Türkiye’de Makroekonomik Faktörler ile Sağlık Harcamaları ve Sağlık Bakanlığı Bütçesi Arasındaki İlişkinin ARDL Sınır Testi Yaklaşımı ile İncelenmesi

Ümit Çıraklı

doi:10.32709/akusosbil.449527

TR EN

Türkiye’de Makroekonomik Faktörler ile Sağlık Harcamaları ve Sağlık Bakanlığı Bütçesi Arasındaki İlişkinin ARDL Sınır Testi Yaklaşımı ile İncelenmesi

Öz

Bu çalışmanın amacı, Türkiye’de makroekonomik faktörler ile sağlık harcamaları ve Sağlık Bakanlığı bütçesi arasındaki ilişkilerin ve makroekonomik faktörlerdeki değişimin bu değişkenleri etkileyip etkilemediğinin ortaya konulmasıdır. Bu kapsamda, 1974-2015 yılları arası reel GSYH, işsizlik, enflasyon, sağlık harcamaları ve Sağlık Bakanlığı bütçesi verileri ARDL (Autoregressive Distributed Lag) sınır testi yaklaşımı kullanılarak incelenmiştir. Çalışma sonucunda, gelir artışının Türkiye’de sağlığa ayrılan kaynakları artırdığı, Türkiye’de kamu sağlık harcamalarında genel olarak genişletici politikanın tercih edildiği ve Türkiye’de özellikle son on yılda sosyal güvenlik sisteminin güçlendirilmesi ile makroekonomik değişimlerin olası olumsuz sağlık etkilerinin önlenmesi kapasitesinin arttığı sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Sağlık harcamaları,bütçe,makroekonomik faktörler,ARDL sınır testi

Kaynakça

Aggleton, P. (1990). Health. London: L & L Composition Ltd.
Bahmani-Oskooee, M. & Ng, R. C. W. (2002). Long-Run Demand for Money in Hong Kong: An Application of the ARDL Model. International Journal of Business and Economics, 1(2), 147-155.
Blum, H. L. (1974). Planning for Health: Development and Application of Social Change Theory. New York: Human Sciences Press.
Brunner, E. ve Marmot, M. G. (2006). Social Organization, Stress and Health. In Marmot, M. G. & Wilkinson, R. G. (Ed.). Social Determinants of Health. Oxford: Oxford University Press.
Bulutay, T. (1995). Employment, Unemployment and Wages in Turkey. ILO, Ankara: Devlet İstatistik Enstitüsü.
BUMKO. (2016). İstatistikler: Bütçe Büyüklükleri ve Bütçe Gerçekleşmeleri. http://www.bumko.gov.tr/TR,157/butce-buyuklukleri-ve-butce-gerceklesmeleri.html (Erişim: 02 Ekim 2016).
Catalano, R. (2009). Health, Medical Care, and Economic Crisis. The New England Journal of Medicine, 360(8), 749-751.
Christian, P. (2009). Impact of the Economic Crisis and Incrase in Food Prices on Child Mortality: Exploring Nutritional Pathways. The Journal of Nutrition, 140, 177-181.
Çiftci, F. (2009). Küreselleşme Sürecinde Gelişmekte Olan Ülkelere Yönelik Sermaye Akımlarının Ekonomik Büyüme Üzerindeki Etkileri: Türkiye Örneği. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Muğla Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Muğla.
Çiftci, F. ve Yıldız, R. (2015). Doğrudan Yabancı Yatırımların Ekonomik Belirleyicileri: Türkiye Ekonomisi Üzerine Bir Zaman Serisi Analizi. Business and Economics Research Journal, 6(4), 71-95.

Dahlgren, G. ve Whitehead, M. (1991). Policies and Stretegies to Promote Social Equity in Health. Institute for Future Studies.
Darby, J. ve Melitz, J. (2008). Social Spending and Automatic Stabilisers in the OECD. Economic Policy, 23, 715–716.
Del Grenado, J. A., Gupta, S.ve Hajdenberg, A. (2010). Is Social Spending Procyclical? IMF Working Paper, WP/10/234, IMF.
Evans, R. G. ve Stoddart, G. L. (1990). Producing Health, Consuming Health Care. Social Science & Medicine, 31(12), 1347 – 1363.
HPC (Healthy Public Policy). (2011). Social Environments and Health. Concept Paper. Edmonton: Alberta Health Services.
Kalkınma Bakanlığı. (2014). Onuncu Kalkınma Planı (2014-2018) Tıbbi Cihaz ve Tıbbi Malzeme Çalışma Grubu Raporu. Ankara.
Kalkınma Bakanlığı. (2015). Ekonomik ve Sosyal Göstergeler (1950-2015). T.C. Kalkınma Bakanlığı, Ankara.
Kavuncubaşı, Ş. ve Yıldırım, S. (2010). Hastane ve Sağlık Kurumları Yönetimi. Ankara: Siyasal Kitapevi.
Keegan, C., Thomas, S., Normand, C. ve Portela, C. (2013). Measuring recession severity and its impact on healthcare Expenditure. Int. J. Health Care Finance Econ., 13(2), 139-155, DOI 10.1007/s10754-012-9121-2
Kontorovich, V. (2001). The Russian Health Crisis and the Economy. Communist and Post-Communist Studies, 34, 221-240.
Lalonde, M. (1974). A New Perspective on the Health of Canadians. A Working Document. Ottowa: Government of Canada.
OECD. (2016e). OECD Statistics: Health Expenditure and Financing. http://stats.oecd.org/ (Erişim: 05 Ağustos 2016).
Özer, Ö., Yıldırım, H. H. ve Yıldırım, T. (2015). Sağlık Sistemlerinde Finansal Sürdürülebilirlik: Kuram ve Uygulama. Ankara: ABSAM Yayınları.
Pesaran, M. H., Shin, Y. & Smith, R. J. (2001). Bounds Testing Approaches to the Analysis of Level Relationships. Journal of Applied Econometrics, 16(3), 289-326.
Ruckert, A. & Labonte, R. (2012). The Global Financial Crisis and Health Equity: Toward a Conceptual Framework. Critical Public Health, 22(3), 267-279.
İTO (İstanbul Ticaret Odası) ve Sargutan, A. E. (2009). Tıbbi Cihaz ve Malzeme İthalatı, Yarattığı Kayıplar ve Çözüm Önerileri. İstanbul: Rema Matbaacılık.
Somunoğlu, S. (2012). Sağlık-Sağlık Sistemleri ve Türk Sağlık Sistemi. İçinde: Tatar, M. (Ed.), Sağlık Kurumları Yönetimi-I (2–26). Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Yayını No: 2631.
Şahin, B. (1996). Sağlık Statüsünün Ölçülmesi: Bypass Ameliyatı Olan Hastaların Algılanan Sağlık Statüleri Üzerine Bir Araştırma. Yüksek Lisans Tezi, Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Sağlık Kurumları Yönetimi, Ankara.
Tangcharoensathien, V., Harnvoravongchai, P., Pitayarangsarit, S. & Kasemsup, V. (2000). Health Impacts of Rapid Economic Changes in Thiland. Social Science & Medicine, 51, 789-907.
Thomas, S., Keegan, C., Barry, S., Layte, R., Jowett, M. ve Normand, C. (2013). A Framework for Assessing Health System Resilience in an Economic Crisis: Ireland as a Test Case. BMC Health Services Research, 13:450.
Tunçsiper, B. & Biçen, Ö. F. (2013), “Avrupa Borç Krizinin Türkiye’nin İhracatı Üzerindeki Etkileri”, in S. Sarı, A. H. Gencer & İ. Sözen (Eds.). Proceedings of Inernational Conference on Eurasian Economies, 17-18 September, St. Petersburg, Russia, 486-495.
TÜİK. (2016). İşgücü İstatistikleri. http://www.tuik.gov.tr/PreTablo.do?alt_id=1007 (Erişim: 8 Ağustos 2016).
Williams, M. N., Grajales, C. A. G. and Kurkiewicz, D. (2013). Assumptions of Multiple Regression: Correcting Two Misconceptions. Practical Assessment, Research & Evaluation, 18(11), 1-14.
WHO. (1948). Constitution. Geneva: WHO.
World Bank. (2016a). World Development Indicators. [http://databank.worldbank.org/data/reports.aspx?source=2&country=TUR#] (Erişim: 4 Ağustos 2016).
World Bank. (2016b). World Development Indicators. [http://databank.worldbank.org/data/reports.aspx?source=2&country=TUR#] (Erişim: 8 Eylül 2016).
Yıldırım, H. H. (2015). Sağlık ve Siyaset Yazıları, 1. Baskı. Ankara: ABSAM Yayınları.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Ümit Çıraklı ^*
0000-0002-3134-8830
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2019

Gönderilme Tarihi

31 Temmuz 2018

Kabul Tarihi

17 Mayıs 2019

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2019 Cilt: 21 Sayı: 2

DOI

https://doi.org/10.32709/akusosbil.449527

IZ

https://izlik.org/JA24ZJ89TH

APA

Çıraklı, Ü. (2019). Türkiye’de Makroekonomik Faktörler ile Sağlık Harcamaları ve Sağlık Bakanlığı Bütçesi Arasındaki İlişkinin ARDL Sınır Testi Yaklaşımı ile İncelenmesi. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21(2), 581-596. https://doi.org/10.32709/akusosbil.449527

AMA

1.Çıraklı Ü. Türkiye’de Makroekonomik Faktörler ile Sağlık Harcamaları ve Sağlık Bakanlığı Bütçesi Arasındaki İlişkinin ARDL Sınır Testi Yaklaşımı ile İncelenmesi. AKÜSBD. 2019;21(2):581-596. doi:10.32709/akusosbil.449527

Chicago

Çıraklı, Ümit. 2019. “Türkiye’de Makroekonomik Faktörler ile Sağlık Harcamaları ve Sağlık Bakanlığı Bütçesi Arasındaki İlişkinin ARDL Sınır Testi Yaklaşımı ile İncelenmesi”. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 21 (2): 581-96. https://doi.org/10.32709/akusosbil.449527.

