Defansif Realist Çerçeve ile Türkiye’nin NATO’ya Girişi

Yıl 2025, Cilt: 9 Sayı: 2, 165 - 185, 31.12.2025

Mete Gürkan

https://doi.org/10.30913/alinterisosbil.1659299

Öz

Makale, Türkiye'nin NATO üyeliğinin defansif realist politikanın ürünü olduğunu kanıtlamaya çalışmaktadır. Başka bir deyişle, dönemin Türk dış politikasını defansif realist bakış açısıyla incelemektedir. Neo-realist teoriye göre, uluslararası sistemin anarşik yapısının bir sonucu olarak, devletler kendi güvenliklerini sağlamak için güç ve ittifak arayışına girmektedir. Defansif realistler, bir devletin gücünü maksimize etmeye çalışmak yerine kendine yöneltilen tehditleri dengelemek için ittifaklar kurması gerektiğini ya da yeterli güce ulaşması gerektiğini söylemektedir. Türk yetkililerin İkinci Dünya Savaşı sonrası izlediği dış politika defansif realist teori perspektifi ile analiz edilebilmektedir. Çünkü Türkiye Sovyetler Birliği’ni askeri ve endüstriyel üstünlüğü, coğrafi yakınlığı, saldırganlık niyeti ve ofansif kapasitesi nedeniyle hayati bir tehdit olarak algılamıştır. Türk dış politikası, özellikle 1945 yılından itibaren SSCB'nin toprak talepleri ve Türk Boğazları üzerindeki kontrol isteği çerçevesinde şekillenmiştir. Truman Doktrini ve Marshall Yardımları kapsamında, bu tehditlere karşı Türkiye, ABD ile iş birliği yaparak ekonomik ve askeri yardım almıştır. 1950'de Kore Savaşı'na katılarak askeri gücünü ve müttefik olarak değerini gösteren Türkiye, 1952 yılında NATO üyesi olmuştur. Defansif realist çerçeve ile Türkiye'nin NATO üyeliği denge politikası olarak okunmaktadır. Türkiye, SSCB'den kaynaklı hayati tehdidi dengelemek amacıyla Batı ittifakına katılmıştır. ABD'den alınan dış yardımlar ve Batı Bloğu ile ideolojik uyum, Türkiye'nin bu ittifaka katılmasında önemli bir rol oynamıştır. Makale, dönemin koşulları göz önünde bulundurulduğunda, Türkiye'nin defansif realist teori kapsamında denge politikasını başarılı bir savunma stratejisi olarak gerçekleştirdiğini iddia etmektedir.

Anahtar Kelimeler

NATO , Türkiye , Dış Politika , SSCB , Defansif Realizm

Türkiye’s Entry to NATO with Defensive Realist Framework

Öz

The article aims to show how defensive realist policy led to Turkey's entry into NATO. Therefore, it uses defensive realism to analyze Turkish foreign policy during that time. According to neo-realist theory, the anarchic nature of the international system forces governments to seek alliances and strength to ensure survival. Defensive realists argue that a state should prioritize balancing threats by establishing partnerships or developing adequate defense capabilities over growing power. Foreign policy implemented by Turkish authorities after the Second World War can be analyzed with a defensive realist perspective. Because of the USSR's superior military and industrial capabilities, geographical proximity, offensive ability, and aggressive intentions, Turkey saw it as an existential threat. Soviet territorial claims and ambitions to control the Turkish Straits influenced Turkish foreign policy, especially after 1945. Under the Marshall Plan and Truman Doctrine, Turkey tried to resist this threat with the US's help. Turkey proved its military capability and worth as an ally by joining the Korean War in 1950. In 1952, Turkey subsequently joined NATO. NATO membership is seen as a balancing tactic from a defensive realism perspective. To offset the existential threat posed by the USSR, Türkiye joined the Western alliance. Türkiye's entry into this alliance was largely made possible by the United States foreign aid and ideological affinities with the Western bloc. The article concludes that, considering the situation at the time, Turkey's implementation of defensive realist policies especially the balancing strategy ensured the survival from the Soviet threat.

