-

Abstract

This present study aims to determine whether guides for the practice of the constructivist teaching system are used by social studies teachers, with an additional analysis made of their positive and negative aspects. The study was carried out pursuant to the design of case study method that is one of the qualitative research methods. Among the purposeful sampling methods, the typical case sampling method was used in the study. In the research, observation and semi-structured interview form were used as a data collection tool. All the interviews and observations were recorded throughout the research. Each transcript in the research was analyzed by using line by line analysis analysis approach. Inductive descriptive analysis, content analysis and the constant comparison technique were used in the interpretation of the observation and interview data. As a result of data analysis, two themes were revealed: the use of teacher's guide book by social studies teachers and the factors that affect teachers' use of teacher's guide book

Keywords

• Social studies, teacher’s guidebook, constructivism

Sosyal Bilgiler Öğretmen Kılavuz Kitaplarının Kullanımına Yönelik Bir Değerlendirme

Öz

Bu araştırmanın amacı; yapılandırmacı eğitim sisteminin uygulanmasına rehberlik eden öğretmen kılavuz kitaplarının, sosyal bilgiler öğretmenleri tarafından kullanım durumlarını belirlemek ve kullanımı üzerinde etkili olan olumlu ve olumsuz faktörleri incelemektir. Araştırmada, nitel araştırma desenlerinden durum çalışması deseni kullanılmıştır. Araştırmada katılımcılar; amaçlı örnekleme yöntemlerinden tipik durum örnekleme yöntemi kullanılarak belirlenmiştir. Araştırmanın veri toplama aracı gözlem ve yarı yapılandırılmış mülakat formudur. Araştırma sürecinde tüm mülakatlar ve gözlemler kayıt altına alınmıştır. Araştırmada her bir transkript, satır-satır analiz yaklaşımı kullanılarak analiz edilmiştir. Gözlem ve mülakat verilerinin yorumlanması sürecinde endüktif betimsel analiz, içerik analizi ve sürekli karşılaştırma tekniği kullanılmıştır. Verilerin analizi sonucunda; 1. Sosyal bilgiler öğretmenleri tarafından öğretmen kılavuz kitabını kullanım durumu, 2. Öğretmen kılavuz kitaplarının kullanımı üzerinde etkili olan faktörler, olmak üzere iki temaya ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Sosyal bilgiler, öğretmen kılavuz kitabı, yapılandırmacılık

Kaynakça

1. Akkocaoğlu, N. (2009). MEB ilköğretim 5. sınıf Türkçe dersi öğrenci çalışma kitabı ve öğretmen kılavuz kitabının yapılandırmacı öğrenme yaklaşımına uygunluğunun incelenmesi. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
2. Akpınar, M. ve Kaymakçı, S. (2012). Ülkemizde sosyal bilgiler öğretiminin genel amaçlarına karşılaştırmalı bir bakış. Kastamonu Eğitim Dergisi, 20(2) 605-626.
3. Alkış-Küçükaydın, M. (2013). İlköğretim 3.sınıf Türkçe ders kitapları ve öğretmen kılavuz kitabının yapılandırmacı öğrenme yaklaşımına uygunluk düzeyi. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Gaziosmanpaşa Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Tokat.
4. Ata, B. (2006). Sosyal bilgiler öğretim programı, hayat bilgisi ve sosyal bilgiler öğretimi: Yapılandırmacı bir yaklaşım (Edt: Öztürk, C.). Ankara: Pegem Akademi.
5. Ayvacı, H. Ş. ve Er-Nas, S. (2009). Öğretmen kılavuz kitaplarının yapılandırmacı kurama göre öğretmen görüşlerine dayalı olarak değerlendirilmesi. Necatibey Eğitim Fakültesi Elektronik Fen ve Matematik Eğitimi Dergisi,3 (2) 212-225.
6. Creswell, J. W. (2013). Araştırma deseni (ÇevEdt: Demir, S. B.). Ankara: Eğiten Kitap.
7. Creswell, J. W. (2014). Nitel araştırma yöntemleri (ÇevEdt: Bütün, M. ve Demir, S. B). Ankara: Siyasal Kitap.
8. Demirci, B. (2009).2006 ilköğretim müzik dersi 6. sınıf öğretim programı, öğretmen kılavuz kitabı ve öğrenci çalışma kitaplarının uygulamadaki görünümüne yönelik değerlendirilmesi. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.

