Bilimin Doğasının Bir Bileşeni Olarak Bilim İnsanı Algısı

Erdal Şenocak; Cemal Tosun

doi:10.17539/amauefd.1487213

TR EN

Bilimin Doğasının Bir Bileşeni Olarak Bilim İnsanı Algısı

Öz

Çalışmada bilim insanı algısı üzerine yayımlanan Türkiye adresli makalelerin doküman analizi yapılmıştır. Araştırma kapsamında incelenen makaleler; yayım yılı, dergilerin tarandıkları veri tabanları, araştırmaların yöntem ve desenleri, araştırmaların örneklemi, kullanılan veri toplama araçları, veri analiz teknikleri ve araştırmaların sonuçları başlıkları altında analiz edilmiştir. İncelenen makalelerin çoğunluğunun TR dizinde taranan dergilerde yayımlandığı tespit edilmiştir. Makalelerde nicel ve nitel araştırma yöntemleri birbirlerine yakın oranlarda kullanılmıştır. Araştırma desenlerinden ise çoğunlukla tarama, olgubilim ve deneysel araştırma desenleri tercih edilmiştir. Ortaya çıkan diğer bir sonuç ise geniş spektrumdaki katılımcılarla (okul öncesinden lisansüstü öğrenim düzeyine) çalışılmış olması ile birlikte ortaokul öğrencileri ve öğretmen adayları ile daha yoğun bir şekilde çalışılmış olmasıdır. Makalelerde hem tekli hem de çoklu veri toplama araçları kullanılmıştır. İncelenen makalelerde kullanılan veri analiz tekniklerine bakıldığında içerik analizi ve betimsel analiz tekniklerinin öne çıktığı görülmüştür. Bununla birlikte gruplar arası farklılıkları ortaya koymak için kestirimsel analiz tekniklerinden faydalanıldığı da tespit edilmiştir. Son olarak analizi yapılan çalışmalarda ulaşılan sonuçlar incelenmiştir. Buna göre katılımcıların çoğunlukla geleneksel bilim insanı algısına sahip oldukları belirlenmiştir. Ayrıca katılımcıların geleneksel bilim insanı imajlarının yapılan müdahale çalışmaları ile kısmen değiştiği ortaya konmuştur.

Anahtar Kelimeler

Bilim insanı algısı , Türkiye adresli makaleler , Betimsel içerik analizi

Image of Scientists as a Component of the Nature of Science

Abstract

In the study, a descriptive content analysis of Türkiye-addressed articles published on the images of scientists was performed. These articles were analyzed according to their publication years, databases, methodologies, study samples, data collection tools, data analysis methods, and results. Findings indicated that the majority of the articles were published in TR-indexed journals. Quantitative and qualitative research methods were used in similar proportions. Survey, phenomenological, and experimental research designs were predominantly utilized in the study design. Another finding was that although the studies were conducted with a wide range of participants, from preschoolers to graduates, middle school students and pre-service teachers were the ones who were primarily selected. Moreover, both single and multiple data collection tools were used in the articles. It was also observed that content analysis and descriptive analysis were the most prominent data analysis methods employed in the articles. Further, it was found that predictive analysis techniques were utilized to reveal differences between groups. Lastly, the results of these articles were reviewed. Accordingly, it was identified that participants mostly had traditional images of scientists. It was also revealed that the intervention studies partially changed the traditional scientist images of the participants.

Keywords

Images of scientist , Türkiye-addressed articles , Descriptive content analysis

Kaynakça

Abd-El-Khalick, F. ve Lederman, N.G. (2000). Improving science teachers' conceptions of nature of science: a critical review of the literature, International Journal of Science Education, 22:7, 665-701.
Ağgül Yalçın, F. (2012). Öğretmen adaylarının bilim insanı imajlarının bazı değişkenlere göre incelenmesi. İlköğretim Online, 11(3), 611-628.
Akerson, V.L. ve Hanuscin, D.L. (2007). Teaching nature of science through inquiry: Results of a 3-year professional development program. Journal of Research in Science Teaching, 44, 653–680.
Akgun, S., ve Kaya, E. (2020). How do university students perceive the nature of science? Science & Education, 29, 299–330.
Archer, L., DeWitt, J., Osborne, J., Dillon, J., Willis, B. ve Wong, B. (2013). Not girly, not sexy, not glamorous’: primary school girls’ and parents’ constructions of science aspirations. Pedagogy, Culture and Society, 21(1), 171–194.
Blagdanic, S., Kadijevic, G.M. ve Kovacevic, Z. (2019) Gender stereotypes in preschoolers’ image of scientists. European Early Childhood Education Research Journal, 27(2), 272-284.
Calik, M. ve Sozbilir, M. (2014). İçerik analizinin parametreleri. Education and Science, 39 (174), 33-38.
Chambers, D. (1983). Stereotypic images of the scientist: The draw-a-scientist test. Science Education, 67, 255–265.
Christidou, V. (2011). Interest, attitudes and images related to science: combining students’ voices with the voices of school science, teachers, and popular science. International Journal of Environmental and Science Education, 6 (2), 141–159.
Christidou, V., Bonoti, F. ve Hatzinikita, V. (2023). Drawing a scientist: using the Emo-DAST to explore emotional aspects of children’s images of scientists. Research in Science & Technological Education, 41(4), 1287-1308.