Anahtar Kelimeler

NATO , Türkiye , Foreign Policy , USSR , Defensive Realism

Kaynakça

• Yayımlanmış Eserler
• Aydin, M. (2000). Determinants of Turkish foreign policy: Changing patterns and conjunctures during the Cold War. Middle Eastern Studies, 36(1), 103-139. https://doi.org/10.1080/00263200008701300
• Bilge-Criss, N. (2012). Turkey’s NATO alliance: A historical perspective. Uluslararası İlişkiler Dergisi, 9(34), 1-28.
• Brown, C. S. (2008). The one coalition they craved to join: Turkey in the Korean War. Review of International Studies, 34(1), 89-108. https://doi.org/10.1017/S0260210508007924
• Glaser, C. L. (2010). Rational theory of international politics: The logic of competition and cooperation. Princeton University Press. https://doi.org/10.2307/j.ctt7t1j1
• Grieco, J. M. (1988). Anarchy and the limits of cooperation: A realist critique of the newest liberal institutionalism. International Organization, 42(3), 485-507. https://doi.org/10.1017/S0020818300027715
• Güzeloğlu, E. (2022). İstiklâl Harbi’nden mekanize savaşa: İki savaş arası dönemde Türk ordusunun kara doktrini ve tartışmaları (1923-1939). Yakın Dönem Türkiye Araştırmaları / Recent Period Turkish Studies, (41), 179-228. https://doi.org/10.26650/YTA2022-1094890
• Hale, W. M. (2013). Turkish foreign policy since 1774. Routledge. https://doi.org/10.4324/9780203102022
• Jervis, R. (1980). The ımpact of the Korean war on the cold war. Journal of Conflict Resolution, 24(4), 563-592. https://doi.org/10.1177/002200278002400401
• Jervis, R. (1998). Realism in the study of world politics. International Organization, 52(4), 971-991. https://doi.org/10.1162/002081898550707
• Karaosmanoğlu, A. (2011). Turkey’s alignment with NATO: Identity and power politics. İçinde M. Drent, A. van den Assem, & J. de Wilde (Eds.), NATO’s retirement? (ss. 37-48). Centre of European Security Studies (CESS).
• Lippe, J. M. V. (2000). Forgotten brigade of the forgotten war: Turkey’s participation in the Korean War. Middle Eastern Studies, 36(1), 92-102. https://doi.org/10.1080/00263200008701299
• Mason, J. (2002). The cold war: 1945-1991. Taylor and Francis. https://doi.org/10.4324/9780203439142
• Mearsheimer, J. J. (2013). Structural realism. İçinde T. Dunne, M. Kurki & S. Smith (Eds.), International relations theories discipline and diversity (ss. 71-88). Oxford University Press.
• Miller, B. (1996). Competing realist perspectives on great power crisis behavior. Security Studies, 5(3), 309-357. https://doi.org/10.1080/09636419608429282
• Morgenthau, J. H. (1948). Politics among nations: The struggle for power and peace. Alfred A. Knopf.
• Özkan, B. (2020). The 1945 Turkish-Soviet crisis. Russia in Global Affairs, 18(2), 156-187. https://doi.org/10.31278/1810-6374-2020-18-2-156-187
• Schlesinger, A. (1967). Origins of the cold war. Foreign Affairs, 46(1), 22. https://doi.org/10.2307/20039280
• Snyder, J. L. (1991). Myths of Empire: Domestic politics and international ambition. Cornell University Press. https://doi.org/10.7591/9780801468605
• Van Evera, S. (1998). Offense, defense, and the causes of war. International Security, 22(4), 5-43. https://doi.org/10.1162/isec.22.4.5
• Walt, S. M. (1990). The origins of alliances. Cornell University Press.
• Waltz, N. K. (1979). Theory of international politics. Addison-Wesley Publishing Company, Inc.
• Yalçın, O. (2011). İkinci Dünya savaşında İsmet İnönü ve Churchill arasında yapılan Adana görüşmesi. Atatürk Yolu Dergisi, 12(47), 701-731. https://doi.org/10.1501/Tite_0000000342
• Yilmaz, E., & Bilgin, P. (2005). Constructing Turkey’s “western” identity during the cold war: Discourses of the intellectuals of statecraft. International Journal, 61(1), 39. https://doi.org/10.2307/40204128