A Case Study on Halal Food Sensitivity: The Case of Viranşehir

Yıl 2025, Cilt: 27 Sayı: 4, 1615 - 1641, 22.12.2025

Mustafa Şahin , Ahmet Gökçen

https://doi.org/10.32709/akusosbil.1668695

Öz

Although halal food is known as a religious concept, today it is also associated with health. Access to halal food has become an important issue for Muslims in the age of mass production. This research aims to understand the coping strategies of Muslims to maintain halal lifestyles by addressing the halal food/product issue from a broad perspective. The research is a case study that examines the motivations of halal food/product consumption of customers who shop at halal markets in Viranşehir district of Şanlıurfa province. The research attempts to describe the consumers in their natural environment in detail. The research was designed qualitatively and data were collected through in-depth interviews. The data collection process was carried out through semi-structured interview forms, the interviews were recorded with a voice recorder cell phone and notes were taken by the researcher. A total of 11 participants were interviewed and the transcripts were analyzed after the interviews and conclusions were drawn. The ethics committee permission of the research was obtained from Harran University Ethics Committee on 15.12.2023 and numbered 291114. As a result of the study, , it was seen that religious factors were central in people's orientation towards halal food, but health and social environment factors were also effective, and access to halal food was difficult and costly.

Anahtar Kelimeler

Halal Food , Access to Halal Food , Sociology of Food , Health , Social Interactions , Viranşehir

Helal Gıda Hassasiyeti Üzerine Bir Durum Çalışması: Viranşehir Örneği

Öz

Helal gıda, her ne kadar dini bir kavram olarak ortaya bilinse de bugün sağlıkla da ilişkilendirilmektedir. Zira helal gıda sadece haram olmayan gıdayı değil, herhangi bir gıdanın tüm üretim süreçlerinde İslami hassasiyetlere uygunluğu ifade etmektedir. Helal gıdaya erişim, kitlesel üretim çağında Müslümanlar için önemli bir konu haline gelmiştir. Bu noktada helal gıda sertifikasyonu önem kazanmaktadır. Türkiye’nin bazı bölgelerinde helal gıdaya erişim adına helal marketler açılmıştır. Bu araştırma helal gıda/ürün konusunu geniş bir perspektiften ele alarak, Müslümanların helal yaşam tarzlarını sürdürmelerine yönelik başa çıkma stratejilerini anlamak amacındadır. Araştırma, Şanlıurfa ilinin Viranşehir ilçesindeki helal marketten alışveriş yapan müşterilerin helal gıda/ürün tüketiminin motivasyonlarını inceleyen bir durum çalışmasıdır. Araştırma, tüketicileri doğal ortamlarında detaylı bir şekilde betimlenmeye çalışılmıştır. Araştırma nitel olarak tasarlanmış, derinlemesine görüşme yöntemiyle veriler toplanmıştır. Veri toplama süreci yarı yapılandırılmış görüşme formları aracılığıyla gerçekleştirilmiş, görüşmeler ses kaydedici bir cep telefonuyla kaydedilmiş ve araştırmacı tarafından notlar alınmıştır. Toplamda 11 katılımcıyla görüşülmüş ve görüşmeler sonrasında transkriptler analiz edilerek sonuçlar çıkarılmıştır. Araştırmanın etik kurul izni Harran Üniversitesi Etik Kurulu tarafından alınan 15.12.2023 tarih ve 291114 sayılı evrakla ekte sunulmuştur. Çalışmanın sonucunda insanların, helal gıdaya yönelmesinde dini faktörler merkezi olmakla birlikte sağlık ve sosyal çevre faktörü de etkili olmuş, helal gıdaya erişimin zor ve maliyetli olduğu görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

Helal Gıda , Helal Gıdaya Erişim , Yemek Sosyolojisi , Sağlık , Sosyal Etkileşimler , Viranşehir.

Etik Beyan

Araştırmanın etik kurul izni Harran Üniversitesi Etik Kurulu tarafından alınan 15.12.2023 tarih ve 291114 sayılı evrakla ekte sunulmuştur.