9. Demirel, Ö. (2005). Eğitimde program geliştirme: Kuramdan uygulamaya (8. Baskı.). Ankara: PegemAkademi.
10. Erdoğan, M. (2007). Yeni geliştirilen dördüncü ve beşinci sınıf fen ve teknoloji dersi öğretim programının analizi: Nitel bir çalışma. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 5 (2) 221-259.
11. Göçer, A. (2011). İlköğretim ikinci kademe Türkçe öğretmen kılavuz kitaplarının işlevselliğinin belirlenmesi. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 4(16) 154-164.
12. Hayırsever, F. (2010). Sosyal bilgiler ders, öğretmen kılavuz ve öğrenci çalışma kitaplarının sosyal bilgiler öğretim programında kazandırılması hedeflenen temel beceriler açısından değerlendirilmesi. Yayımlanmamış doktora tezi, Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
13. İlik, M. (2011). İlköğretim 8. sınıf Türkçe dersi öğretmen kılavuz kitabının yapılandırmacı öğrenme anlayışına göre incelenmesi. Yayımlanmamış yüksek lisan tezi, Fırat ÜniversitesiSosyal Bilimler Enstitüsü, Elazığ.
14. Karamustafaoğlu, O. (2006). Fen ve Teknoloji öğretmenlerinin öğretim materyallerini kullanma düzeyleri. Bayburt Üniversitesi Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, 1(1) 90-101.
15. Kaymakçı, S. (2009). Yeni sosyal bilgiler programı neler getirdi?. Gazi Eğitim Dergisi, 29(5) 1530-1545.
16. Kulantaş, N. (2007). 4. ve 5. sınıf sosyal bilgiler dersinde kullanılan ders ve örenci çalışma kitapları ile öğretmen kılavuz kitaplarının öretmen, örenci ve veli görülerine göre değerlendirilmesi. Yayımlanmamış doktora tezi, Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
17. Marshall, C.,&Rossman, G. B. (2011).Designing qualitative research. ThousandOaks, CA: Sage.
18. MEB. (2005). İlköğretim 1-5. sınıflar programları tanıtım el kitabı. Ankara: MEB Yayınları.
19. Miles, M. B.,& Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis (2ndedition). ThousandOaks, CA: Sage.
20. Mills, G. E. (2003). Action research a guide for the teacher researcher(2nd. ed.). Boston: PearsonEducation.
21. Patton, Q. M. (2014) Nitel araştırma ve değerlendirme yöntemleri (ÇevEdt: Bütün, M. ve Demir, S. B). Ankara: PegemAkademi.
22. Şaşan, H. H. (2002). Yapılandırmacı öğrenme. Yaşadıkça Eğitim Dergisi, 74-75, 49-52.
23. Şimşek-Özkan, Z. (2011). İlköğretim din kültürü ve ahlak bilgisi ders kitabı ve öğretmen kılavuz kitabınınyapılandırmacı anlayışa uygunluğunun incelenmesi (6. sınıf örneği).Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kayseri.
24. Tekeli-Yıldızhan, N. (2010). İlköğretim 4. ve 5. sınıf sosyal bilgiler dersi öğretmen kılavuz kitabının öğretmen görüşleri doğrultusunda değerlendirilmesi. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
25. Toraman, F. (2010). İlköğretim 1. kademede görev yapan sınıf öğretmenlerinin kılavuz kitabı kullanmaya yönelik tutumları (Kırıkkale ili örneği). Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
26. Ülker, M. (2012). Medya okuryazarlığı dersi öğretmen kılavuz kitabının öğretim programı ile tutarlılığının değerlendirilmesi. Yayımlanmamış doktora tezi, Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
27. Yıldırım, A. ve Şimşek H. (2013). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri, Ankara: Seçkin.
28. Yıldırım, E. (2011). İlköğretim altıncı sınıf matematik dersi öğretmen kılavuz kitabına ilişkin öğretmen görüşleri. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
29. Yin, R. K. (2009). Case study research: Design and methods (4th ed.). ThousandOaks, CA: Sage.