The Role and Evolution of Acupuncture within the Treatment Culture in Türkiye

Yıl 2025, Cilt: 27 Sayı: 4, 1657 - 1681, 22.12.2025

Adem Öter

https://doi.org/10.32709/akusosbil.1668941

Öz

Acupuncture is gaining an increasingly important place in the treatment culture in Turkey. Acupuncture is the most widely used and scientifically effective treatment method among the Traditional and Complementary Medicine Methods (GETAT) institutionalized by the Ministry of Health. Although there were some difficulties at first due to lack of knowledge and prejudices among physicians and the public in Republican Turkey, acupuncture is now integrated into modern medicine and accepted as a complementary treatment method. Educational programs and technological advances have contributed to making acupuncture more accessible. Today, acupuncture is successfully applied in the treatment of many diseases. When applied in combination with modern medicine, it can shorten the treatment process and increase the success rate.
This study aims to examine physician experiences with acupuncture in the context of treatment culture in Turkey. The participants are physicians who have contributed to the field of acupuncture and gained experience in this field. In this study, which examines the experiences of physicians working in the field of acupuncture in Turkey with qualitative research method, the data obtained from interviews with 11 participants living in Ankara, Istanbul, Izmir and Sakarya were interpreted and evaluated. Within the scope of the research, issues such as the place of acupuncture in Turkish society, the reasons why physicians turn to acupuncture, the training process, the difficulties encountered, ethical values in treatment practices and patients' awareness of acupuncture were discussed.
The findings obtained through basic qualitative research methodology were grouped around six main themes: the place of acupuncture in the sociocultural structure, the training process, the difficulties encountered, what has been done to popularize acupuncture, the characteristics that physicians practicing acupuncture should have, and recommendations for physicians and patients. The study makes an important contribution to understanding the development of acupuncture in Turkey and the process of its integration into the health system.

Anahtar Kelimeler

Treatment Culture , Acupuncture , Acupuncture Education , GETAT.

Türkiye’de Tedavi Kültüründe Akupunkturun Yeri ve Gelişimi

Öz

Türkiye’de akupunktur, tedavi kültüründe her geçen gün daha önemli bir yer edinmektedir. Akupunktur Sağlık Bakanlığı tarafından kurumsallaşan Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp Yöntemleri (GETAT) arasında en yaygın olarak kullanılan ve bilimsel etkisi en fazla olan tedavi yöntemidir. Cumhuriyet Türkiye’sinde hekimler ve halk arasında bilgi eksikliği ve önyargılar nedeniyle ilk başlarda bazı zorluklar yaşansa da günümüzde akupunktur modern tıbba entegre edilerek tamamlayıcı bir tedavi yöntemi olarak kabul görmektedir. Eğitim programları ve teknolojik gelişmeler, akupunkturun daha erişilebilir hale gelmesine katkıda bulunmuştur. Akupunktur, günümüzde birçok hastalığın tedavisinde başarıyla uygulanmaktadır. Modern tıpla birlikte uygulandığında, tedavi sürecini kısaltabilmekte ve başarı oranını artırabilmektedir.
Bu çalışma, Türkiye'de tedavi kültürü bağlamında akupunkturla ilgili hekim deneyimlerini incelemeyi amaçlamaktadır. Katılımcılar, akupunktur alanına katkı sağlamış ve bu alanda deneyim kazanmış hekimlerden oluşmaktadır. Türkiye’de akupunktur alanında çalışan hekimlerin deneyimlerini niteliksel araştırma yöntemiyle inceleyen bu araştırmada, Ankara, İstanbul, İzmir ve Sakarya’da yaşayan 11 katılımcıyla yapılan görüşmelerden elde edilen veriler yorumlanarak değerlendirilmiştir. Araştırma kapsamında, Türk toplumunda akupunkturun yeri, hekimlerin akupunktura yönelme nedenleri, eğitim süreci, karşılaşılan zorluklar, tedavi uygulamalarındaki etik değerler ve hastaların akupunktura dair farkındalığı gibi konular ele alınmıştır.
Temel nitel araştırma yöntemiyle elde edilen bulgular, altı ana tema etrafında toplanmıştır: sosyokültürel yapıda akupunkturun yeri, eğitim süreci, karşılaşılan zorluklar, akupunkturun yaygınlaşması için yapılanlar, akupunktur uygulayan hekimlerin sahip olması gereken özellikler, hekimler ile hastalara yönelik tavsiyeler şeklindedir. Çalışma, akupunkturun Türkiye’deki gelişimini ve sağlık sistemine entegrasyon sürecini anlamak açısından önemli bir katkı sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Tedavi Kültürü , Akupunktur , Akupunktur Eğitimi , GETAT.