Kaynakça

• Abdallah, A., Rahem, M.A. & Pasqualone, A. (2021). The multiplicity of halal standards: a case study of application to slaughterhouses, Journal of Ethnic Foods, 8(7), https://doi.org/10.1186/s42779-021-00084-6
• Akın, M. S. & Okumuş, A. (2021). Shaping the consumers’ attitudes towards halal food products in Turkey, Journal of Islamic Marketing, 12(6), 1081- 1096, DOI: 10.1108/JIMA-08-2019-0167
• Awan, H. M., Siddiquei, A. N. & Haider, Z. (2015). Factors affecting halal purchase intention – evidence from Pakistan’s halal food sector, Management Research Review, 38(6), 640- 660, DOI: 10.1108/MRR-01-2014-0022.
• Aziz, Y. A. & Chok, N. V. (2013) The role of halal awareness, halal certification, and marketing components in determining halal purchase ıntention among non-muslims in Malaysia: A structural equation modeling approach, Journal of International Food & Agribusiness Marketing, 25(1), 1-23, DOI: 10.1080/08974438.2013.723997
• Bauman, Z. (2023). Tüketici hayat, 1. Baskı, (çev.: K. Oğuz), İstanbul: Tellekt.
• Baudrillard, J. (2013). Tüketim toplumu, 6. Basım, (Çev.: H. Deliçaylı & F. Keskin), İstanbul: Ayrıntı yayınları.
• Batu, A. (2012a). Helal (mahzursuz) gıda belgelendirmesindeki sorunlar ve çözüm önerileri, Gıda Teknolojileri Elektronik Dergisi, 7(1), 60-75.
• Batu, A. (2012b). Türkiye’de helal (mahzursuz) gıda ve helal belgelendirme sistemi. Gıda Teknolojileri Elektronik Dergisi, 7(1), 51-61.
• Beck, U. (2011). Risk toplumu- başka bir modernliğe doğru, 1. Baskı, (Çev.:K. Özdoğan & B. Doğan), İstanbul: İthaki Yayınları.
• Brown. P. A. (2008). A review of the literature on case study research. Canadian Journal for New Scholars in Education, 1(1), 1-13. https://journalhosting.ucalgary.ca/index.php/cjnse/article/view/30395
• Bourdieu, P. (2015). Ayrım: beğeni yargısının toplumsal eleştirisi, (Çev.: D. Fırat & G. Berkkurt). Ankara: Heretik yayınları.
• Çukadar, M. (2017). Helal gıda konusunda tüketici davranışları. Gaziosmanpaşa Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 34(3), 190-200, DOI: 10.13002/Jafag4291
• Çöp, S., Çakmak, M. & Köklü, O. (2021). Helal gıda sertifikalarına yönelik bir araştırma, Helal ve Etik Araştırmalar Dergisi, 3(2), 47-65, DOI: 10.51973/head.956072
• Gıda raporu (2021). Gimdes helal sertifikalama şartları, https://www.gidaraporu.com/helal-sertifika-sartlari_g.htm (10.06.2023)
• Helal sitesi (2023). Gimdes nedir?, https://www.helalsitesi.com/Sayfalar/gimdes-42/#:~:text=Gimdes%20a%C3%A7%C4%B1k%20yaz%C4%B1m%20olarak%20G%C4%B1da,sertifikas%C4%B1%20veren%20bir%20ba%C4%9F%C4%B1ms%C4%B1z%20dernektir.
• Khan, M. I., & Haleem, A. (2016). Understanding “halal” and “halal certification & accreditation system”-a brief review, Saudi Journal of Business and Management Studies, 1(1), 32-42.
• Kwon, D. Y., & Tamang J. P. (2015). Religious ethnic foods, Journal of Ethnic Foods, 2(2), 45-46,https://doi.org/10.1016/j.jef.2015.05.001, (https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2352618115000256)
• Naeem, S., Ayyub, R.M., Ishaq, I., Sadiq:& Mahmood, T. (2020), Systematic literature review of halal food consumption-qualitative research era 1990-2017, Journal of Islamic Marketing, 11(3), 687-707, https://doi.org/10.1108/JIMA-09-2018-0163
• Subaşı, M. & Okumuş, K. (2017). Bir araştırma yöntemi olarak durum çalışması, Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 21(2), 419-426.
• Türker, S. (2020). Helal ve güvenilir gıda, Helal ve Etik Araştırmalar Dergisi, 2(1), 85-97.
• Paker, T. (2021). Durum çalışması, içinde Nitel araştırma: Yöntem, teknik, analiz ve yaklaşımlar, (Ed.): F.N. Seggie ve Y. Bayyurt, 3.Baskı, Ankara: Anı Yayıncılık.
• Rahman, A.R. & Dardak, R.A. (2021). Halal principles as one of food safety measurements, FFTC Journal of Agricultural Policy, https://ap.fftc.org.tw/article/2731 (10.06.2023)
• Rina.org (2023). “Certification of products in compliance with the precepts of Islamic Law”, https://www.rina.org/en/halal (10.06.2023)
• Vizano, N. A., Khamaludin, K., & Fahlevi, M. (2021). The effect of halal awareness on purchase intention of halal food: A case study in Indonesia. The Journal of Asian Finance, Economics and Business, 8(4), 441-453, https://doi.org/10.13106/jafeb.2021.vol8.no4.0441
• Yener, D. (2015). Factors that affect the attitudes of consumers toward halal-certified products in Turkey, Journal of Food Products Marketing, 21(2), 160-178, https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/10454446.2013.843483
• Yıldız S., Yıldız E. & Topal M.H. (2014). Islamic marketing as a new marketing trend: an application for determining consumers’ Islamic bank selection criteria, Banks and Bank Systems, 9(1), 22-27, https://hdl.handle.net/20.500.12440/418
• Yin, R.K. (2014). Case study research: Design and methods, Fifth edition, California: Sage Publicalions.