Aydın İlindeki Efsanelerde Geçen Coğrafi Ögelerin Analizi
Öz
Efsaneler, bir doğa olayını, bir varlığın meydana gelişini ya da doğa olaylarından birinde meydana gelen değişikliği olağanüstü açıklamalarla kuşaktan kuşağa aktaran söylencelerdir. Fen ve sosyal bilimlere konu olan, insan hayatını şekillendiren fiziki ve beşeri birçok coğrafi unsur efsanelere de ilham kaynağıdır. Ancak, insanın çevreye bağımlılığının geçmişten günümüze azalmasıyla kültürler hakkında bilgi veren efsaneler gibi birçok sözel ürün de unutulmuştur. Bu çalışmada Aydın ve çevresinde derlemeleri yapılan efsanelerde geçen coğrafi ögeler incelenmiş; elde edilen coğrafi öğelerin eğitim amaçlı kullanılabileceğine işaret edilmek istenmiştir. Bu çalışmanın araştırma sahası Aydın ili sınırlarıdır. Çalışmada kullanılan efsaneler literatür taraması ile elde edilmiştir. Veri analizinde kullanılan yöntem ise betimsel analizdir. Çalışmada Aydın ili ile ilgili derlemeleri yapılan on dört adet efsaneye ulaşılmış ve bu efsanelerde geçen coğrafi ögeler analiz edilmiştir. Çine Çayı Efsanesi, Meander Irmağı Efsanesi, Güzelhisar, Kızlarhisarı, Nazlı ile Beyin Oğlu bu efsanelerden birkaçıdır. Bu efsanelerde geçen coğrafi ögeler fiziki, beşeri ve ekonomik coğrafya unsurları açısından incelenmiştir. Bunun için coğrafi ögelerin frekans ve yüzde değerleri hesaplanmış; bunlar tablolar halinde metin içerisinde verilmiştir. Yapılan analiz sonucunda frekans değerlerine bakıldığında fiziki coğrafyaya ait (Meander, dağ, kaya, göl) ögelerin beşeri ve ekonomik coğrafya ögelerine kıyasla daha fazla olduğu tespit edilmiştir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Akurgal, E. (2014). Anadolu Uygarlıkları. Ankara: Phoenix Yayınevi.
- Aliağaoğlu, A. (2013). “Şehirsel Toponomi: Balıkesir İlinde Mahalle Adları, Bir Sınıflandırma Denemesi”. Balıkesir University The Journal of Social Sciences Institute, 16(29):45-62.
- Atakan, A. (2002). Afyohkarahisar Efsanelerinin Eğitim Açısından İncelenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi: İzmir.
- Aydın Valiliği. (t.y.). Aydın İl Tarihi, İl Kültür Turizm Müdürlüğü Yayını, Aydın.
- Batur, S. (2016). Kent Kent Yurdumuzun Söylenceleri. İstanbul: Altın Kitaplar Yayınevi, 4. Baskı.
- Bayındır, H.H. ve Poyrazoğlu, H.F. (1966). Aydın Kenti Tarihi, Coğrafyası ve Bugünü. Aydın: Kolalı Matbaası.
- Bayladı, D. (2004). Efsaneler Dünyasında Anadolu. İstanbul: Say Yayınları, 3. Baskı.
- Baysan, S. ve Kara, A. (2014). “Aydın’da Mahalle, Bulvar, Cadde ve Sokak Adları: Şehirsel Toponomik Özellikler”, Coğrafi Bilimler Dergisi, 12(1): 23-48.
- Bean, G.E. (2001). Eski Çağda Ege Bölgesi, İstanbul: Arion Yayınevi, 3. Baskı.
- Cemiloğlu, M. (2006). “Eğitim Bilimi Açısından Örtük Program ve Halk Anlatılarının Örtük Program Bağlamında Değerlendirilmesi”. Bursa Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(2):257-269.
