Aile Ortamının Psikolinguistik Dinamikler Yoluyla Arapça Öğretimine Etkisi

Öz

Arapça, kök esasına dayalı özgün morfolojik sistemi, ses yapısındaki çeşitlilik ve derin kültürel arka planı sebebiyle, ikinci dil olarak edinildiğinde yüksek düzeyde zihinsel işlem ve süreklilik gerektiren çok katmanlı bir öğretme süreci sunar. Mevcut dil öğretim yaklaşımlarında sınıf içi eğitime odaklanılmasına rağmen, öğrenilenlerin kalıcılığını sağlayan ve duyuşsal engelleri aşmaya yardımcı olan sınıf dışı faktörlerin, özellikle de aile ortamının rolü yeterince irdelenmemiştir. Bu çalışmanın genel problemi, Arapçanın yapısal zorlukları karşısında örgün eğitimin tek başına yetersiz kalması ve bu süreçte ailenin psikolinguistik bir destek mekanizması olarak potansiyelinin tam olarak kullanılamamasıdır. Bu bağlamda çalışmanın temel amacı, aile ortamının Arapça öğrenimine etkisini psikolinguistik dinamikler (bilişsel, duyuşsal ve sosyal süreçler) çerçevesinde incelemektir. Çalışma, literatürde genellikle ayrı ayrı ele alınan dil edinim kuramlarını - davranışçı yaklaşım, sosyal etkileşimci perspektif ve girdi hipotezini - aile bağlamında bütüncül bir çerçevede sentezlemekte; bu yönüyle Arapça özelinde ebeveyn desteğinin hem kuramsal hem de pratik temellerini ortaya koyması bakımından önem arz etmektedir. Bu yönüyle çalışma, aileyi yalnızca çocuğa kaynak sağlayan pasif bir unsur olarak değil, dilin doğal akış içinde deneyimlendiği aktif bir öğrenme ekosistemine dönüştürmeyi hedefleyerek literatürdeki boşluğu doldurmaktadır. Yöntem açısından çalışmada, psikolinguistik kuramlar ve konuya ilişkin yapılmış saha araştırmaları esas alınarak kapsamlı bir kaynak taraması gerçekleştirilmiş; elde edilen veriler teorik bir çerçeve içinde analiz edilmiştir. Skinner’ın pekiştirme, Vygotsky’nin yakınsal gelişim alanı ve Krashen’ın duyuşsal filtre hipotezleri, aile ortamındaki pratikler (tekrar, oyun, hikâye anlatımı) ile ilişkilendirilmiştir. Elde edilen bulgular, aile ortamının; aralıklı tekrarlar yoluyla bilgiyi uzun süreli hafızaya aktarmada (bilişsel), güvenli bir atmosfer sunarak kaygı düzeyini düşürmede (duyuşsal) ve kültürel anlatılar yoluyla dilsel kimlik inşasında (sosyal) kritik bir rol oynadığını göstermektedir. Özellikle anlatı kültürünün, morfolojik yapıların içselleştirilmesini kolaylaştırdığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak, aile desteğinin Arapça öğretiminde vazgeçilmez bir katalizör olduğu; eğitimcilerin ve politika yapıcıların bu desteği sistematik hale getirecek rehber materyaller ve iş birliği modelleri geliştirmesi gerektiği ortaya konulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Arap Dili ve Belagati
• Psikolinguistik
• Aile Ortamı
• Arapça Öğretimi
• Anlatı Kültürü
• Dil Edinimi.

The Impact of the Family Environment on Arabic Language Teaching through Psycholinguistic Dynamics

Öz

Due to its root-based morphological structure, phonetic diversity, and deep cultural background, Arabic presents a multilayered instructional process that requires a high level of cognitive processing and sustained engagement when acquired as a second language. Although current language teaching approaches primarily focus on classroom instruction, out-of-class factors that enhance retention and help overcome affective barriers-particularly the role of the family environment—have not been sufficiently examined. The central problem of this study is that formal education alone remains insufficient in addressing the structural challenges of Arabic, and the potential of the family as a psycholinguistic support mechanism in this process has not been fully utilized. In this context, the main objective of the study is to examine the impact of the family environment on Arabic language learning within the framework of psycholinguistic dynamics (cognitive, affective, and social processes). The study synthesizes language acquisition theories that are generally treated separately in the literatüre-behaviorism, the social interactionist perspective, and the input hypothesis-into a holistic framework situated within the family context. In this respect, it is significant for presenting both the theoretical and practical foundations of parental support specifically in the teaching of Arabic. The study aims to reconceptualize the family not merely as a passive provider of resources, but as an active learning ecosystem in which language is experienced within its natural flow, thereby addressing a gap in the literature. Methodologically, a comprehensive literature review was conducted based on psycholinguistic theories and relevant field research; the collected data were analyzed within a theoretical framework. Skinner’s reinforcement theory, Vygotsky’s zone of proximal development, and Krashen’s affective filter hypothesis have been associated with practices in the family environment (repetition, play, storytelling). The findings indicate that the family environment plays a critical role in transferring knowledge to long-term memory through spaced repetition (cognitive dimension), reducing anxiety levels by providing a secure atmosphere (affective dimension), and constructing linguistic identity through cultural narratives (social dimension). In particular, narrative culture has been found to facilitate the internalization of morphological structures. In conclusion, family support emerges as an indispensable catalyst in the teaching of Arabic. The study highlights the need for educators and policymakers to develop systematic guidance materials and collaborative models to institutionalize and strengthen this support.

Anahtar Kelimeler

• Arabic Language and Rhetoric
• Psycholinguistics
• Family Environment
• Arabic Language Teaching
• Narrative Culture
• Language Acquisition

Kaynakça

1. Abdelsayed, Ibraam - Bellinzona, Martina. “Family Language Policies for Maintaining Arabic as a Home Language in Italy: The AHLI Project”. Rivista | Annali di Ca’ Foscari. Serie orientale 60 (2024). https://doi.org/10.30687/AnnOr/2385-3042/2024/01/001
2. Bingör, Zeyno - Karataş, Necmiye. “Stephen Krashen’in Duygusal Filtre ve Girdi Hipotezleri ve Öğrencilerin İçsel Güdüleri ile İngilizce Derslerinde Dijital Oyunların Kullanımı Arasındaki İlişkinin Araştırılması”. International Journal of Media Culture and Literature 4/1 (Haziran 2018), 55-66. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/582230
3. Busaidi, Fatma Yousuf. “‘The Words Disappeared When Faced with Real Life Situations’: Communication Difficulties of Non-Native Speakers of Arabic in the Sultanate of Oman”. International Journal of Education 11/2 (2019). https://doi.org/10.5296/ije.v11i2.14709
4. Carr, Robert. “https://childandfamilypolicy.duke.edu/news/the-power-of-storytelling-how-parents-and-caregivers-can-give-children-a-strong-foundation-for-language-and-literacy-development/#:~:text=The%20long,books%20together%20during%20early%20childhood”, 2022.
5. Coştu, Kamil. “Arapça Eğitiminde Öğrenmeyi Etkileyen Faktörler”. BÜ İslami İlimler Fakültesi Dergisi 3/6 (2016), 29-50. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/263125
6. Çakır, İsmail. “Yabancı Dil Öğrenme Ortamlarında Kültürün Rolü”. Milli Eğitim Dergisi 41/190 (2011), 248-255. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/442566
7. Çelik, İsmail. “Noam Chomsky ve Psiko-Linguistik Dil Gelişim Kuramı”. Turkish Studies: International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic 12/28 (2017), 193-208. https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.12507
8. Efilti, Ertan. “Saldırganlıkla İlgili Kuramsal Yaklaşımlar”. Eğitim ve Psikolojiden Yansımalar. ed. Nihat Sargın vd. 17-35. Konya: Çizgi Kitabevi, 2016.

9. Fan, Xitao - Chen, Michael. “Parental involvement and students’ academic achievement: A meta-analysis”. Educational Psychology Review 13/1 (2001), 1-22. https://doi.org/10.1023/A:1009048817385
10. Froud, Karen - Khamis-Dakwar, Reem. “The Study of Arabic Language Acquisition: A Critical Review”. The Cambridge Handbook of Arabic Linguistics. ed. Elabbas Benmamoun - Reem Bassiouney. 48-82. Cambridge University Press, 2021. https://doi.org/10.1017/9781108277327.004
11. Funk, Alexander. “The relationship between parental involvement and children’s language acquisition”. Chinese as a Second Language Research 13/1 (2024), 59-78. https://doi.org/10.1515/caslar-2024-0003
12. Harman, Gonca - Çelikler, Dilek. “Eğitimde Hazır Bulunuşluğun Önemi Üzerine Bir Derleme Çalışması”. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi 1/3 (2012), 147-153. https://doi.org/file:///C:/Users/NEVU/Downloads/EitimdehazrbulunuluunnemizerinebirderlemealmasMAKALE.pdf
13. Kasar, Gülcan - Aydın, Yusuf. “Ebeveynlerin 4-6 Yaş Grubu Kur’an Kurslarından Memnuniyet ve Beklentileri Üzerine Bir Araştırma: Muş İli Örneği”. Amasya İlahiyat Dergisi 20 (Haziran 2023), 458-496.
14. Krashen, Stephen D. “Applying the Comprehension Hypothesis: Some Suggestions”. 13th International Symposium and Book Fair on Language Teaching. Taipei, 2004. https://www.sdkrashen.com/content/articles/eta_paper.pdf
15. Krashen, Stephen D. Principles and Practice in Second Language Acquisition. Oxford: Pergamon Press Inc., 1982.
16. Krashen, Stephen D. “The Input Hypothesis”. Issues and Hypotheses in Language Acquisition. 1-32, 1985.
17. Nasrullah, Riki. “Working Memory and Second Language Acquisition: Effects on Vocabulary, Grammar, Reading, and Writing”. GEMA Online Journal of Language Studies 25/1 (2025), 102-118. https://doi.org/10.17576/gema-2025-2501-06
18. Ong, TWS. “Family Language Policy, Language Maintenance and Language Shift: Perspectives from Ethnic Chinese Single Mothers in Malaysia”. Issues in Language Studies 10/1 (2021), 59-75. https://doi.org/10.33736/ils.3075.2021
19. Sarmiwida. “Collaboration Between Parents and Teachers in Overcoming Arabic Language Learning Difficulties Among Children at Min Paya Seunara, Sabang”. International Journal Education and Computer Studies (IJECS) 3/1 (Mart 2023), 1-7. https://doi.org/10.35870/ijecs.v3i1.1796
20. Saud, A. F. “Family’s Role in Achieving Language Affiliation among Children: A Comparative Study Applied to Some Families”. Arab World English Journal 12/3 (2021), 111-128. https://doi.org/10.24093/awej/vol12no3.8 Sénéchal, M. - Young, L. “The effect of family literacy interventions on children’s acquisition of reading from kindergarten to grade 3: A meta-analytic review”. Review of Educational Research 78/4 (2008), 880-907. https://doi.org/10.3102/0034654308320319
21. Şimşek, Özgür. “Yapay Zekânın Dil Öğrenme Süreçlerinde Kullanımına Genel Bakış”. Temel Eğitim Araştırmaları Dergisi 5/1 (2025), 118-130. https://doi.org/10.55008/te-ad.1567106
22. Venables, Elizabeth vd. “One Parent One Language (OPOL) families: Is the majority language parent instrumental in minority language development?” International Journal of Bilingual Education and Bilingualism 17/4 (2013), 429-448. https://doi.org/10.1080/13670050.2013.816264
23. Vernon-Feagans, Lynne vd. “Erken anne dil girdisi ve sınıf içi öğretim kalitesi, çocukların anaokulundan beşinci sınıfa kadar olan okuryazarlık yörüngeleriyle ilişkili”. Gelişim Psikolojisi 58/6 (2022), 1066-1082. https://doi.org/10.1037/dev0001080
24. Wei, Y. “A Comparative Review of Family and School Contexts in Child Second Language Acquisition”. International Journal of Education and Humanities 21/2 (2025), 70-77. https://doi.org/10.54097/kzv94q74
25. Yazıcı, Enes - Faruk, Meryem. “Yabancı Dil Olarak Arapçanın Erken Yaşta Çocuklara Öğretiminde Ebeveyn Rolü ve Öneriler”. Lisanî İlimler Dergisi (LİDER) 1/1 (2023), 57-69. https://lidergi.com/index.php/pub/article/view/4
26. Yeşilyurt, Etem. “Öğretmenin Pusulası: Genel Öğretim İlkeleri”. EKEV Akademi Dergisi 24/83 (2020). https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/2578509
27. Yıldız, Hakkı Dursun. “Arap-Tarih”. TDV İslam Ansiklopedisi. 3/272-276. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı, 1991.