Christidou, V., Bonoti, F. ve Kontopoulou, A. (2016). American and Greek children’s visual images of scientists. Science & Education 25, 497–522.
Demir, N., Gökçe, Z., Gökçe, H. ve Kızılay, E. (2023). Fen eğitimi alanındaki lisansüstü öğrencilerinin bilim ve bilim insanı kavramlarına ilişkin metaforik algıları. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 20(1), 108-125.
Demircioğlu, T. (2022). Bir bilim şenliğine katılan ortaokul öğrencilerinin bilim insanlarına yönelik algıları ve bilim şenliğinin farklı grup katılımcılara göre değerlendirilmesi. Sivas Cumhuriyet University Educational Sciences Institute Journal, 1(2), 186-197.
DeWitt, J. ve Archer. L. (2015). Who aspires to a science career? a comparison of survey responses from primary and secondary school students. International Journal of Science Education, 37 (13), 2170–92.
DeWitt, J., Archer, L. ve Osborne, J. (2014). Science-related aspirations across the primary–secondary divide: Evidence from two surveys in England. International Journal of Science Education, 36(10), 1609–1629.
Digilli-Baran, A., ve Karaçam, S. (2020). Bilim insanlarının sahip oldukları risklere yönelik ortaokul öğrencilerinin algıları. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (50), 269-290.
Dudek, K. ve Bernard, P. (2015). Polish lower and upper secondary school students’ conceptions of a scientist. Problems of Education in the 2st Century, 63, 40–52.
Elmas, R., Küçük, Z., Adıgüzel Ulutaş, M. ve Paşa, S. (2023). Çevrim içi haber sitelerinde sunulan bilim insanı algısının belirlenmesi. Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 12(34), 221-245.
Emvalotis, A. ve Koutsianou, A. (2018). Greek primary school students’ images of scientists and their work: has anything changed? Research in Science & Technological Education, 36(1), 69-85.
Erduran, S., Dagher, Z.R. ve McDonald, C.V. (2019). Contributions of the family resemblance approach to nature of science in science education. Science & Education, 28, 311–328.
Esen, S., Türkyılmaz, S. ve Alkış-Küçükaydın, M. (2022). Dijital öyküleme yöntemiyle hazırlanan bilim insanı biyografilerinin ilkokul öğrencilerinin bilim insanı imajına etkisi. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 55: 155-179.
Farland-Smith, D. (2009). How does culture shape students’ perceptions of scientists? Cross-national comparative study of American and Chinese elementary students. Journal of Elementary Science Education, 21(4), 23–42.
Farland-Smith, D. (2012). Development and field test of the modified draw-a-scientist test and the draw-a-scientist rubric. School Science and Mathematics, 112 (2), 109–116.
Farland-Smith, D. ve McComas, W. (2009). Teaching the human dimension of science. Science and Children, 46 (9), 48–51.
Flick, L. (1990). Scientist in residence program improving children’s image of science and scientist. School Science and Mathematics, 90, 204–214.
Finson, K. D. (2002). Drawing a scientist: What we do and do not know after fifty years of drawings. School Science and Mathematics, 102, 335–345.
Gitomer, D. H. ve Zisk, R. C. (2015). Knowing what teachers know. Review of Research in Education, 39, 1–53.
Görecek-Baybars, M. (2020). An investigation of secondary school students’ images of a scientist with regard to gender variable in Turkey. Science Education International, 31(3), 247-254.
González, D., Mateu, A., Pons, E. ve Domínguez, M. (2017). Women scientists as decor: The image of scientists in Spanish press pictures. Science Communication, 39(4), 535-547.
Hillman, S.J., Bloodsworth, K.H., Tilburg, C.E., Zeeman, S.I. ve Henrietta E. L. (2014) K-12 students' perceptions of scientists: Finding a valid measurement and exploring whether exposure to scientists makes an impact. International Journal of Science Education, 36(15), 2580-2595.
Karacam, S., Bilir, V. ve Danisman, S. (2021). The effect of the visiting-scientist approach supported by conceptual change activities on the images of the scientist. International Journal of Science Education, 43(2), 197-222.
Karaçam, S. (2016). The effects of some demografical variables on secondary school students’ ımages about scientist/bazı demografik özelliklerin ortaokul öğrencilerin bilim insanı imgeleri üzerine etkisi. Eğitimde Kuram ve Uygulama, 12(3), 608-626.
Kaya, E. ve Erduran, S. (2016). Reconceptualized “family resemblance approach”: A holistic perspective on nature of science in science education. Journal of Turkish Science Education, 13(2), 77-90.
