İLKÖĞRETİM1. KADEME FEN BİLGİSİDENEYLERİNİN YAPILMA DÜZEYLERİ: AFYON İLİ ÖRNEĞİ

Yıl 2003, Cilt: 5 Sayı: 2, 103 - 122, 01.12.2003

Nurettin Selek Lütfullah Türkmen Mustafa Yalçin

Öz

Bu araştırmanın amacı, İlköğretim birinci kademede görev yapan 4 ve
5. sınıf öğretmenlerinin Fen Bilgisi Dersi ünitelerinde yer elan deney ve
etkinliklerini yapma ve amaçlarına ulaşma düzeylerine ilişkin görüşlerini
tespit etmektir. 4 ve 5. sınıf Fen Bilgisi derslerindeki deney ve etkinlikler
incelenerek, deneylerin yapılıp-yapılmadığı, amacına ulaşılıp ulaşılmadığını
kontrol etmek amacıyla hazırlanan sorulara verilen cevaplar, frekans ve
yüzdeliklerine göre analiz edilmiştir.
Ankete katılan 4. sınıf öğretmenleri fen bilgisi ünitelerinde yer alan 47
deney ve etkinliklerin yapılma düzeyi ile ilgili olarak, en fazla yapılan deney
sayısının 34 (%50 ve üzeri), %50 ve altında olanların sayısını ise 13 olarak
belirtmişlerdir.
Araştırmaya katılan 5. sınıf öğretmenleri 61 deneyden %50’nin
üzerinde yapılan deney sayısı 50 iken %50 ve altında yapılan deney sayısı ise
11 olmuş fakat %25’nin altında yapılmayan deney olmadığı görülmüştür.
Yapılan araştırmanın sonucunda; 4. sınıf öğretmenlerinin fen bilgisi
deney ve etkinlikleri yapma düzeyinin 5. Sınıf öğretmenlerine göre düşük
olduğu görülmüştür. Düşük düzeyde yapma nedenlerini şu şekilde
belirtmişlerdir: deney araç gereçlerinin eksik olması, zamanın yetersiz
olması, öğretmenlerin kendilerini yeterli bulmamaları, deney düzeneğinin
hazır olması, mevsimin uygun olmaması, deneyin gerekli görülmemesi,
deneyle ilgili araç-gereçlerden bazılarının dış çevreden getirilmesi gereği,
deneyde yer alan canlılardan öğretmenlerin tiksinmesi ve konuların soyut
bulunmasıdır, atom modeli gibi.

Anahtar Kelimeler

İlköğretim , Fen Eğitimi ve Deneyleri , fen eğitimi

Kaynakça

• Afyon Rehberlik Araştırma Merkezi Müdürlüğü, “Eğitimde Başarısızlık Nedenleri ve Çözüm Yolları”, Afyon, 2003.
• KOMİSYON, Anadolu Üniversitesi Açık Öğretim Fakültesi, Eğitim Teknolojisi, Ankara, 1987.
• ALICI GÜZEL, İzzettin, Çağdaş Okulda Eğitim ve Öğretim, Sistem Yayıncılık, İstanbul, 1998.
• AYAŞ, A., S. ÇEPNİ, R. AKDENİZ “Fen Bilimleri Eğitiminde Laboratuarın Yeri ve Önemi” Çağdaş Eğitim Dergisi.
• BALCI, Ali, Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntem, Teknik ve İlkeler, Pegem yayıncılık, İstanbul, 1999
• BALTACIOĞLU, İ. Hakkı, Talim ve Terbiyede İnkılap, MEB.Yayınları, İstanbul, 1995.
• BIKMAZ, H. Fatma, “İlköğretim 4. ve 5. Sınıf Öğrencilerinin Fen Bilgisi Dersindeki Başarılarını Etkileyen Faktörler”, Yayımlanmamış Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi SBE, 2001.
• BİNBAŞIOĞLU, Cavit, Özel Öğretim Yöntemleri, Binbaşıoğlu Yayınevi, Ankara, 1974.
• CAFOĞLU, Zuhal, “Eğitimde Küresel Kimlik”, Yeni Türkiye Dergisi, S.19, Ocak- Şubat 1998.
• CANDAN, Ragıp, “İlkokul Beşinci Sınıf Sosyal Bilgiler ve Fen Bilgisi Derslerinin Amaçlarının Gerçekleşme Düzeyi”, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara Üniversitesi SBE, 1990.
• ÇANKAYA, Feridun, Eğitimde Deney, Çağdaş Eğitim Dergisi, Yıl. 8, S. 78, 1983.
• ÇİLENTİ, Kamuran, Eğitim Teknolojisi ve Öğrenme, Kadıoğlu Matbaacılık, Ankara, 1991. , Eğitim Teknolojisi ve Öğretim, Gül Yayınları, Ankara, 1998.
• ÇELİK, Vehbi, “Bilgi Toplumunun Eğitim Sistemi ve Geleceğe Yönelik Eğilimler”, Yeni Türkiye Dergisi, S.19, Ocak-Şubat 1998.
• DAĞLI, Abidin, Meral ÖNER, “İlköğretim Okulları II. Kademesinde Okuyan Öğrencilerin Fen Bilgisi Öğretmenlerinin Sınıf İçi İletişim Davranışlarına İlişkin Algıları”, Çağdaş Eğitim Dergisi, S. 292, Kasım 2002.
• DEMİREL, Özcan, Genel Öğretim Yöntemleri, Usem Yayınları, Anakara, 1996.
• DİNDAR, Halil, Süleyman YAMAN, “Öğretmenlerin İlköğretim 4. ve 5. Sınıflarda Fen Bilgisi Dersinde Öğretim Yöntemlerini Kullanma Durumları”, Kastamonu Eğitim Dergisi, C.10, S.1, Mart 2002.
• DİNDAR, Halil, “Ankara İli Lise Öğrencilerinin Biyoloji Öğretimindeki Araç ve Gereçleri Kullanma Sıklıklarına İlişkin Görüşleri”, Kastamonu Eğitim Dergisi, C. 8, S. 1, 2000.
• DOĞAN, Aysun, “İlköğretim Fen Bilgisi Derslerindeki Kimya Deneylerinin Değerlendirilmesi”, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Hacettepe Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, 1999
• ERDEMİR, Mustafa, Abdullah AYDIN, Hüseyin SOYLU, “İlköğretim Okulları 4. ve 5. Sınıflarda Fen Bilgisi Dersini Yürüten Öğretmenlerin Karşılaştıkları Sorunlar”, Kastamonu Eğitim Dergisi, C.7, S.2, Ekim 1999. ERDOĞAN İrfan, Okul Yönetimi ve Öğretim Liderliği, Sistem Yayıncılık. İstanbul, 2000.
• ERGÜN, Mustafa, Ali ÖZDAŞ, Öğretim İlke ve Yöntemleri, Kaya Matbaacılık, İstanbul, 1997
• Bahattin ERGEZER, İzzet ÇEVİK, Ali ÖZDAŞ, Öğretmenlik Mesleğine Giriş, Ocak Yayınları, Ankara, 1999.
• FİDAN, Nurettin,“İlkokul 5. Sınıfa Giriş Davranışları ve Öğretme Yöntemlerinin Fen Başarısına Etkileri” Çağdaş Eğitim Dergisi, S. 58, 1981. Okulda Öğrenme ve Öğretme, Alkım Yayınları, Ankara, 1996.
• GLASSER, William, Okulda Kaliteli Eğitim, Çeviren: Ulaş Kaptan, Beyaz Yayıncılık, İstanbul, 1999.
• GÜRDAL, Ayla, “İlköğretim Okullarında Fen Bilgisinin Önemi”, H.Ü.E.F. Dergisi, 1998. GÜMÜŞ, Fatma,“İlköğretim 5.Sınıf Öğrencilerinin Fen Bilgisi Dersinde Yapılan Deneylerin İşlem Basamaklarına İlişkin Algıları ve Erişi Düzeyleri”, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Hacettepe Üniversitesi SBE, 1999.
• HALİS, İsa, Öğretim Teknolojileri ve Geliştirme, Özgü Yayınları, Konya.
• KAPTAN, Fitnat, Fen Bilgisi Öğretimi, Anı Yayıncılık, Ankara, 1998. , “Fen Bilgisi Dersinde Öğrencileri Öğrenmeye Teşvik Eden Temel Öğretmen Davranışları, Çağdaş Eğitim Dergisi, Yıl. 21, S. 226, Kasım 1996.
• KAPTAN, Fitnat, Hünkar KORKMAZ, İlköğretimde Fen Bilgisi Öğretimi, MEB.yayınları, Ankara, 2001.
• KEMERTAŞ, İsmet, Uygulamalı Genel Öğretim Yöntemleri, Birsen Yayınevi, İstanbul, 2001.
• KOÇAK, Kemal, “Eğitim Araçlarının Eğitimdeki Yeri ve Önemi”, Çağdaş Eğitim Dergisi, Yıl. 21, S. 223, 1996.
• KORKMAZ, Hünkar, “İlkokul Fen Öğretiminde Araç-Gereç Kullanımı ve Laboratuar Uygulamaları Açısından Öğretmen Yeterlilikleri”, Yayınlanmış Yüksek Lisans Tezi, Hacettepe Üniversitesi SBE, 1997. , “Fen Eğitiminde Proje Tabanlı Öğrenmenin Yaratıcı Düşünme, Problem Çözme ve Akademik Risk Alma Düzeylerine Etkisi”, Yayınlanmamış Doktora Tezi, Hacettepe Üniversitesi, SBE, 2002.
• Milli Eğitim Bakanlığı, İlköğretim Fen Bilgisi 5, Birinci basım, Ankara, 2002. , İlköğretim Fen Bilgisi 4, Birinci basım, Ankara, 2002. , İlköğretim Okulu Ders Programları 5.Sınıf, Birinci basım, İstanbul, 2000. , İlköğretim Kurumları Fen Bilgisi Dersi Öğretim Programları, İstanbul, 1992. , İlköğretim Fen Bilgisi Laboratuar Araçları Kataloğu, DAYM. 2. basım, Ankara, Eylül 2000. , İlköğretim Birleştirilmiş Sınıflarda Fen Bilgisi ve Sosyal Bilgiler Öğretmen Kılavuz Kitabı, Ankara, 2002.
• NAGEL, K.Greta, Öğrenmenin Taosu, Çeviren: Beno KURYEL. Beyaz Yayınları, İstanbul, 1999.
• ÖZÇINAR, Zehra, “İlkokullarda Fen Öğretiminde Laboratuar Etkinliklerinin Değerlendirilmesi”, Yayımlanmamış Yüksek Lisana Tezi, Ankara Üniversitesi SBE, 1995.
• ÖZDEMİR, Mehmet, “Müfredat Laboratuar Okullarında Görev Yapan Öğretmenlerin Eğitim Araç-Gereçlerini Etkili Kullanma Durumlarına ve Hizmet İçi Eğitim İhtiyaçlarına Yönelik Bir Araştırma”, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi SBE, 2000. SERTER Nur, 21.Yüzyıla Doğru İnsan Merkezli Eğitim, Sarmal Yayıncılık. İstanbul, 1997.
• SÖNMEZ, Veysel, İlköğretim Fen Öğretimi Aday Öğretmen Kılavuzu, Ankara, 1997.
• TAŞDEMİR, Mehmet R, Ahmet GÜNŞEN, Öğretmen El Kitabı, Ocak Yayıncılık. Ankara, 1999.
• TEZCAN, Mahmut, “Gelecekte Eğitim”, Yeni Türkiye Dergisi, S. 19, Ocak-Şubat 1998. TOPSAKAL, Sabahattin, Fen Öğretimi, Alfa Yayınları, İstanbul, 1999.
• Türk Dil Kurumu, Türkçe Sözlük, TDK Basımevi, Ankara, 1998.
• UÇAR, Metin, “İlköğretimde Ders Araç-Gereçleri Kullanımı Konusundaki Öğretmen Görüşlerinin Değerlendirilmesi”, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Afyon Kocatepe Üniversitesi SBE, 1998.
• VARIŞ, Fatma, Eğitimde Program Geliştirme, Alkım Yayınları, Ankara, 1997. , “Eğitim Yoluyla Davranış Değiştirme”, A. Ü. Eğitim Bilimleri Dergisi, C.17, S.12, 1984.
• YALIN, İbrahim, Öğretim Teknolojileri ve Materyal Geliştirme, Nobel Yayıncılık, Ankara, 1999.
• YAMAN, Süleyman, “İlköğretim Okullarında Görev Yapan 4. ve 5. Sınıflarda Fen Bilgisi Dersinde Öğretim Yöntemlerinin Kullanma Durumlarına Yönelik Bir Araştırma”, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi SBE, 2002.
• YILMAZ Hasan, Öğretmenim Lütfen Bu Kitabı Okur musun?, Çizgi Yayıncılık. Konya, 2002.