EndNote

Çıraklı Ü (01 Haziran 2019) Türkiye’de Makroekonomik Faktörler ile Sağlık Harcamaları ve Sağlık Bakanlığı Bütçesi Arasındaki İlişkinin ARDL Sınır Testi Yaklaşımı ile İncelenmesi. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 21 2 581–596.

IEEE

[1]Ü. Çıraklı, “Türkiye’de Makroekonomik Faktörler ile Sağlık Harcamaları ve Sağlık Bakanlığı Bütçesi Arasındaki İlişkinin ARDL Sınır Testi Yaklaşımı ile İncelenmesi”, AKÜSBD, c. 21, sy 2, ss. 581–596, Haz. 2019, doi: 10.32709/akusosbil.449527.

ISNAD

Çıraklı, Ümit. “Türkiye’de Makroekonomik Faktörler ile Sağlık Harcamaları ve Sağlık Bakanlığı Bütçesi Arasındaki İlişkinin ARDL Sınır Testi Yaklaşımı ile İncelenmesi”. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 21/2 (01 Haziran 2019): 581-596. https://doi.org/10.32709/akusosbil.449527.

JAMA

1.Çıraklı Ü. Türkiye’de Makroekonomik Faktörler ile Sağlık Harcamaları ve Sağlık Bakanlığı Bütçesi Arasındaki İlişkinin ARDL Sınır Testi Yaklaşımı ile İncelenmesi. AKÜSBD. 2019;21:581–596.

MLA

Çıraklı, Ümit. “Türkiye’de Makroekonomik Faktörler ile Sağlık Harcamaları ve Sağlık Bakanlığı Bütçesi Arasındaki İlişkinin ARDL Sınır Testi Yaklaşımı ile İncelenmesi”. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 21, sy 2, Haziran 2019, ss. 581-96, doi:10.32709/akusosbil.449527.

Vancouver

1.Ümit Çıraklı. Türkiye’de Makroekonomik Faktörler ile Sağlık Harcamaları ve Sağlık Bakanlığı Bütçesi Arasındaki İlişkinin ARDL Sınır Testi Yaklaşımı ile İncelenmesi. AKÜSBD. 01 Haziran 2019;21(2):581-96. doi:10.32709/akusosbil.449527

THE EFFECTS OF ECONOMIC VARIABLES ON HEALTH EXPENDITURE PER CAPITA AND LIFE EXPECTANCY AT BIRTH: PANEL DATA ANALYSIS FOR MIDDLE TOP INCOME COUNTRIES

Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi

https://doi.org/10.30798/makuiibf.909994

ASYMMETRIC AND STRUCTURAL EFFECTS OF EXCHANGE RATE, INFLATION AND FUNDING COSTS ON CBRT RESERVES

R&S - Research Studies Anatolia Journal

https://doi.org/10.33723/rs.1753141

The Relationship Between Health Expenditure Efficiency and Key Macroeconomic Variables: Evidence from MIST Countries

Current Research in Social Sciences

https://doi.org/10.30613/curesosc.1750343

This work is licensed under Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International

Türkiye’de Makroekonomik Faktörler ile Sağlık Harcamaları ve Sağlık Bakanlığı Bütçesi Arasındaki İlişkinin ARDL Sınır Testi Yaklaşımı ile İncelenmesi

Türkiye’de Makroekonomik Faktörler ile Sağlık Harcamaları ve Sağlık Bakanlığı Bütçesi Arasındaki İlişkinin ARDL Sınır Testi Yaklaşımı ile İncelenmesi

Öz

Anahtar Kelimeler

Investigation of the Relationship between Macroeconomic Factors and Health Expenditures and Ministry of Health Budget in Turkey through ARDL Bounds Testing Approach

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster

Cited By

Türkiye’de Ekonomik Faktörler ve Sağlık İşgücü İstihdamı Arasındaki İlişki: Ekonometrik Bir Analiz

SAĞLIK SEKTÖRÜ HARCAMALARININ MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER ÜZERİNDEKİ ETKİSİNİN ANALİZİ

Sağlık Harcamalarına Etki Eden Faktörlerin Belirlenmesi: Gelişmiş ve Gelişmekte Olan Ülkeler Örneği

EKONOMİK KRİZLERİN GÖLGESİNDE: SAĞLIĞIN YAŞADIĞI KRİZLERİN İNCELENMESİ

THE EFFECTS OF ECONOMIC VARIABLES ON HEALTH EXPENDITURE PER CAPITA AND LIFE EXPECTANCY AT BIRTH: PANEL DATA ANALYSIS FOR MIDDLE TOP INCOME COUNTRIES

ASYMMETRIC AND STRUCTURAL EFFECTS OF EXCHANGE RATE, INFLATION AND FUNDING COSTS ON CBRT RESERVES

The Relationship Between Health Expenditure Efficiency and Key Macroeconomic Variables: Evidence from MIST Countries