İŞ AHLÂKI: KURAMSAL BİR YAKLAŞIM “Business Ethics: A Theorical Approach”

Yıl 2005, Cilt: 7 Sayı: 2, 258 - 275, 01.12.2005

Süleyman İlhan

Öz

Maksimum kâra odaklanan kimi firmaların kural tanımaz
uygulamalarına bağlı olarak toplumun/tüketicilerin, çalışanların ve çevrenin
zarar görmesi iş yaşamının ahlâki ilkeler temelinde yapılandırılması
gereksinimini arttırmıştır. İş yaşamının ahlâki ilkelere dayandırılması,
böylesi firmaların sorumsuz uygulamalarından kaynaklanan sorunların
önlenmesi ve kamusal bir faydanın sağlanması bakımından kilit önemdedir.
İş ahlâkı özelde iş yaşamının, genelde kamusal yaşamın istikrarlılığının da
temel koşullarından biridir. Zira, iş ahlâkının sosyo-ekonomik ilişkiler
sistemine egemen olması rüşvet, yolsuzluk, adam kayırma, spekülasyon, her
şeye rağmen kâr vb. biçimlerde dışa vuran toplumsal yozlaşmayı önleyici
niteliktedir. İş ahlâkı, özelde firma için de çok yönlü getirilerin ana kaynağı
durumundadır. Bu nedenle, iş ahlâkının sosyo-ekonomik süreçte aktif olarak
varolması kaçınılmaz bir gereklilik haline gelmiştir.
Anahtar Kelimeler: Ahlâk, İş Ahlâkı, Sosyal Sorumluluk.
Suffering of the society/consumers, workers and environment
depending on the non ruling applications of some of the firms focusing on
maximum profit has increased the necessity of consruction of business life in
the base of ethical principles. Constructining of the business life on the
ethical principles has a key importance in preventing these problems which
are created by such firms’ irresponsible applications and in acquiring a
publical benefit. The business ethics is also one of the basic conditions of
publical life stability in general and of business life in special. Because, the
dominance of business ethics on the system of socio-economical relations
has quality of preventing bribe, embezzlement, protection, speculation, profit
despite everything that reveals itself as examples of social undoing. The
business ethic is the main source of multisided benefits for the firms too. For
this reason existing of the business ethics actively in the socio-economical
process has become the unavoidable necessity.
Key Words: Ethics, Business Ethics, Social Responsibility.

Anahtar Kelimeler

İŞ AHLAKI , KURAM , YAKLAŞIM

Kaynakça

• AKTAN, Coşkun Can. (2004) Toplam Ahlak: Temiz Topluma Doğru, İstanbul: Zaman Kitap.
• ANDREWS, R. (1991) “The Ethics of Business Organizations”, President and Fellows of Harvard College (Edit.), Ethics at Work, Boston: Harvard University Press, pp.39-44.
• ARSLAN, Mahmut. (2001) İş ve Meslek Ahlakı, Ankara: Nobel Yayınları.
• BAYRAK, Sabahat. (2001) İş Ahlakı ve Sosyal Sorumluluk, İstanbul: Beta Yayınları.
• BİNKS, Martin, VALE, Philip. (1990) Entrepreneurship and Economic Change, London: McGraw-Hill Book Company.
• DECK, Michael C. (1998) “Corporate Codes and Ethics Programs”, Hartman, Laura Pincus (Edit.), Perspective In Business Ethics, Chicago: McGraw-Hill Press, pp.395-398.
• DEDEOĞLU, Gözde. (2004) Etik Düşünce ve Postmodernizm, İstanbul: Telos Yayayınları.
• DEMİR, Ömer. (2003) İktisat ve Ahlak, Ankara: Liberte Yayınları.
• DONALDSON, Thomas, GINI, A. R. (1990) Case Studies In Business Ethics, New Jersey: Prentice-Hall.
• DURAK, İbrahim, YÜCEL, Atilla. (2003) “Küreselleşme Sürecinde İşletmelerde Etik”, Piyasa Dergisi, Sayı. 5, s.85-89. DURKHEİM, Emile. (1962) Meslek Ahlâkı (Çev: Mehmet Karasan), İstanbul: Milli Eğitim Basımevi.
• HENDERSON, Verne E. (1992) What’s Ethical In Business?, New York: McGraw-Hill Publications.
• HOWARD, Robert. (1991) “Values Make the Company: An Interview With Robert Haas”, President and Fellows of Harvard College (Edit.), Ethics at Work, Boston: Harvard University Press, pp.55-66.
• KIREL, Çiğdem. (2000) Örgütlerde Etik Davranışlar, Yönetimi ve Bir Uygulama Çalışması, Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayınları.
• KUÇURADİ, İoanna. (2002) “Etik Kavramı”, Bal, İhsan Eryılmaz, M. Bedri (Der.), Polis Meslek Etiği, Ankara: Polis Akademisi Başkanlığı Yayınları, ss.45-51
• LEISINGER, Klaus M. (2000) “İşletme Etiği, Çokuluslu Şirketler ve Gelişmekte Olan Ülkeler”, Tepe, Harun (Der.), Etik ve Meslek Etikleri: Tıp, Çevre, İş, Basın, Hukuk ve Siyaset, Ankara: Türkiye Felsefe Kurumu Yayınları, ss.75-102.
• McHUGH, Francis P. (1992) İş Ahlakı, İstanbul: TÜSİAD Yayınları.
• MENDONCA, Manuel, KANUNGO, Rabindra N. (1998) “Ethical Entrepreneurship: Challenges and Rewards”, Kanungo, Rabindra N. (Edit.), Entrepreneurship and Innovation: Models for Development, New Delhi: Sage Publications, pp.200-212.
• MILLER, JR, FRED D., AHRENS, John. (1993) “The Social Responsibility of Corporations”, White, Thomas I. (Edit.), Business Ethics: A Philosophical Reader, New York: Macmillan Publ. Comp., pp.187-204.
• ONARAN, Oğuz. (1981) Çalışma Yaşamında Güdülenme Kuramları, Ankara: Ankara Üniversitesi SBF Yayınları.
• SACCONI, Lorenzo. (2000) “Ethics, Corporate Culture and Economic Modelling”, Koslowski, Peter (Edit.), Contemporary Economic Ethics and Business Ethics, Berlin: Springer Press, pp.80 114.
• SCHULZE, Nergis. (1997) “İşletme Etiği Konusuna Kavramsal Bir Yaklaşım”, Amme İdaresi Dergisi, Sayı.4, s.35-51. SÜER, Sezin. (2000) Business Ethics In Turkey (Basılmamış Yüksek Lisans Tezi), İstanbul: Marmara Üniversitesi SBE.
• TİERNEY, Elizabeth, P. (1997) İş Ahlakı (Çev: Günhan Günay), İstanbul: Rota Yayınları.
• TÜGİAD, (1992), İş Ahlakı ve Türkiye’de İş Ahlakına Yönelik Tutumlar, İstanbul: TÜGİAD Yayınları.
• UNNIA, Mario. (1990) “The Importance of The Cultural Context For Business Ethics: The Italian Example”, Enderle, Georges et all. (Edit.), People In Corporations: Ethical Responsibilities and Corporate Effectiveness, Dordrecht: Kluwer Academic Publications, pp.247-249.
• UZUNÇARŞILI, Ülkü, TOPRAK, Meral, ERSUN, Oğuz.
• (2000) Şirket Kültürü ve İş Prensipleri, İstanbul: İstanbul Ticaret Odası Yayınları.