İsmet Paşa'nın 1932 Sovyet Rusya Ziyareti Üzerine
Öz
Bu araştırmanın konusu İsmet Paşanın Mayıs
1932’de gerçekleştirdiği Sovyet Rusya ziyaretidir. Araştırmada ziyaretin nedenleri, ziyaret
programı ve görüşmeler, ziyaretin sonuçları üzerinde durulmuştur. Bu kritik ziyaretin
görüşmeler yönüyle perde arkasının ve mevcut literatürde sonuçları arasında
belirtilmeyen hususlarının ortaya konulması araştırmanın başlıca amacıdır.
Ayrıca Türk tarafının ziyarin sonucu olarak ilişkilerin yoğunlaşmasına nasıl
bir anlam yüklediğinin ortaya konulması da çalışmanın bir diğer amacıdır. Araştırma
ile ilgili verilerin büyük kısmı ziyaretin günü gününe takip edilerek paylaşıldığı
Akşam gazetesi nüshalarından elde edilmiştir. Bunun yanında konu hakkında
yazılmış telif-tetkik ve hatırat türü eserlerle sınırlı da olsa Başbakanlık
Cumhuriyet Arşivindeki belgelerden yararlanılmıştır. Araştırma sonucunda
ziyarette Türkiye’nin Balkan Paktı Projesi ve Milletler Cemiyetine üye olma
çabaları hakkında Sovyetlere daha önce verdiği taahhütlere bağlı kalacağı ve
dostane ilişkilerin sürdürüleceği mesajını ve teminatını verdiği, bunları
yaparken Avrupalı devletlerle sorunlarını büyük ölçüde geride bırakmanın avantajıyla
Sovyetlere karşı daha müstakil ve kararlı bir dış politika takip etmeye
başladığı tespit edilmiştir. Ayrıca iktisadı iş birliğinin geliştirildiği ve
siyasi ilişkilerin büyük ölçüde pürüzsüz yolunda olduğunun anlaşıldığı bu
ziyaret sonucunda, Türk yetkililerin taraflar arasındaki bu yakınlaşmaya başka
anlamlar yüklenmemesi için özellikle iki ülke arasındaki rejim ve anlayış
farkına dikkat çektiği de ulaşılan bir başka sonuç olmuştur.
Anahtar Kelimeler
İsmet Paşa,Milletler Cemiyeti,Sovyet Rusya,Türkiye,1932 Ziyareti
Kaynakça
- Başbakanlık Cumhuriyet Arşivi: Fon Kodu: 30.10.0.0, Yer Numarası: 248.677.8, Belge Tarihi: 08.05.1932.
- Akşam Gazetesi: 24 Nisan 1932, 25 Nisan 1932, 28 Nisan 1932, 29 Nisan 1932, 30 Nisan 1932, 4 Mayıs 1932, 8 Mayıs 1932, 9 Mayıs 1932, 10 Mayıs 1932,11 Mayıs 1932, 16 Mayıs 1932.
- Alantar, Ö.Z. (2004). “Türk Dış Politikasının Analizi”, İçinde: Türk Dış Politikasında Milletler Cemiyeti Dönemi (Der.F. Sönmezoğlu), İstanbul: Der Yayınları.
- Bilge, S. (1992). Güç Komşuluk Türkiye-Sovyetler Birliği İlişkileri 1920-1964, Ankara: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
- Ertan, T.F., (2011). Atatürk’ten Soğuk Savaş Dönemine Türk-Rus İlişkileri I: Çalıştay Bildirileri, İçinde: İsmet İnönü’nün Rusya Gezisi, Ankara: Atatürk Araştırma Merkezi Yayınları.
- Gürün, K. (2010). Türk-Sovyet İlişkileri 1920-1953, Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.İnönü, İ. (2009). Hatıralar, (Yay.Haz. S. Selek), Ankara: Bilgi Yayınevi.
- Pınar, L. (2017). “Atatürk Dönemi Türk Dış Politikası I”, İçinde: Atatürk Dönemi Türk Dış Politikasında Güvenlik Arayışları: İdealizm-Realizm Kıskacında Türkiye (Ed: İ.Şahin), İstanbul: İdeal Kültür Yayıncılık.
- Şahin, İ-Müezzinoğlu, E. (2016). Lokarno Musul Kıskacında Türk-Sovyet İlişkileri, İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 5(4):641-676.
- Tacibayev, R. (2004). Kızıl Meydan’dan Taksim’e Siyasette, Kültürde ve Sanatta Türk-Sovyet İlişkileri 1925-1945, İstanbul: Truva Yayınları.
- Tunçay, M. (1992). Türkiye’de Sol Akımlar-II (1925-1936), İstanbul: BDS Yayınları.
