The Problem of Theoretical Background and the Quest for a Paradigm in Religious Education in Türkiye

Yıl 2025, Sayı: 27, 324 - 351, 30.12.2025

Ahmet Özalp

https://doi.org/10.18498/amailad.1735112

Öz

This article examines the institutional trajectory of religious education in Türkiye together with its historical and intellectual background, offering a multidimensional analysis of the effects of the Westernization process on the discipline. The secular orientation that became more pronounced in educational thought with the modernization drive gaining momentum in the late Ottoman period grew increasingly visible at both the institutional and epistemic levels in the Republican era; in this context, religious education was relegated to the background in the instructional sphere as well as in intellectual debates. Although the field achieved academic institutionalization in the 1980s, it largely assumed a profile concentrated on instructional techniques, pedagogical formation, and behavioral change—an orientation shaped by legitimacy concerns generated by this historical context. Surveys of contemporary literature indicate that the theoretical, conceptual, and philosophical/intellectual dimensions of religious education remained secondary for a long period, while practice-oriented studies and curriculum/application-centered research have continued to dominate. It is also observable that the rich corpus stemming from the Qur’an and Hadith and from the lines of kalām, Islamic philosophy, and Sufism has, in the literature, generally received only limited visibility. This dominant orientation has constrained the production of the field’s own theoretical reflection and has exposed the discipline to the risk of internalizing modern pedagogical frameworks without adequate critical scrutiny. Against this backdrop, the article contends that understanding religious education predominantly through practical problems or instructional techniques narrows the intellectual horizon of the field; instead, it argues for a repositioning grounded in philosophical, theological, and cultural foundations. The need in question is informed by an authentic intellectual orientation rooted inTürkiye’s own tradition of thought. It must be underscored, however, that the aim is not to construct a paradigm, but to render visible the need for such a paradigm and to invite reflection in that direction. The invitation is to highlight the possibility of a ground nourished by principles and categories available in the Islamic intellectual tradition, and to reopen for discussion the field’s language, conceptual universe, and axiological horizon. Accordingly, the article examines the relationship and tension between the historical background and the prevailing course of literature; it problematizes the reduction of religious education to the matter of instruction and places on the agenda the possibilities of repositioning the discipline along a distinctive intellectual trajectory. In this regard, it proposes for religious education in Türkiye a horizon for a critical yet constructive search for a paradigm that remains in living contact with the resources of its own geography and tradition.

Anahtar Kelimeler

Religious Education , Modernization , Westernization , Religious Education Paradigm , Islamic Intellectual Tradition

