POPÜLER KÜLTÜR ARACILIĞIYLA NESİLLER ARASI SÜRDÜRÜLEN BAĞ “ARANJMAN MÜZİK”

Yıl 2026, Cilt: 12 Sayı: 23, 54 - 67, 13.01.2026

Aynur Tekke

Öz

Edward Said’e göre müzik, toplumsal değişkenlerin bir parçası olarak toplumsallaşmanın aracı niteliği taşır. Kültürün önemli bir göstergesi olan müzik, yapısı, dinamikleri ve kültüre etkileri bakımından kültür incelemelerinde merkezi bir rol üstlenir. Küreselleşme ile birlikte müziğin üretim, tüketim ve paylaşım süreçleri dönüşmüş; bu durum popüler kültür, kültür endüstrisi ve kültürün metalaştırılması kavramlarıyla da açıklanabilir. Bu bağlamda çalışma, popüler müziğin önemli bir göstergesi olan “aranjman müzik”e odaklanmaktadır. Cover/aranjman müzik, geçmişin duygularını yeniden canlandırarak geçmişle bugün arasında bağ kurar, kültürel etkileşimi sürdürür. Dünya ve Türkiye’de aranjman müziğin tarihçesi incelenmiş, kültür ve toplumla etkileşim içindeki rolü analiz edilmiştir. Sonuç olarak, aranjman müzik tarihsel süreçlerde değişime uğrasa da bireyler, toplumlar ve nesiller arası kültürel aktarımda sabit bir etkileşim aracı olmaya devam ettiği tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Aranjman Müzik , Cover Müzik , Kültür , Müzik , Popüler Kültür , Popüler Müzik

Kaynakça

• Adorno, T. W. (1976). Introduction to the sociology of music. New York: The Seabury Press.
• Adorno, T. W. (1978). On the fetish-character of music and the regression of listening, “the culture industry”. The Essential Frankfurt School Reader içinde. A. Arato ve E.
• Gebhardt (Ed.). New York: The Continuum Publishing.
• Adorno, T. W. (2003). Müzik ve dil. Cogito, 36. (Çev. Bülent O. Doğan), 320–324.
• Adorno, T. W. ve Horkheimer, M. (2014). Aydınlanmanın diyalektiği. İstanbul: Kabalcı Yayıncılık.
• Akkol, M. L. (2018). Müzik sosyolojisinde T. W. Adorno’nun yeri. Alternatif Politika, 10(1), 111-130.
• Aktan, C. C. ve Tutar, H. (2007). Bir Sosyal sabit sermaye olarak kültür. Pazarlama ve İletişim Kültürü Dergisi, 6(20), 1-12.
• Atasoy, F. (2007). Kültürler üzerinde bilişim devriminin etkileri. Modern Türklük Araştırmaları Dergisi, 4(2), 163-178.
• Bennett, A. (2013). Kültür ve gündelik hayat. (U. Y. Nagehan Tokdoğan, Şenel, Burcu, Kara, Ed.). Ankara: Phoenix Yayınevi.
• Bostancı, N. (2014). Toplum ve kültür. İ. Sezai (Ed.), Sosyolojiye Giriş içinde (5. Baskı., ss. 106–132). İstanbul: Beta Basım.
• Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27-40.
• Cereci, S. (2015). Cultural change from traditional culture to popular culture in Turkey: Television factor. Medeniyet Sanat Dergisi, 1(1), 9-18.
• Cook, N. (2000). Music: A very short introduction. Oxford: OUP Oxford.
• Cooper, B. L. (2010). Charting cultural change, 1953-57: Song assimilation through cover recording. G. Plasketes (Ed.), Play it Again: Cover Songs in Popular Music içinde (ss. 43-76). England: Ashgate Publishing.
• Creswell, J. W. ve Poth, C. N. (2018). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (4. Baskı). Thousand Oaks, CA: SAGE Publications.
• Cusic, D. (2005). In defense of cover songs. Popular Music and Society, 28(2), 171-177.
• DeNora, T. (2000). Music in everyday life. Ithaca: Cornell University Press.
• Duman, N. (2024). Exploring musical ıdentity development: Perspectives of Stage theory, self-determination theory, and lifespan approach. Balkan Müzik ve Sanat Dergisi, 6(2), 1-13. Durgun, Ş. (2015). Türkiye’de devletçi gelenek ve müzik. Ankara: Binyıl Yayınevi.
• Elliott, David J., Silverman, M. ve Bowman, W. D. (2016). Artistic citizenship. David James Elliott, M. Silverman ve W. D. Bowman (Ed.), Artistic citizenship: Artisty, Social Responsibility, and Ethical Praxis içinde (ss. 3–21). Oxford: Oxford University Press.
• English, H. J. (2022). Empowering Ensembles music and world-building past and present. R. Timmers, F. Bailes ve H. Daffern (Ed.), Together in Music: Coordination, Expression, Participation içinde (ss. 227–235). Oxford: Oxford University Press.
• Erdoğan, G. (2019). Türk popüler müzik tarihinde Barış Manço’nun yeri ve önemi (1960- 1980). Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5(1), 105– 117. doi:10.31463/aicusbed.529782
• Erdoğan, İ. (2001). Popüler kültürde gasp ve popülerin gayri meşrûluğu. Doğu Batı, 4(15), 69–100.
• Fitchter, J. H. (2012). Sosyoloji nedir. (N. Çelebi Ed.). Ankara: Anı Yayıncılık.
• Flick, U. (2018). An introduction to qualitative research (6. Baskı). London: SAGE Publications.
• Franzon, J. (2008). No choices in song translation singability in print, subtitles and sung performance. The Translator, 14(2), 373–399. doi:https://doi.org/10.1080/13556509.2008.10799263
• Gilbert, S. (2005). Music as historical source: Social history and musical texts. International Review of the Aesthetics and Sociology of Music, 36(1), 117–134.
• Goldsmith, M. U. D. ve Fonseca, A. J. (2018). Hip Hop around the world: An encyclopedia. California: ABC-CLIO.
• Hava, Z. H. ve Yıldırım, E. (2016). Aranjman in Turkey: The lyricist as translator. International Journal of Media Culture and Literature, 2(3), 25–40.
• İlaslan, S. (2023). Radyo ve popüler müzik: 1950-1970 yılları arası dönemde Türkiye’de pop müziğin gelişimi ve radyo yayıncılığı. Etkileşim, 11, 68–93.
• Kalay, A. (2008). Müziğin görselliği. İstanbul: Kalkedon Yayınları.
• Kannen, V. ve Shyminsky, N. (2019). The spaces and places of Canadian popular culture. Canada: Canadian Scholars’ Press.
• Kaplan, A. (2005). Kültürel müzikoloji. Ankara: Bağlam Yayıncılık.
• Khoshsaligheh, M. (2023). Book review: Song translation: Lyrics in Contexts. Translation & Interpreting Studies, 18(2), 177-180.
• Kien, G. (2009). Actor-network theory: Translation as material culture. P. Vannini (Ed.), Material Culture and Technology in Everyday Life: Ethnographic Approaches içinde . Bern: Peter Lang Publishing.
• Kohn, A. ve Kohn, B. (2002). Kohn on music licensing. New York: Bob Kohn.
• Kuper, A. (1996). The social science encyclopedia. United Kingdom: Taylor & Francis.
• Lippman, E. A. (1994). The sociology of music. A History of Western Musical Aesthetics içinde . Nebraska: University of Nebraska Press.
• Merrill, J. B. (2010). Introduction: Music in (inter)action. N. K. Denzin (Ed.), Studies in Symbolic Interaction içinde . England: Emerald Group Publishing.
• Moorefield, V. (2010). The producer as composer: Shaping the sounds of popular music. Massachusetts: MIT Press.
• Ortega, J. L. (2021). Cover versions as an ımpact ındicator in popular music: A quantitative network analysis. PLoS One, 16(4). doi:https://doi.org/10.1371/journal.pone.0250212
• Özenç-Ira, G. ve Gültekin, M. (2023). Making interdisciplinary connections through music: A systematic review of studies in general schooling context in Turkey. International Journal of Music Education, 41(4).
• Özkurt, Ö. (2019). Music industry in the digital age: A research on the effects of digitalization in turkey. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. İstanbul Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
• Passman, D. S. (2019). All you need to know about the music business. New York: Simon and Schuster.
• Rentfrow, P. J. ve Mcdonald, J. A. (2010). Preference, Personality, and emotion. Handbook of music and emotion theory, research, applications içinde (ss. 669–696). Oxford: Oxford University Press.
• Rogers, J. C. (2021). Introduction. resonant recoveries: French music and trauma between the world wars. Oxford: Oxford University Press.
• Sağır, A. ve Öztürk, B. (2015). Sosyolojik Bağlamda müzik ve kimlik: Karabük Üniversitesi örneği. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8(2), 121–154.
• Schiffer, S. (2010). The Cover song as historiography, marker of ıdeological transformation. G. Plasketes (Ed.), Play it Again: Cover Songs in Popular Music içinde (ss. 77-98). England: Ashgate Publications.
• Shuker, R. (2016). Understanding popular music culture (5. Baskı). New York: Routledge.
• Şahin, M. Cem. (2005). Türkiye’de gençliğin toplumsal kimliği ve popüler tüketim kültürü. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 25(2), 157-181.
• Tan, M. (2021). Kültür endüstrisi bağlamında popüler Türk müziği. Avrasya Sosyal ve 66 Ekonomi Araştırmaları Dergisi (ASEAD), 8(2), 144–159.
• TDK. (2022). Aranjman. Türk Dil Kurumu. https://sozluk.gov.tr/ adresinden erişildi.
• Thompson, W. E., Hickey, J. V. ve Thompson, M. L. (2016). Society in focus: An introduction to sociology. Maryland: Rowman & Littlefield.
• Vannini, P. ve Dennis, W. (2006). Symbolic ınteraction as music: The esthetic constitution of meaning, self, and society. Symbolic Interaction, 29(1), 5–18.
• Wall, T. (2003). Studying popular music culture studying the media. London: Arnold Publishers.
• What Is a Cover Song? A Brief History of Cover Songs. (2021). MasterClass. https://www.masterclass.com/articles/cover-song-music-guide adresinden erişildi.
• Wikipedia. (2022). Aranjman. https://tr.wikipedia.org/wiki/Aranjman adresinden erişildi.
• Woody, R. H. ve Fraser, A. (2019). Musical identities of older adults are not easily changed: an exploratory study. Music Education Research, 21(3), 315-330.
• Yıldırım, V. ve Koç, T. (2008). Müzik felsefesine giriş. İstanbul: Bağlam Yayıncılık. Yurga, C. (2002). 20. yüzyılda Türkiye’de popüler müzikler. Ankara: Pegem A Yayıncılık.
• Zijderveld, A. C. (2013). Kültür sosyolojisi. (Kadir Canatan (Çev. Ed.)). İstanbul: Açılım Kitap.