Toplumsal Cinsiyet Açısından Reklamlarda Kadının Değişen Rolündeki İkilemler: Anneler ve Kadınlar Günü Reklamları Üzerine Bir Değerlendirme
Öz
Toplumsal cinsiyet, kadın ve erkeğin toplum tarafından belirlenen roller çerçevesinde davranması ve bu rolleri içselleştirmesini sağlayan ideolojik bir söylemdir. Kadın ve erkek özünde farklı kalıtsal cinsiyet özelliklerine sahiptir. Bu farklılıkların dışındaki her öğreti toplum tarafından inşa edilmektedir. Özellikle kadın açısından toplumda eşitsiz ve hegemonik bir söylem inşa edilmektedir. Medya, toplum ve kültürün kadın ve erkeğe biçtiği rollerin öğrenilmesi ve içselleştirilmesine katkıda bulunmaktadır. Özellikle kadınlar, farklı roller içinde tüketim kültürünün temel öğelerinden biri olarak reklamlarda sürekli kullanılmaktadır. Bu çalışmanın amacı, reklamların satış hedeflerine ulaşmak için kadınlara yönelik toplumsal cinsiyet açısından söylemlerindeki tutarsızlığı ortaya çıkarmaktır. Çalışmada GSM operatörlerinin 2019 yılında yayınladıkları Anneler ve Kadınlar Günü reklamları eleştirel söylem analizi yöntemi ile incelenmiştir. Bulgular, kadınların Anneler Günü reklamlarında fedakâr annelik söylemi ile birlikte hep kapalı bir alanda (ev gibi) gösterildiğini ortaya çıkarmıştır. Kadınlar Günü reklamlarında ise, bunun aksine kadınlara kendi sınırlarının dışına çıkmaları vurgulanmaktadır. Bu durum markanın mesajlarında bir çelişki göstermektedir. Markaların iletişim faaliyetlerindeki tutarlı mesajları tüketici açısından önemli unsurlardan biridir. Ancak incelenen reklamlarda ortaya çıkan bu çelişki markanın mesajlarındaki samimiyet açısından yeni sorunsallar yaratabilir. Bu nedenle markalar yeni mesajlarını oluştururken önceki söylemleriyle çelişkiye düşmemeye dikkat etmelidir.
Anahtar Kelimeler
Toplumsal cinsiyet, reklam, kadınlar günü, anneler günü, eleştirel söylem analizi
Kaynakça
- Amy-Chinn, D. (2011). Gender advertising. https://dspace.stir.ac.uk/bitstream/1893/11342/1/ Gender%20Advertising.pdf (Erişim tarihi: 15.05.2020)
- Ayvaz, S. ve Livberber, T. (2019). Reklamlarda toplumsal sınıf: Otomobil reklamları üzerinden bir söylem analizi. Erciyes İletişim Dergisi, 6(2),1141-1164. Doi: 10.17680/erciyesiletisim.518553
- Aziz, A. (2008). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri ve teknikleri. Ankara: Nobel.
- Bayazıt, D.Z. (2020). The deconstruction of women image through advertising. Journal of Business Research-Turk, 12 (1), 429-439. Doi: 10.20491/isarder.2020.853
- Bingöl, O. (2014). Toplumsal cinsiyet olgusu ve Türkiye'de kadınlık. Karamanoğlu Mehmet Bey Üniversitesi Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 2014(3), 108-114.
- Birknerová, Z., Frankovský, M., Zbihlejová, L. ve Parová, V. (2018). Perception of advertising and expectations of advertising in terms of gender differences. Marketing and Branding Research, 5(2), 92-99. Doi: 10.33844/mbr.2018.60294
- Browne, B. A. (1998). Gender stereotypes in advertising on children’s television in the 1990s: A cross-national analysis. Journal of Advertising, 27(1), s. 83-96. Doi: 10.1080/00913367.1998.10673544
- Cheng, H. (1997). Holding up half of the sky? A sociocultural comparison of gender‐ Role portrayals in Chinese and US advertising. International Journal of Advertising, 16(4), 295-319. Doi: 10.1080/02650487.1997.11104698
- Eisend, M. (2010). A meta-analysis of gender roles in advertising. Journal of the Academy of Marketing Science, 38, 418-440. Doi:10.1007/s11747-009-0181-x
- Eisend, M. (2019). Gender roles. Journal of Advertising, 48(1), 72-80. Doi: 10.1080/00913367.2019.1566103