Review, 5(1), 74–95. https://doi.org/10.1207/S15327957PSPR0501_5
Herzberg, P. Y., Glaesmer, H., & Hoyer, J. (2006). Separating optimism and pessimism: A robust psychometric analysis of the Revised Life Orientation Test (LOT-R). Psychological Assessment, 18(4), 433–438. https://doi.org/10.1037/1040-3590.18.4.433
Hırlak, B. Taşlıyan, M. Sezer, B. (2017). İyimserlik ve yaşam doyumu arasındaki ilişki ve demografik özellikler bağlamında algı farklılıkları:Bir alan araştırması. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 7(1), 95-116.
Hinz, A., Schulte, T., Finck, C., Gómez, Y., Brähler, E., Zenger, M., Körner, A., & Tibubos, A. N. (2021). Psychometric evaluations of the Life Orientation Test-Revised (LOT-R), based on nine samples. Psychology & Health, 1–13. https://doi.org/10.1080/08870446.2021.1892111
Hisli, N. (1989). Beck Depresyon Envanterinin üniversite öğrencileri için geçerliği, güvenirliği. Psikoloji Dergisi, 7(23), 3-13.
Hu, L. T., & Bentler, P. M. (1999). Cut off criteria for fit indexes in covariance structure analysis: Conventional criteria versus new alternatives. Structural Equation Modeling, 6(1), 1-55. ttps://doi.org/10.1080/10705519909540118
Kahle Monahan, E.R., Chang, E.C., Yu, E.A. and Yu, T. (2020). Optimism and pessimism conceptualization, personality correlates, and contextual considerations. B.J. Carducci ve C.S. Nave (Eds.) The Wiley Encyclopedia of Personality and Individual Differences Volume III, içinde (ss. 317-322). John Wiley & Sons Ltd. Published. https://doi.org/10.1002/9781118970843.ch231
Kahleoğulları, G. (2017). Hayatta Amaç Ölçeği, Hayatta Anlam Anketi ve Yaşam Yönelimi Testi Revize Türkçe versiyonunun geçerlik, güvenirliği ve faktör yapısı. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Hasan Kalyoncu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Gaziantep.
Malouff, J. M. & Schutte, N. S. (2017). Can psychological interventions increase optimism? A meta-analysis. The Journal of Positive Psychology, 12(6), 594-604, https://doi.org/10.1080/17439760.2016.1221122
Nedim Bal, P. & Gülcan, A. (2014). Genç yetişkinlerde iyimserliğin mutluluk ve yaşam doyumu üzerindeki etkisinin incelenmesi. Asya Öğretim Dergisi, 2(1(ÖZEL)) , 41-52. Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/aji/issue/1538/18847
Norem, J. K. (2001). Defensive pessimism, optimism, and pessimism. E. C. Chang (Ed.), Optimism & pessimism: Implications for theory, research, and practice içinde (ss. 77–100). Wahington, DC: American Psychological Association. https://doi.org/10.1037/10385-004
Norem, J. K., Butler, S., & Pravson, B. (2015, June). Validation of a new Defensive Pessimism Questionnaire-Short Form. Association for Research in Personality. Conference conducted at St. Louis, Missouri.
Papatya I (1987) Depresif kişilerin kendilerine ve önem verdikleri bir kişiye ilişkin yüklemeleri. (Yayınlanmış yüksek lisans tezi). Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
Peterson, C. (2000). The future of optimism. American Psychologist, 55(1), 44–55. https://doi.org/10.1037/0003-066X.55.1.44
Peterson, C., & Seligman, M. E. (1984). Causal explanations as a risk factor for depression: Theory and evidence. Psychological Review, 91(3), 347–374. https://doi.org/10.1037/0033-295X.91.3.347
Peterson, C., Buchanan, G. M., ve Seligman, M. E. P. (1995). Explanatory style: History and evolution of the field. G. M. Buchanan & M. E. P. Seligman (Ed), Explanatory style içinde (ss. 1–20). New Jersey: Lawrence Erlbaum Associates, Inc. Publishers.
Peterson, C., Semmel, A., von Baeyer, C. Abramson, L. T., Metalsky, G. I., & Seligman, M. E. P. (1982). The Attributional Style Questionnaire. Cognitive Therapy and Research, 6, 287–299. https://doi.org/10.1007/BF01173577
Rozanski, A., Bavishi, C., Kubzansky, L. D., & Cohen, R. (2019). Association of optimism with cardiovasculare events and all-cause mortality: A systematic review and meta-analysis. JAMA network open, 2(9), e1912200. https://doi.org/10.1001/jamanetworkopen.2019.12200
Ruthig, J. C., Gamblin, B. W., Jones, K., Vanderzanden, K., & Kehn, A. (2017). Concurrently examining unrealistic absolute and comparative optimism: Temporal shifts, individual-difference and event-specific correlates, and behavioural outcomes. British Journal of Psychology 108(1), 107–126. https://doi.org/10.1111/bjop.12180
Sapmaz, F. ve Doğan, T. (2012). Mutluluk ve yaşam doyumunun yordayıcısı olarak iyimserlik. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 8(3),63-69.
Scheier, M. F., & Carver, C. S. (1985). Optimism, coping, and health: Assessment and implications of generalized outcome expectancies. Health Psychology, 4(3), 219–247. https://doi.org/10.1037/0278-6133.4.3.219
Scheier, M. F., & Carver, C. S. (1987). Dispositional optimism and physical well-being: The influence of generalized outcome expectancies on health. Journal of Personality, 55(2), 169–210. https://doi.org/10.1111/j.1467-6494.1987.tb00434.x
Scheier, M. F., & Carver, C. S. (1992). Effects of optimism on psychological and physical well-being: Theoretical overview and empirical update. Cognitive Therapy and Research, 16(2), 201–228. https://doi.org/10.1007/BF01173489
Scheier, M. F., Carver, C. S., & Bridges, M. W. (1994). Distinguishing optimism from neuroticism (and trait anxiety, self-mastery, and self-esteem): A reevaluation of the Life Orientation Test. Journal of Personality and Social Psychology, 67(6), 1063–1078. https://doi.org/10.1037/0022-3514.67.6.1063
Scheier, M. F., Swanson, J. D., Barlow, M. A., Greenhouse, J. B., Wrosch, C., & Tindle, H. A. (2021). Optimism versus pessimism as predictors of physical health: A comprehensive reanalysis of dispositional optimism research. American Psychologist, 76(3), 529–548. https://doi.org/10.1037/amp0000666
Schermelleh-Engel, K., Moosbrugger, H., & Müller, H. (2003). Evaluating the fit of structural equation models: Test of significance and descriptive goodness-of-fit measures. Methods of Psychological Research - Online, 8(2), 23-74.
Seber, G., Dilbaz, N., Kaptanoğlu, C., & Tekin, D. (1993). Umutsuzluk ölçeği: Geçerlilik ve güvenirliği. Kriz Dergisi, 1(3), 139-142.
Segerstrom S.C., Carver C.S., Scheier M.F. (2017) Optimism. Robinson M. ve Eid M. (Eds) The happy mind: cognitive contributions to well-being içinde (ss. 195-213). Cham: Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-319-58763-9_11
Şimşek, Ö. F. (2007). Yapısal eşitlik modellemesine giriş: Temel ilkeler ve LISREL uygulamaları. Ankara: Ekinoks Yayınları.
Teki̇n, I., ve Yukay-Yüksel, M. (2020). Savunmacı Kötümserlik Ölçeği-Kısa5 (SK-5) Türkçe formunun geçerlik ve güvenirliği. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, (51), 243-259. https://doi.org/10.15285/maruaebd.553399
Tezbaşaran, A. A. (1996). Likert tipi ölçek geliştirme kılavuzu. Ankara: Türk Psikologlar Derneği Yayınları.
Türküm, A. S. (2001). Stresle başa çıkma biçimi, iyimserlik, bilişsel çarpıtma, düzeyleri ve psikolojik yardım almaya ilişkin tutumlar arasındaki ilişkiler: üniversite öğrencileri üzerinde bir araştırma. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 1(2), 1-16.
Türküm, A. S. (2011). Optimism: Its Benefits and Deficits on Individuals’ Behaviors. P. R. Brandt (Ed), Psychology of optimism içinde (ss. 103-122). New York: Nova Science Publishers.
VandenBos, G. R. (Ed.). (2013). APA Dictionary of Clinical Psychology. American Psychological Association. https://doi.org/10.1037/13945-000

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Ölçek Geliştirme

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Hüseyin Çalışkan
0000-0001-6849-1318
Türkiye

Çağla Karademir ^*
0000-0002-0703-8883
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

25 Aralık 2023

Gönderilme Tarihi

13 Mart 2022

Kabul Tarihi

18 Ocak 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 25 Sayı: 4

DOI

https://doi.org/10.32709/akusosbil.1086981

IZ

https://izlik.org/JA99TN96CG

APA

Çalışkan, H., & Karademir, Ç. (2023). İyimserlik ve Kötümserlik Ölçeği Yetişkin Formunun Geliştirilmesi (İKÖ - Y): Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 25(4), 1260-1276. https://doi.org/10.32709/akusosbil.1086981

AMA

1.Çalışkan H, Karademir Ç. İyimserlik ve Kötümserlik Ölçeği Yetişkin Formunun Geliştirilmesi (İKÖ - Y): Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. AKÜSBD. 2023;25(4):1260-1276. doi:10.32709/akusosbil.1086981

Chicago

Çalışkan, Hüseyin, ve Çağla Karademir. 2023. “İyimserlik ve Kötümserlik Ölçeği Yetişkin Formunun Geliştirilmesi (İKÖ - Y): Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 25 (4): 1260-76. https://doi.org/10.32709/akusosbil.1086981.

EndNote

Çalışkan H, Karademir Ç (01 Aralık 2023) İyimserlik ve Kötümserlik Ölçeği Yetişkin Formunun Geliştirilmesi (İKÖ - Y): Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 25 4 1260–1276.

IEEE

[1]H. Çalışkan ve Ç. Karademir, “İyimserlik ve Kötümserlik Ölçeği Yetişkin Formunun Geliştirilmesi (İKÖ - Y): Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”, AKÜSBD, c. 25, sy 4, ss. 1260–1276, Ara. 2023, doi: 10.32709/akusosbil.1086981.

ISNAD

Çalışkan, Hüseyin - Karademir, Çağla. “İyimserlik ve Kötümserlik Ölçeği Yetişkin Formunun Geliştirilmesi (İKÖ - Y): Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 25/4 (01 Aralık 2023): 1260-1276. https://doi.org/10.32709/akusosbil.1086981.

JAMA

1.Çalışkan H, Karademir Ç. İyimserlik ve Kötümserlik Ölçeği Yetişkin Formunun Geliştirilmesi (İKÖ - Y): Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. AKÜSBD. 2023;25:1260–1276.

MLA

Çalışkan, Hüseyin, ve Çağla Karademir. “İyimserlik ve Kötümserlik Ölçeği Yetişkin Formunun Geliştirilmesi (İKÖ - Y): Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 25, sy 4, Aralık 2023, ss. 1260-76, doi:10.32709/akusosbil.1086981.

Vancouver

1.Hüseyin Çalışkan, Çağla Karademir. İyimserlik ve Kötümserlik Ölçeği Yetişkin Formunun Geliştirilmesi (İKÖ - Y): Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. AKÜSBD. 01 Aralık 2023;25(4):1260-76. doi:10.32709/akusosbil.1086981