Etik Beyan

Araştırma için Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Etik Kurulu’nun 29.07.2024 tarih ve 2024/2 sayılı onayı ile etik kurul izni alınmıştır.

Destekleyen Kurum

---

Teşekkür

“Türkiye’de Sağlık Tedavi Kültüründe Akupunkturun Yeri ve Gelişimi” başlıklı bu çalışmanın ortaya çıkmasında araştırmaya gönüllü olarak katılarak konuyla ilgili bilgi, görüş ve deneyimlerini paylaşan değerli katılımcılara katkılarından dolayı içtenlikle teşekkür ederim. Ayrıca araştırmaya bilgi ve yönlendirmeleriyle destek veren Op. Dr. Hayati Ferdi Kocal’a ve Prof. Dr. Faik Bülent Topbaş’a da sunmuş oldukları akademik katkılar için teşekkürlerimi ifade etmek isterim.

Kaynakça

• Abut, M. F. (1988, 6 Şubat). Şarlatan Değiliz. Hürriyet, s. 1. Kelebek.
• Acar, H. V. (2016). 1980’li Yıllarda Bursa’nın Bir Köyünde Akupunktur. Ankara Akupunktur, 4(2), 37-38.
• Acıpayamlı, O. (1968). Türkiye Folklorunda Halk Hekimliği ve Özellikleri. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi, 26(1-2), 1-9.
• Ak, M. (2017). Yörüklerde Halk Baytarlığı. Academic Social Science, (50), 51-60.
• Aksoy, H. (2012). Göçebelikten Yerleşikliğe Geçiş Sürecinde Sosyo-Kültürel Bağlamda Sarıkeçili Yörükleri. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Hacettepe Üniversitesi, Ankara.
• Atamal, S. (1974, 14 Temmuz). İğne ile Tedavi: Akupunktur, s. 2. Cumhuriyet.
• Aygün, H. (1989, 7 Ekim). Devlet İğne Batıracak. Cumhuriyet, s. 18.
• Birch, S. J. ve Felt, R. L. (1999). Understanding Acupuncture. Elsevier.
• Bischko, J. (1990). Akupunktur Skriptumu. İstanbul: Nobel Tip Kitabevi.
• Bishop, F. L. ve Lewith, G. T. (2008). A Review of Psychosocial Predictors of Treatment Outcomes: What Factors Might Determine the Clinical Success of Acupuncture for Pain? Journal of Acupuncture and Meridian Studies, 1(1), 1-12. doi:10.1016/S2005-2901(09)60001-7
• Black, T. R. (2001). Understanding Social Science Research (2nd Edition.). SAGE Publications Ltd.
• Buğra, M. Y. (1989). Akupunktur Türk Buluşudur. Akupunktur Dergisi, 1(3), 18-21.
• Caymaz, G. (1972). Akupunktur Tedavisi Neden Gereklidir? Hidro-Meteoroloji, 6(54), 5,6,23.
• Caymaz, G. (1975). Akupunktur Anestezisi İle Türkiye’de Yapılan İlk Ameliyat. Dirim Dergisi, 50(2), 90-97.
• Creswell, J. W. ve Creswell, J. D. (2021). Araştırma Tasarımı_Nitel, Nicel ve Karma Yöntem Yaklaşımları. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.
• Crotty, M. (1998). The Foundations of Social Research_ Meaning and Perspective in the Research Process. SAGE Publications Ltd.
• Cumhuriyet. (1957, 6 Mart). Dr. Kayır Doy Telefon Numarasını Değiştirdi, s. 5.
• Filshie, J., White, A. ve Cummings, M. (2016). Medical Acupuncture: A Western Scientific Approach. Elsevier.