Türkiye’de Din Eğitiminin Kuramsal Arka Plan Sorunu ve Paradigma İhtiyacı

Öz

Bu çalışma Türkiye’de din eğitiminin kurumsal serencamını tarihsel ve düşünsel arka planlarıyla birlikte ele alarak Batılılaşma sürecinin disiplinin üzerindeki etkilerini çok boyutlu biçimde analiz etmektedir. Osmanlı’nın son dönemlerinden itibaren ivme kazanan modernleşme iradesiyle birlikte eğitim anlayışında seküler tutum belirleyici olmuştur. Bu yönelim Cumhuriyet yıllarında kurumsal ve zihinsel düzlemde daha görünür hale gelmiş, din eğitimi hem öğretim sahasında hem de entelektüel tartışmalarda geri plana itilmiştir. 1980’lerde akademik bir çatı altında kurumsallaşabilen din eğitimi, bu tarihsel bağlamın sebebiyet verdiği meşruiyet kaygısıyla büyük ölçüde öğretim teknikleri, pedagojik formasyon ve davranış eksenine yoğunlaşmış bir alan görünümü kazanmıştır. Güncel literatürün eğilimlerini tarayan çalışmalar din eğitiminin kuramsal ve kavramsal katmanlarının uzun süre ikincil planda kaldığını; buna karşılık pratik odaklı incelemeler ile müfredat/uygulama merkezli araştırmaların günümüzde de öne çıktığını göstermektedir. Başta Kur’an-ı Kerim ve hadis olmak üzere temel İslami kaynaklar ile İslam düşüncesinin kelâm, felsefe, tasavvuf çizgisinde biriken zengin mirasının literatürde sınırlı bir görünürlükte kaldığı izlenmektedir. Alanın kendi kuramsal refleksiyonunu üretmesini zorlaştıran bu baskın yönelim disiplini modern pedagojik kavram ve çerçevelerin çoğu kez yeterli eleştirel süzgeçten geçirilmeden içselleştirilmesi riskiyle baş başa bırakmıştır. Tüm bunlardan hareketle elinizdeki metin din eğitiminin, tek başına uygulama sorunları veya öğretim teknikleri üzerinden anlaşılmasının alanın düşünsel ufkunu sınırlandıracağını; bunun yerine felsefi, teolojik ve kültürel temellere yaslanan bir yeniden konumlandırmaya olan gereksinimi tartışmaktadır. Söz konusu ihtiyaç Türkiye bağlamında imkanlarını kendi düşünce mirasından alan sahici ve yerli bir yönelişten mülhemdir. Ancak belirtmek gerekir ki çalışmanın amacı bir paradigma kurmak değil, böyle bir paradigmaya duyulan ihtiyacı görünür kılmak ve bu doğrultuda düşünmeye davet etmektir. Bu davet düşünce mirasımızın sunduğu ilkeler/kategorilerden beslenecek bir zeminin mümkün olduğuna dikkat çekmeye; alanın kendi dilini, kavram dünyasını ve değer ufkunu yeniden tartışmaya açmaya ilişkindir. Dolayısıyla makale tarihsel arka plan ile literatürün mevcut seyri arasındaki ilişkiyi/gerilimi irdeleyerek din eğitimini öğretim bahsine indirgenmeden konuşmanın imkanını sorgulamaktadır. Yanı sıra disiplinin özgün bir düşünsel hat üzerinden yeniden konumlanmasının olanaklarını gündeme getirmektedir. Bu çerçevede metin, Türkiye’de din eğitimi alanına kendi coğrafyasının ve geleneğinin kaynaklarıyla temas halinde, eleştirel ama yapıcı bir paradigma arayışı ufkunu teklif etmektedir.

Anahtar Kelimeler

Din Eğitimi , Modernleşme , Batılılaşma , İslam Düşünce Geleneği , Din Eğitimi Paradigması

Etik Beyan

Bu makale “I. Uluslararası Din ve Yenilik Sempozyumu”nda sözlü olarak sunulan ancak tam metni yayımlanmayan “Batı’dan Doğu’ya: Din Eğitimi Anabilim Dalı’nda Paradigma Arayışı” adlı tebliğin içeriği geliştirilerek ve kısmen değiştirilerek üretilmiş halidir. This article is the revised and developed version of the unpublished conference presentation entitled “From West To East: The Quest For A Paradıgm In The Department Of Relıgıous Educatıon”, orally delivered at the “1st Internatıonal Sympozıum On Relıgıon And Innovatıon.”

