Sovyet-Çin Uyuşmazlığında ABD Faktörü

Umut Bekcan

doi:10.32709/akusosbil.518339

EN TR

Sovyet-Çin Uyuşmazlığında ABD Faktörü

Öz

Sovyet-Çin Uyuşmazlığı 1960’ların başında kesinleşti. Kuşkusuz bu durum sosyalist blokun gücüne, birliğine ve prestijine büyük zarar verdi. Bu süreçte Amerika Birleşik Devletleri (ABD) Çin Halk Cumhuriyeti (ÇHC/Çin) ile diplomatik ilişkiler kurdu. Çin de bu yakınlaşmaya “Sovyet tehdidini” dengelemek için olumlu cevap verdi. Bu çalışmada; ABD’nin Sovyetler Birliği (SSCB)-Çin ilişkilerinin bozuk olmasından faydalanarak Soğuk Savaş’ta SSCB’ye karşı avantaj sağlamaya çalıştığını, Çin’in ise SSCB’den tehdit algılaması sonucu ABD’yle ilişkilerini normalleştirdiğini ortaya koymak amaçlandı. Konu, Rusça ve İngilizce resmi, birincil ve ikincil kaynaklar kullanılarak incelendi. 1980’lerin ikinci yarısında Soğuk Savaş’ın gerilimi düştü. Bu süreçten kazançlı çıkan devlet ise ABD oldu. İdeolojik olarak rakibi SSCB’ye üstünlük sağladı. Sovyet-Çin ilişkileri düzeldi ama Soğuk Savaş sona ermiş, SSCB çözülüş sürecine girmişti. Artık ABD yeni uluslararası sistemin tek lideriydi.

Anahtar Kelimeler

Sovyetler Birliği,Çin,ABD,soğuk savaş,dış politika

Kaynakça

Bekcan, U. (2013). Yeni dünya düzeninde Rusya-Çin ilişkileri. Ankara: Phoenix Yayınları.
Bekcan, U. (2017). Why did the Vietnam War not decrease the tension of the Sino-Soviet dispute?. (Eds: G. Rata, M.A. Icbay, H. Arslan). Recent Developments in sociology and social work. Bialystok: E-BWN, 440-448.
Bekcan, U. (2018). Sovyet-Çin uyuşmazlığını anlamak: 20. kongre’den 1963 parti mektuplarına. The Turkish Yearbook of International Relations, 49(0), 89-115.
Biao, L. (2004). Report to the ninth national congress of communist party of china. http:// www.marxists.org/reference/archive/lin-biao/1969/04/01.htm (Erişim tarihi: 18.12.2018).
Bogaturov, A. (2009). Stabilizatsiya mejdunarodnoy sistemı (1969-1973). Sistemnaya istoriya mejdunarodnıh otnoşeniy, Tom 2, (red: A. Bogaturov), Moskva: Kulturnaya Revolyutsiya, ss. 330-373.
Bordaçev, T., “Vozobnovleniye bipolyarnoy konfrontatsii (1980-1985)”, Sistemnaya istoriya mejdunarodnıh otnoşeniy, Tom 2, (red: A. Bogaturov), Moskva: Kulturnaya Revolyutsiya, ss. 420-458.
Cri English (2006). Chairman Mao Zedong’s theory on the division of the three world and the strategy of forming an alliance against an opponent. http://english.cri.cn/ 3126/2006/09/07/269@136182.htm (Erişim tarihi: 18.12.2018).
Girard, B. (2018). Nixon’s China sell-out. https://thediplomat.com/2018/07/nixons-china-sell-out/ (Erişim tarihi: 18.12.2018).
Gromıko, A. (1988). Pamyatnoye, Kn. 2, Moskva: İzdatelstvo Politiçeskoy Literaturı.
Horelick, A. L. (1986). Soviet foreign policy under Gorbachev. National Security Issues of the USSR. Brussels: NATO HQ Workshop,1-37.