• Giddens, A. (2009). Sosyoloji Başlangıç Okumaları. İstanbul: Say.
• Gökalp, Z. (1968). Türkçülüğün Esasları. İstanbul: Varlık Yayınları.
• Himmet Y. (2024, 7 Aralık). İğnecilik.
• Illich, I. (2011). Sağlığın Gaspı (2.). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
• İmşir, G. (1992, 29 Ekim). İnsan Sağlığı İğnenin Ucunda mı? Cumhuriyet.
• İpekçi, A. (1974, 18 Mart). Akupunktür. Milliyet Gazetesi. İstanbul.
• Johansen, U. (2005). 50 Yıl Önce Türkiye’de Yörüklerin Yayla Hayatı. Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı.
• Kroeber, A. L. (1948). Anthropology. New York: Harcourt, Brace and Company INC.
• Kümbetoğlu, B. (2008). Sosyolojide ve Antropolojide Niteliksel Yöntem ve Araştırma. İstanbul: Bağlam Yayınları.
• Merriam, S. B. (2009). Qualitative Research. A Guide to Design and Implementation. Jossey-Bass.
• Milliyet. (1975, 30 Ekim). Melahat Bulayır Akupunktur Kliniği.
• Okudan, M. Z. (2022, 28 Şubat). Yörüklerde Halk Hekimliği. Yörük Türkmen Dünyası. https://www.youtube.com/watch?v=17g9aFem6MQ adresinden erişildi.
• Patton, M. Q. (2014). Qualitative Research & Evaluation Methods_ Integrating Theory and Practice (Fourth Edition.). Sage Publications, Inc.
• Sabuncuoğlu, Ş. (1939). Cerrahiyei İlhaniye. No:12. İstanbul: İstanbul Ünversitesi Tıb Tarihi Enstitüsü.
• Sağlık Bakanlığı. Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp Uygulamaları Yönetmeliği. 663 3 (2014).
• Schwartz, R. (1981). Acupuncture and Expertise: A Challenge to Physician Control. The Hastings Center Report, 11(2), 5-7.
• Sümer, F. (1994). Yörükler. Türk Dünyası Tarih Dergisi, (85), 7-14.
• Topbaşı, F. B. (2024, 28 Aralık). Diş Hekimliğinde Akupunktur.
• Turner, B. S. (2011). Tıbbi Güç ve Toplumsal Bilgi. Bursa: Sentez.
• Tylor, E. B. (1871). Primitive Culture (C. Vol. 1). London: John Murray.
• Ulu, M. E. (2004). Alperenler Cenneti Tokat. İstanbul: Acar Matbaacılık.
• Uslubaş, M. ve Korkmaz, M. (1985, 25 Mart). Akupunkturcu Dede. Milliyet Gazetesi, s. 3.
• Ünver, S. (1935). Türk Uygur Tababetine Ait Üç Resim. Türk Tıp Tarihi Arşivi, 1(2), 55-60.
• Veli Hoca (B.). (2024, 6 Aralık). Yörük Doktoru.
• Vickers, A. J. ve Linde, K. (2014). Acupuncture for Chronic Pain. JAMA, 311(9), 955-956. doi:10.1001/jama.2013.285478
• WHO. (1999). Guidelines on basic training and safety in acupuncture. World Health Organization. https://iris.who.int/handle/10665/66007 adresinden erişildi.
• WHO. (2002). Acupuncture: Review and Analysis of Reports on Controlled Clinical Trials.
• Yalgın, A. R. (1958). Hayvancılık. Türk Etnografya Dergisi, (54), 87-106.
• Yalman, A. R. (1993). Cenupta Türkmen Oymakları (C. 1). Kültür ve Turizm Bakanlığı.
• Ziyal, N. (1978). Akupunktur. İstanbul: Kalem Yayınları.