Kaynakça

• AÜİF (Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi). "Din Eğitimi". Erişim 09 Mayıs 2024.
• Abramson, Jeffrey. Minerva'nın Baykuşu Batı Siyasi Düşünce Tarihi. çev. Ankara: Dipnot Yayınları, 1. Basım, 2013.
• Acuner, Hacı Yusuf-Türkan, Musa. "Türkiye’de Din Eğitimi Alanı’nda Yapılan Lisansüstü Çalışmaların Konu Yönelimleri". Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 9/43 (2016), 1334-1343.
• Aktaş, Mehmet. Tanım veya Hakikat: Cüveynî’nin Kelâm Sisteminin Analizi. İstanbul: Ketebe Yayınları, 1. Basım, 2021.
• Akyürek, Yakup. Siyer Edebiyatı: Endülüs. İstanbul: Siyer Yayınları, 1. Basım, 2023.
• Altaş, Nurullah-Arıcı, İsmail. "Din Eğitiminin Bilimselleşme Süreci". Din Eğitimi. ed. Mustafa Köylü-Nurullah Altaş. 48- 79. İstanbul: Ensar, 3. Basım, 2014.
• Altın, Z. Şeyma. Fıtrat Kavramı Çerçevesinde Eğitimde 'İnsanın Neliği' Sorusu. İstanbul: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2006.
• Altun, Veysel K. "Din Eğitimi Alanındaki Bilimsel Çalışmaların Seyri Hakkında Bir Değerlendirme". Artuklu Akademi II/2 (2015), 1-27.
• Aslan, Dolgun-Aydın, Hasan. "Yapılandırmacı Öğretim Kuramın Felsefi Paradigmaları: Bir Derleme Çalışması". Uşak Üniversitesi Eğitim Araştırmaları Dergisi 2/2 (2016), 56-71. https://doi.org/10.29065/usakead.232435
• Aşıkoğlu, Nevzat Yaşar. "Din Eğitimi Bilimi’nin Türkiye’de Bağımsız Bir Bilimsel Disiplin Olarak Doğuşu ve Gelişimi". Diyanet İlmi Dergi XXX/3 (1994), 85-92.
• Aşıkoğlu, Nevzat Yaşar. "Yüksek Öğretimde Din Eğitim ve Öğretimi". Din Eğitimi. ed. Recai Doğan-Remziye Ege. 177- 193. Ankara: Grafiker Yayınları, 6. Basım, 2019.
• Aydın, M. Şevki. "Din Eğitimi İçin Yeni Paradigma İhtiyacı". IV. Din Şurası Tebliğ ve Müzakereleri. II/553-561. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 2009.
• Aydın, Muhammet Şevki. Din Eğitimi Bilimi. Kayseri: Kimlik Yayınları, 5. Basım, 2024.
• Bala, Sabahattin. "Bilimselleşme Serüveni Çerçevesinde Din Eğitimi Biliminin İslami İlimler İçerisindeki Yerine Dair". İslam Dünyasında Üniversiteler ve İslami İlimler. ed. Fikret Özçelik vd. 44-60. Mardin: Mardin Artuklu Üniversitesi Yayınları, 1. Basım, 2021.
• Bala, Sabahattin. "Din Eğitimi'nin Felsefesini Konuşmanın İmkânı". Din Eğitiminin Güncel Problemleri. ed. Muhiddin Okumuşlar vd. 221-238. Konya: Necmettin Erbakan Üniversitesi Yayınları, 1. Basım, 2022.
• Başer, Hacı Bayram. Şeriat ve Hakikat: Tasavvufun Teşekkül Süreci. İstanbul: Klasik Yayınları, 2017.
• Batman, Elif. Din Eğitimi Açısından Hikmet Kavramı. İstanbul: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2016.
• Bayraklı, Bayraktar. İslâm’da Eğitim. İstanbul: y. y., 7. Basım, 2002.
• Bayraktar, Mehmet Faruk. İslam Eğitiminde Öğretmen Öğrenci Münasebetleri. İstanbul: Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Yayınları (İFAV), 8. Basım, 2010.
• Beken, Ahmet. Hâris El-Muhâsibî'nin Din Eğitimine İlişkin Görüşleri. Adana: Çukurova Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2020.
• Bektaş, Yasin. Türkiye'de 2013-2023 Yılları Arasında Yapılmış Din Eğitimi Alanındaki Lisansüstü Çalışmaların İncelenmesi. Erzurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2024.
• Bırman, Şefik. Gazzâlî Düşüncesi Bağlamında Ahlakî Dönüşüm ve Eğitimin İmkanı. Bursa: DTA Yayıncılık, 2024.
• Bulut, Nurgül. İnanç ve Ahlak Dini Tavrın Seküler Dönüşümü. İstanbul: Dün Bugün Yarın Yayınları, 2021.
• Ceylan, Tuncay. "Yapılandırmacı Yaklaşıma Dayalı Din Kültürü Ve Ahlak Bilgisi Derslerinde Öğretim Uygulamaları: Öğretim Materyalleri Örnekliği". Bitlis İslamiyat Dergisi 5/2 (2023), 76-97.
• Ceylan, Yusuf. "Yapılandırmacı Din Öğretimi Modeli: Grimmitt Örneği". Dokuz Eylül Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi II/38 (2013), 175-190.
• Çamdibi, Hasan Mahmut. Din Eğitiminde İnsan ve Hayat. İstanbul: Çamlıca Yayınları, 2003.
• Çanakçı, Ahmet Ali. "Türkiye’de Yapılan Din Eğitimi Başlıklı Yüksek Lisans ve Doktora Tezleri Üzerine Bir Analiz (1986- 2019)". The Journal of Academic Social Science Studies 79 (2020), 277-306.
• Çil, Hüseyin. "Sınırın Ötesinde Yaşamak: René Guénon Düşüncesinde Modernite, Gelenek ve Hakikat". Temaşa Erciyes Üniversitesi Felsefe Bölümü Dergisi 15 (2021), 188-201.
• Durkheim, Emile. Eğitim ve Sosyoloji. çev. Pelin Ergenekon. İstanbul: Pinhan Yayıncılık, 1. Basım, 2016.
• Ecer, Münir. Fatımîler Döneminde Eğitim. Ankara: Fecr Yayınları, 2023.
• Efendioğlu, Akın vd. "John Dewey’in Türk Maarifi Hakkında Raporu ve Türk Eğitim Sistemi". 1. Ulusal Eğitim Programları ve Öğretim Kongresi. 54-60. b.y.: 2010.
• Egemen, Bedi Ziya. Terbiye İlminin Problemleri ve Terbiye Felsefesi. Ankara: AÜİF Yayınları, 1965.
• Emiroğlu Bayır, Atiye-Uyanık, Necmi. "19. yy. Osmanlı Devletinde Modernleşme Bağlamında Din Eğitimi". Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi IV/13 (2017), 491-506.
• Ev, Halit. "Yüksek Öğretimde Din Eğitimi". Din Eğitimi. ed. Mustafa Köylü-Nurullah Altaş. 268-306. İstanbul: Ensar Neşriyat, 3. Basım, 2014.
• Fersahoğlu, Yaşar. İslam Eğitimine Giriş. İstanbul: Marifet Yayınları, 2003.
• Gözütok, Şakir. “Din Eğitiminde Bilimsellik Ya da Apatetik Yanılgı”. Turkish Academic Research Review 8/2 (2023), 861-879. https://doi.org/10.30622/tarr.1288847
• Gözütok, Şakir. İslam Medeniyetinde Eğitim Felsefesi. İstanbul: Ensar Neşriyat, 2019.
• Gümüş, Süleyman. "Câbirî’nin Arap-İslam Aklının Eleştirisi: Din Eğitimi Bağlamında Yeni Bir Okuma". Beytulhikme XI/2 (2021), 951-977.
• Gümüş, Süleyman. "On the Subject, Purpose and Method of Religious Education as a Practical Metaphysics". Rize İlahiyat Dergisi 27 (2024), 1-14.
• Gündüz, Muhammed Muhdi. "Gazzâli’ye Göre Niyet Eğitiminin Mahiyeti". Şırnak Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi X/22 (2019), 134-162.
• Gündüz, Muhammed Muhdi. "Üç Gerilim Ekseninde Din Eğitiminin Ne’liği Problemi". Ağrı İslâmi İlimler Dergisi 7 (2020), 155-181.
• Gündüz, Muhammed Muhdi. İslam Düşünce Geleneğinde Çocukluk Dönemi Ahlak Eğitimi. Ankara: Eskiyeni Yayınları, 1. Basım, 2022.
• Gündüz, Muhammed Muhdi. Niyet Tervbiyesi. Ankara: Bilgesina Yayınevi, 1. Basım, 2023.
• Gündüz, Turgay. İslam, Gençlik ve Din Eğitimi. Bursa: Düşünce Kitapevi Yayınları, 2003.
• Hücvîrî, Ali b. Osman b. Ali. Keşfü’l-Mahcûb. thk. İs'ad Abdülhadi Kındil. 2 Cilt. Beyrut: Dârü'n-Nehdati'l-Arabiyye, 1980.
• Hücvîrî, Ali b. Osman b. Ali. Keşfü’l-Mahcûb: Hakikat Bilgisi. çev. Süleyman Uludağ. İstanbul: Dergâh Yayınları, 1982.
• İbn Fûrek, Ebû Bekr Muhammed. Mücerred Makâlâti'ş-Şeyh Ebi'l-Hasan el-Eş'arî. thk. Daniel Gimaret. Beyrut: Dârü'l- Meşrik, 1986.
• İbn Sînâ, Ebû Alî Hüseyn b. Abdillâh b. Alî. de Anima. thk. Fazlurrahman. Durham: University of Durham, 3. Basım, 1970.
• Kanburoğlu, Betül Ü. Gazzali Düşüncesinde İnsanın Kemali. İstanbul: İLEM Yayınları, 2020.
• Kayadibi, Fahri vd. Cumhuriyet Dönemi Din Eğitimi Literatürü (1923-2007). İstanbul: İstanbul Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Yayınları, 2008.
• Kaymakcan, Recep-Ünsal, Bilal. "İlâhiyat Fakülteleri Dergilerinde Yayımlanan Din Eğitimi Konulu Makaleler Üzerine Bir Değerlendirme". Değerler Eğitimi Dergisi II/6 (2004), 51-76.
• Keskioğlu, Osman. İslamda Eğitim ve Öğretim. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 1985.
• Kılıç, Ayşe İnan. "Din Eğitimi Alanındaki Doktora Tezlerinde (2016-2021) Kullanılan Araştırma Yöntemleri". Uluslararası Sosyal Bilimler Kongresi: Geçmişten Günümüze Metodoloji Çalışmaları Bildiriler Kitabı. ed. Nuriye Çelik vd. 177-187. Sinop: Sinop Üniversitesi Yayınları, 2021.
• Kirman, M. Ali. "Türk Modernleşmesi ve Yüksek Din Eğitimi". Darülfünun İlahiyat Sempozyumu Tebliğleri. 55-62. İstanbul: y.y. 2010.
• Kızılabdullah, Yıldız. "İlahiyat Fakültelerinin Kuruluşundan Bugüne Din Eğitimi Bilimi Alanında Yapılan Çalışmalar Üzerine Bir Değerlendirme". Türk Bilimsel Derlemeler Dergisi II/1 (2009), 305-314.
• Koç, Ahmet. İhvan-ı Safa’nın Eğitim Felsefesi. İstanbul: İFAV Yayınları, 1999.
• Köylü, Mustafa-Koç, Ahmet (ed.). Klasik İslam Eğitimcileri. İstanbul: Rağbet Yayınları, 2016.
• Köylü, Mustafa-Gözütok, Şakir (ed.). Ana Hatlarıyla İslam Eğitim Tarihi. İstanbul: Ensar Neşriyat, 2017.
• Kuşeyrî, Abdülkerîm b. Hevâzin. er-Risâletü’l-Kuşeyriyye. Cidde: Dârü’l-Minhâc, 2017.
• Kutluer, İlhan. "İttisâl". TDV İslâm Ansiklopedisi. Erişim 21 Haziran 2025. https://islamansiklopedisi.org.tr/ittisal-- felsefe
• Locke, John. Eğitim Üzerine Düşünceler. çev. Hakan Zengin. İstanbul: Morpa Kültür Yayınları, 2. Basım, 2004.
• Mehmedoğlu (Konuk), Yurdagül. "Batılılaşma, Din Eğitimi ve Yakın Tarihimizde Temel Eğitim Olgusu". Yeni Türkiye VI/32 (2000), 777-786.
• Mehmedoğlu (Konuk), Yurdagül. Tanzimat Sonrasında Okullarda Din Eğitimi (1838-1920). İstanbul: Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Vakfı (İFAV), 2001.
• Mehmedoğlu (Konuk), Yurdagül. Erişkin Bireyin Kendilik Bilinci ve Din Eğitimi. İstanbul: Rağbet Yayınları, 1. Basım, 2001.
• Milli Eğitim Bakanlığı Din Öğretimi Genel Müdürlüğü. Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi Öğretim Programı. MEB, 2018. https://dogm.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2019_02/25182918_DKAB_4-8_9 12_Ogretim_Programi_Turkce.pdf.
• Osmanoğlu, Cemil. "Cumhuriyet Dönemi Eğitim Literatüründe Din Eğitimine İlişkin Temel Kavramların Kullanılışı Üzerine Bir Araştırma". Bilimname: Düşünce Platformu 30 (2016), 157-205.
• Öcal, Mustafa. "Türkiye’de Din Eğitimi Tarihi Literatürü". Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi VI/12 (2008), 399-430.
• Özalp, Ahmet. "Din Eğitimi Bağlamında İnsanın Kutsalla İlişkisinin Araçları Olarak İslam Düşüncesinde Bilginin Kaynakları". Şırnak Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi XI/24 (2020), 42-68.
• Özalp, Ahmet. İslâm Düşüncesi Bağlamında Eğitimde Bilgi Problemi. Ankara: Eskiyeni Yayınları, 1. Basım, 2023.
• Özalp, Ahmet. "Molla Sadrâ’nın Hareket-i Cevherî Teorisi Bağlamında Eğitimde İnsan Tasavvuru". Şırnak Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 33 (2023), 36-65.
• Özbek, Abdullah. Bir Eğitimci Olarak Hz. Muhammed. Konya: Esra Yayınları, 1994.
• Öztürk, Murat. Yapılandırmacı Eğitim Kuramının Felsefi Temelleri. İstanbul: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2014. https://nek.istanbul.edu.tr/ekos/TEZ/52532.pdf
• Şanlı, Naşide. Molla Ahmed el-Cezerî'de Biliş ve Oluş Eğitim Perspektifinden Bir İnsan Tasavvuru. Bursa: DTA Yayıncılık, 2025.
• Tosun, Cemal. Din Eğitimi Bilimine Giriş. Ankara: Pegem Yayıncılık, 3. Basım, 2005.
• Tosun, Cemal. "Bir Anabilim Dalı Olarak Türkiye’de Din Eğitiminin Doğuşu, Gelişmesi ve Alanına Katkıları". Türk Bilimsel Derlemeler Dergisi 1 (2009), 293-303.
• Tunç, İsmet. Antropoloji ve Din. Ankara: Eskiyeni Yayınları, 1. Basım, 2021.
• Türkan, Musa. Türkiye'de Din Eğitimi Alanı'nda Yapılan Lisansüstü Çalışmaların İçerik ve Yöntem Açısından İncelenmesi (Rize: Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2015.
• Uğurlu, Zeynep Elif. "2015-2021 Yılları Arasında Din Eğitimi Alanına Dair Lisansüstü Tezleri Üzerine Bir Analiz". Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi XII/2 (2022), 1319-1338.
• Usta, Mustafa. Divan-ı Kebir'de Mevlana'nın Eğitim Görüşü. İstanbul: Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Vakfı Yayınları (İFAV), 1995.
• Yılmaz, Hüseyin. Camilerin Eğitim Fonksiyonu. İstanbul: Değerler Eğitim Merkezi (DEM), 2005.
• Yorulmaz, Bilal. "Türkiye’de Din Eğitimi Alanında Yapılan Lisansüstü Çalışmalar Hakkında Genel Bir Değerlendirme". ÖNERİ: Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi XII/XII (2016), 46.
• Yürük, Tuğrul. "İlk ve Ortaöğretimde Din Öğretimi (Din Dersleri)". Din Eğitimi. ed. Recai Doğan-Remziye Ege. 113-139. Ankara: Grafiker Yayınları, 6. Basım, 2019.
• Zengin, Mahmut. "Yapılandırmacı Yaklaşım ve Din Öğretimi". Din Eğitiminde Çağdaş Konular. ed. Mustafa Köylü. 103-134. İstanbul: Değerler Eğitim Merkezi, 2012.
• Zengin, Zeki Salih. "Başlangıçtan Cumhuriyet Dönemine Din Eğitimi". Din Eğitimi. ed. Mustafa Köylü-Nurullah Altaş. 23-47. İstanbul: Ensar Neşriyat, 3. Basım, 2014.
• Zengin, Zeki Salih. "İslam Din Eğitiminin Tarihsel Gelişimi: İslam'da Eğitim ve Öğretim". Din Eğitimi. ed. Recai Doğan- Remziye Ege. 19-37. Ankara: Grafiker Yayınları, 6. Basım, 2019.