Kaya, O. N., Doğan, A. ve Öcal, E. (2008). Turkish elementary school students’ images of scientists. Eurasian Journal of Educational Research, 32, 83-100.
Koren, P., & Bar, V. (2009). Pupils’ image of’ the scientist’ among two communities in Israel: A comparative study. International Journal of Science Education, 31(18): 2485-2509.
Küçükaydın, M.A. ve Esen, S. (2023). DAST or VoSAL? Adaptation of the VoSAL to Turkish and a comparison between the instruments. International Journal of Science Education, 45(13), 1118-1140.
Lamminpää, J., Vesterinen, V. ve Puutio, K. (2023). Draw-A-science-comic: Exploring children’s conceptions by drawing a comic about science. Research in Science & Technological Education, 41 (1), 39-60.
Leblebicioglu, G., Cetin, P., Eroglu Dogan, E., Metin Peten, D. ve Capkinoglu, E. (2021). How do science camps affect middle grade students’ image of scientists? Research in Science & Technological Education, 39(3), 285-305.
Lederman, N.G. (1992). Students' and teachers' conceptions of the nature of science: A review of the research. Journal of Research in Science Teaching, 29, 331-359.
McAdam, J.E. (1990). The persistent stereotype: children's images of scientists. Physics Education, 25, 102.
Mead, M. ve Metraux, R. (1957). The image of the scientist among high school students: A pilot study. Science, 126, 384–390.
Mbajiorgu, N.M. (1999). Pre-service science teachers’ perception of the scientist. Journal of Studies in Education, 6, 95-108.
Milli Eğitim Bakanlığı (2005). İlköğretim fen ve teknoloji programı (6-8. sınıf). Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları, Ankara, 2005.
Newton, D. P. ve Newton, L. D. (1992). Young children’s perceptions of science and the scientist. International Journal of Science Education, 14(3), 331–348.
Rahm, J. ve Charbonneau, P. (1997). Probing stereotypes through students’ drawings of scientists. American Journal of Physics, 65 (8), 774–778.
Senocak, E. (2014). A Survey on nanotechnology in the view of the Turkish public. Science, Technology and Society, 19(1), 79-94.
Sharkawy, A. (2012). Exploring the potential of using stories about diverse scientists and reflective activities to enrich primary students’ images of scientists and scientific work. Cultural Studies of Science Education, 7, 307–340.
Sharma, R. A. ve Honan, E. (2020). Fijian pre-service teachers’ ideas about science and scientists. Journal of Science Teacher Education, 31(3), 335–357.
She, H. C. (1998). Gender and grade level differences in Taiwan students’ stereotypes of science and scientists. Research in Science & Technological Education, 16 (2), 125-135.
Shimwell, J., DeWitt, J., Davenport, C., Padwick, A., Sanderson, J. ve Strachan, R. (2023). Scientist of the week: evaluating effects of a teacher-led STEM intervention to reduce stereotypical views of scientists in young children. Research in Science & Technological Education, 41(2), 423-443.
Song, J. ve Kim, K.S. (1999). How Korean students see scientists: the images of the scientist, International Journal of Science Education, 21(9), 957-977.
Spektor-Levy, O., Baruch, Y. K. ve Mevarech, Z. (2013). Science and scientific curiosity in pre-school - The teacher’s point of view. International Journal of Science Education, 35(13), 2226–2253.
Şenel, T. ve Aslan, O. (2014). Okul öncesi öğretmen adaylarının bilim ve bilim insanı kavramlarına ilişkin metaforik algıları. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 10(2), 76-95.
Reinisch, B. ve Krell, M. (2023). Assessing pre-service teachers’ views of scientists, their activities, and locations: the VoSAL instrument. Reseach in Science Education, 53, 139–153.
Ruiz-Mallén, I. ve Escalas, M. T. (2012). Scientists seen by children: A case study in Catalonia, Spain. Science Communication, 34(4), 520-545.
Tan, A.L., Jocz, J. A. ve Zhai, J. (2017). Spiderman and science: How students’ perceptions of scientists are shaped by popular media. Public Understanding of Science, 26(5), 520-530.
Tosun, C. (2024). Analysis of the last 40 years of science education research via bibliometric methods. Science & Education. 33, 451-480.
Türkmen, H. (2008). Turkish primary students’ perceptions about scientist and what factors affecting the image of the scientists. Eurasia Journal of Mathematics, Science and Technology Education, 4(1), 55-61.
Walls, L. (2012). