Erken Çocukluk Döneminde Yönetici İşlevlerin Gelişimi ve Değerlendirilmesi ile İlgili Türkiye’de Yapılan Bilimsel Çalışmaların İncelenmesi
Öz
Çağımızın getirileri
içinde olumlu olduğu kadar bilinçsiz tüketim sonucu olumsuz özellikleri de
yadsınamaz olan dijital kültür etkileri gündemdedir. Gelişmekte olan ülkemizde
hızlı teknolojik değişimlerin etkisiyle büyüyen çocuklar; hızlı tüketen, sabırsız,
tatminsiz bireylere dönüşmektedir. Yönetici
işlevler; yeni karşılaşılan görevleri gerçekleştirmek için gerekli olan
karmaşık bilişsel süreçler olarak tanımlanır. Kritik dönemlerin içinde bulunduğu erken çocukluk dönemi çocukların
yönetici işlevlerinin gelişimi ve değerlendirilmesi açısından değerlidir. Bu
araştırma, erken çocukluk döneminde yönetici işlevlerin gelişimi ve
değerlendirilmesi konusunda bilimsel çalışmaların incelenmesi amacıyla
yapılmıştır. Yapılan araştırmada doküman analizi yöntemi kullanılmıştır. Bu
yöntem, araştırılması planlanan konular hakkında bilgi içeren yazılı
materyallerin analizini kapsar. Araştırmada belirlenmiş bilimsel çalışmalardan;
yüksek lisans ve doktora tezlerine Ulusal Tez Merkezi; makalelere ulusal ve
uluslararası hakemli eğitim dergilerini kapsayan Google Akademik kullanılarak
ulaşılmıştır. Ardından yönetici/yürütücü işlevlerin kapsadığı kavramlardan
belirlenen ‘çalışma belleği, dikkat, dürtü, empati, ketleme, öz düzenleme,
problem çözme, bilişsel esneklik, akıl yürütme’ anahtar kelimeleri ile taramaya
devam edilmiştir. Bu doğrultuda,
2000-2017 yılları arasında yurt içinde yapılmış 34 bilimsel çalışma, araştırma
kapsamına alınmıştır. Ülkemizde yönetici işlevlerin erken çocukluk
dönemindeki gelişimine yönelik az sayıda çalışma göze çarpmaktadır. Özellikle
bu çalışmaların eğitim alanında bilişsel ve duygusal bütünlükte ele alınmadığı
tespit edilmiştir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Akkaya, S. (2006). Okulöncesi Eğitim Kurumlarında Uygulanan Fen ve Doğa Etkinliklerinin Çocukların Problem Çözme Becerilerine Etkisi Konusunda Öğretmen Görüşleri, Anadolu Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, Eskişehir.
- Akkaya Ersan, G. (2014). 60-72 Aylık Çocukların Sosyal Problem Çözme Becerilerinin ve Akran İlişkilerinin İşitsel Muhakeme ve İşlem Becerileri Açısından İncelenmesi, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, Konya.
- Aktürk, B. (2012). Understanding the Gestural, Lexical and Grammatical Development of Turkish-Speaking Infants and Toddlers: Validity Study of the Turkish Communicative Development Inventory (TIGE), Koç University Graduate School of Social Sciences, Master’s Thesis, İstanbul.
- Alakoç, D. (2005). Okulöncesi Eğitim Kurumlarında Görev Yapan Öğretmenlerin İletişim ve Problem Çözme Becerilerinin Karşılaştırmalı Olarak İncelenmesi, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, Konya.
- Alemdar Coşkun, M. (2016). Problem Çözme Eğitim Programının Anasınıfına Devam Eden Çocukların Problem Çözme Becerileri İle Kişiler Arası Problem Çözme Becerilerine Etkisi, Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Doktora Tezi, Ankara.
- Arabacı, N. (2011). Anne-Baba-Çocuk İletişimini Değerlendirme Aracı’nın (ABÇİDA) Geliştirilmesi ve Anne-Baba-Çocuk İletişiminin Bazı Değişkenler Açısından İncelenmesi, Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Doktora Tezi, Ankara.
- Ardilla, A. (2008). On The Evolutionary Origins of Executive Functions, Brain and Cognition, 68: 92-99.
- Arslan, A. (2012). 6 Yaş Grubu Çocuklarda Genel Problem Çözme Becerilerini Değerlendirme Ölçeğinin Geliştirilmesi, Geçerlik ve Güvenirlik Çalışmaları, Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, Ankara.
- Ata, A. (2015). Factors Effecting Teacher-Child Communication Skills and Self-Efficacy Beliefs: An Investigation on Preschool Teachers, The Graduate School of Social Sciences of Middle East Technical University, Master’s Thesis, Ankara.
- Baddeley, A. ve Hitch, G. J. (2000). Development of working memory: should the pascual-leone and the Baddeley and Hitch models be merged?, Journal of Experimental Child Psychology, 77:128–137.