Jones, R. A. (1990). “Socialist internationalism and the Warsaw Pact intervention in Czechoslovakia”, the Soviet concept of ‘limited soverignity’ from Lenin to Gorbachev: Brezhnev Doctrine, London: Macmillan, 193-210.
Kissinger, H. (2006). Diplomasi (İ. H. Kurt, Çev.). İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
Korgun, V. (2009), Protivoreçiya razryadki i iye krizis (1974-1979). Sistemnaya istoriya mejdunarodnıh otnoşeniy, Tom 2, (red: A. Bogaturov), Moskva: Kulturnaya Revolyutsiya, 373-420.
Lee, E. (1983). Beijing’s balancing act, Foreign Policy, ? (51), 27-46.
Levine, S. I. (1992). Second chance in China: Sino-Soviet relations in 1990s. Annals of the American Academy of Political and Social Science, 519(?), 26-38.
Lunev, S. (2009). Stanovleniye politiki ryazryadki (1962-1968). Sistemnaya istoriya mejdunarodnıh otnoşeniy, Tom 2, (red: A. Bogaturov), Moskva: Kulturnaya Revolyutsiya, ss. 278-329.
Mei, Y. (1985). The maturing of Soviet-Chinese relations. Annals of the American Academy of Political and Social Science, 481(1), 70-80.
Ministry of Foreign Affairs of the People’s Republic of China (1989). End the past and open up the future - the normalization of relations between China and the Soviet Union https://www.fmprc.gov.cn/mfa_eng/ziliao_665539/3602_665543/3604_665547/t18018.shtml (Erişim tarihi: 18.12.2018).
Ministry of Foreign Affairs of the People’s Republic of China (1974). “Chairman Mao Zedong’s theory on the division of the three world and the strategy of forming an alliance against an opponent. https://www.fmprc.gov.cn/mfa_eng/ ziliao_665539/3602_665543/3604_665547/t18008.shtml (Erişim tarihi: 18.12.2018).
Ministry of Foreign Affairs of the People’s Republic of China (1972). 30 years of Sino-US relations(2). https://www.fmprc.gov.cn/mfa_eng/ziliao_665539/3602_665543/ 3603_665545/t1140631.shtml (Erişim tarihi: 18.12.2018).
Ministry of Foreign Affairs of the People’s Republic of China (2000). Principles governing the establishment of diplomatic relations with other countries. https://www.fmprc.gov.cn/mfa_eng/ljzg_665465/zgjk_665467/3575_665475/t17826.shtml (Erişim tarihi: 18.12.2018).
Morgan, I. (2018). Richard Nixon’s opening to China and closing the gold window. https://www.historytoday.com/iwan-morgan/richard-nixons-opening-china-and-closing-gold- window (Erişim tarihi: 18.12.2018).
Nguyen, H. P. (1993). Russia and China: the genesis of an eastern rapallo. Asian Survey, 33(3):285-301.
Pillsbury M. (1975). Salt on the dragon: Chinese views of the Soviet-American strategic balance. Santa Monica: The Rand Corporation.
Quested, R. K. I. (1984). Sino-Russian relations: a short history. Sydney: George Allen and Unwin.
Sestanovich S. (1991). “Gorbachev’s foreign policy: a diplomacy of decline”, Frederic J. Fleron Jr., Erik P. Hoffman, Robbin F. Laird (Eds), Soviet foreign policy, New York: Adline de Gruyter, 574-589.
Shichor, Y. (2004). “The great wall of steel: military and strategy in Xinjiang”, Xinjiang: China’s Muslim Borderland, S. Frederick Starr (Ed), New York: M.E. Sharpe, Armonk.
STMA. (1988). Sosyalizm ve toplumsal mücadeleler ansiklopedisi. İstanbul: İletişim Yayınları.
Şirokorad, A. (2004). Rossiya i Kitay: konfliktı i sotrudniçestvo, Moskva: Veçe.
Şirokov, M. (2009). İnitsiativı administratsii R. Niksona v otnoşeniyah Kitaya i obsujdeniye Kitayskoy politiki v pravitelstvennıh krugah SŞA (Yanvar-Avgust 1969 g.).Vestnik Tomskogo Gosudarstvennogo Universiteta, No 320, 127-132.
Tucker, N. B. (1995-96). China as a factor in the collapse of the soviet empire. Political Science Quarterly, 110(4), 501-518.
United Nations (1971). 2758 (XXVI) 25 October 1971, “Restoration of the lawful rights of the People’s Republic of China in the United Nations”, https://documents-dds- ny.un.org/doc/RESOLUTION/GEN/NR0/327/74/IMG/NR032774.pdf?OpenElement (Erişim tarihi: 18.12.2018).
XXV Syezd. (1976). XXV syezd kommunistiçeskoy partii sovetskogo soyuza, stenografiçeskiy otçet Tom 1, Moskva: İzdatelstvo Politiçeskoy Literaturı.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Derleme

Yazarlar

Umut Bekcan
0000-0002-6016-5021
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

22 Mart 2020

Gönderilme Tarihi

27 Ocak 2019

Kabul Tarihi

25 Aralık 2019

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2020 Cilt: 22 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.32709/akusosbil.518339

IZ

https://izlik.org/JA99WF45PR

APA

Bekcan, U. (2020). Sovyet-Çin Uyuşmazlığında ABD Faktörü. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(1), 233-243. https://doi.org/10.32709/akusosbil.518339

AMA

1.Bekcan U. Sovyet-Çin Uyuşmazlığında ABD Faktörü. AKÜSBD. 2020;22(1):233-243. doi:10.32709/akusosbil.518339

Chicago

Bekcan, Umut. 2020. “Sovyet-Çin Uyuşmazlığında ABD Faktörü”. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 22 (1): 233-43. https://doi.org/10.32709/akusosbil.518339.

EndNote

Bekcan U (01 Mart 2020) Sovyet-Çin Uyuşmazlığında ABD Faktörü. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 22 1 233–243.

IEEE

[1]U. Bekcan, “Sovyet-Çin Uyuşmazlığında ABD Faktörü”, AKÜSBD, c. 22, sy 1, ss. 233–243, Mar. 2020, doi: 10.32709/akusosbil.518339.

ISNAD

Bekcan, Umut. “Sovyet-Çin Uyuşmazlığında ABD Faktörü”. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 22/1 (01 Mart 2020): 233-243. https://doi.org/10.32709/akusosbil.518339.

JAMA

1.Bekcan U. Sovyet-Çin Uyuşmazlığında ABD Faktörü. AKÜSBD. 2020;22:233–243.

MLA

Bekcan, Umut. “Sovyet-Çin Uyuşmazlığında ABD Faktörü”. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 22, sy 1, Mart 2020, ss. 233-4, doi:10.32709/akusosbil.518339.

Vancouver

1.Umut Bekcan. Sovyet-Çin Uyuşmazlığında ABD Faktörü. AKÜSBD. 01 Mart 2020;22(1):233-4. doi:10.32709/akusosbil.518339

This work is licensed under Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International

Sovyet-Çin Uyuşmazlığında ABD Faktörü

The USA Factor in the Sino-Soviet Dispute

Öz

Anahtar Kelimeler

Sovyet-Çin Uyuşmazlığında ABD Faktörü

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster