Araştırma Makalesi

Ortaokul Matematik Ders Kitaplarında Yer Alan Sanat İçeriklerinin İncelenmesi

Cilt: 27 Sayı: 2 18 Haziran 2025
PDF İndir
TR EN

Ortaokul Matematik Ders Kitaplarında Yer Alan Sanat İçeriklerinin İncelenmesi

Öz

Bu araştırmanın amacı ortaokul matematik ders kitaplarında yer alan sanat içeriklerini incelemektir. Araştırmada nitel araştırma yöntemi kullanılmış olup veriler doküman analizi ile analiz edilmiştir. Araştırma kapsamında Millî Eğitim Bakanlığı Yayınlarına ait ortaokul matematik ders kitaplarının tamamı incelenmiştir. Bu bağlamda 6. ve 8. sınıf düzeylerinde 2’şer tane ders kitabı, 5. ve 7. sınıf düzeylerinde ise 1’er tane ders kitabı olmak üzere toplam 6 kitabın analizi yapılmıştır. Analiz aşamasında sanat türlerine ilişkin sınıflandırma yapılırken edebiyat, müzik, resim, yapı-mimari, süsleme, mozaik, tiyatro, sinema, origami, kirigami ve el sanatları kategorileri kullanılmıştır. İncelenen ders kitaplarındaki sanat içeriklerinin sınıf seviyesine ve öğrenme alanlarına göre dağılımını belirlemek için güncel öğretim programında belirtilen öğrenme alanları ve alt öğrenme alanları dikkate alınmıştır. Kitapta yer aldığı bölümlere ilişkin sınıflandırmada ise konuya giriş, örnek, etkinlik ve konu sonu kategorileri kullanılmıştır. Araştırma sonucunda toplam 77 adet sanat içeriği tespit edilmiştir. Ders kitaplarında en fazla yapı/mimari (f=22) en az ise tiyatro (f=1) sanatına yer verildiği görülmüştür. Bu içeriklerin, konuya giriş (f=22), örnek (f=13), etkinlik (f=11) ve konu sonu (f=26) şeklinde dağıldığı bulunmuştur. Sanat içeriklerinin çoğunlukla “Sayılar ve İşlemler” ile “Geometri ve Ölçme” öğrenme alanlarında olduğu da ortaya konmuştur. Buna ilaveten sınıf düzeyi arttıkça genel olarak ders kitaplarındaki sanat içeriklerinin sayısında azalma olduğu tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

matematik eğitimi, ders kitabı, matematik ve sanat

Destekleyen Kurum

TÜBİTAK

Proje Numarası

1919B012205677

Teşekkür

Destekleri için TÜBİTAK Bilim İnsanı Destek Programları Başkanlığı’na teşekkür ederiz.

Kaynakça

  1. Alyeşil-Kabakçı, D. ve Demirkapı, A. (2016). İzmit Bilim ve Sanat Merkezinde uygulanan matematik ve sanat dersi etkinlik uygulamalarının öğrencilerin uzamsal yetenekleri üzerine etkisi. Hasan Ali Yücel Eğitim Fakültesi Dergisi, 13(1), 11-22.
  2. Arslan, O. (2022). Investigating pre-service teachers’ origami-based mathematics lesson plans. Kuramsal Eğitimbilim Dergisi, 15(3), 661-675. https://doi.org/10.30831/akukeg.1049936
  3. Atasay, M. ve Erdoğan, A. (2017). Matematik ile sanatın ilişkilendirilmesi: Mandala desenlerinin simetri öğretiminde kullanımı. Journal of Instructional Technologies & Teacher Education, 6(2), 58-77.
  4. Baş, K. (2020). Sosyal bilgiler ders kitaplarında sanat kavramının ve sanat içerikli konuların yeri. Akdeniz Eğitim Araştırmaları Dergisi, 14(31), 668-691. https://doi.org/10.29329/mjer.2020.234.32
  5. Bektaş, M., Kahraman, S. ve Temel, Y. (2018). Ortaokul ve imam hatip ortaokulu matematik ders kitabı 6. MEB Yayınları.
  6. Bingölbali, E. ve Coşkun, M. (2016). İlişkilendirme becerisinin matematik öğretiminde kullanımının geliştirilmesi için kavramsal çerçeve önerisi. Eğitim ve Bilim, 41(183), 233-249.
  7. Bingölbali, E. ve Özdiner, M. (2022). İlkokul ve ortaokul matematik ders kitabı etkinliklerinin gerçek hayatla ilişkilendirme açısından incelenmesi. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 24(1), 45-65. https://doi.org/10.32709/akusosbil.885878
  8. Böge, H. ve Akıllı, R. (2018). Ortaokul ve imam hatip ortaokulu matematik 8 ders kitabı. MEB Yayınları.
  9. Bulut, S., Boz, B. ve Yavuz, F. D. (2016). Geçmişte ve günümüzde okutulan bazı matematik ders kitaplarının görsel estetik anlayışlarının incelenmesi. III. Internatıonal Eurasıan Educatıonal Research Congress (31 Mayıs - 03 Haziran 2016), Muğla, Türkiye.
  10. Cereci, S. (2012). Güzel sanatlar dalı olarak matematik. Batman Üniversitesi Yaşam Bilimleri Dergisi, 2(1), 88-100.

Kaynak Göster

APA
Karakaya, H., & Geçici, M. E. (2025). Ortaokul Matematik Ders Kitaplarında Yer Alan Sanat İçeriklerinin İncelenmesi. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 27(2), 431-451. https://doi.org/10.32709/akusosbil.1313904
AMA
1.Karakaya H, Geçici ME. Ortaokul Matematik Ders Kitaplarında Yer Alan Sanat İçeriklerinin İncelenmesi. AKÜSBD. 2025;27(2):431-451. doi:10.32709/akusosbil.1313904
Chicago
Karakaya, Havva, ve Mehmet Ertürk Geçici. 2025. “Ortaokul Matematik Ders Kitaplarında Yer Alan Sanat İçeriklerinin İncelenmesi”. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 27 (2): 431-51. https://doi.org/10.32709/akusosbil.1313904.
EndNote
Karakaya H, Geçici ME (01 Haziran 2025) Ortaokul Matematik Ders Kitaplarında Yer Alan Sanat İçeriklerinin İncelenmesi. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 27 2 431–451.
IEEE
[1]H. Karakaya ve M. E. Geçici, “Ortaokul Matematik Ders Kitaplarında Yer Alan Sanat İçeriklerinin İncelenmesi”, AKÜSBD, c. 27, sy 2, ss. 431–451, Haz. 2025, doi: 10.32709/akusosbil.1313904.
ISNAD
Karakaya, Havva - Geçici, Mehmet Ertürk. “Ortaokul Matematik Ders Kitaplarında Yer Alan Sanat İçeriklerinin İncelenmesi”. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 27/2 (01 Haziran 2025): 431-451. https://doi.org/10.32709/akusosbil.1313904.
JAMA
1.Karakaya H, Geçici ME. Ortaokul Matematik Ders Kitaplarında Yer Alan Sanat İçeriklerinin İncelenmesi. AKÜSBD. 2025;27:431–451.
MLA
Karakaya, Havva, ve Mehmet Ertürk Geçici. “Ortaokul Matematik Ders Kitaplarında Yer Alan Sanat İçeriklerinin İncelenmesi”. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 27, sy 2, Haziran 2025, ss. 431-5, doi:10.32709/akusosbil.1313904.
Vancouver
1.Havva Karakaya, Mehmet Ertürk Geçici. Ortaokul Matematik Ders Kitaplarında Yer Alan Sanat İçeriklerinin İncelenmesi. AKÜSBD. 01 Haziran 2025;27(2):431-5. doi:10.32709/akusosbil.1313904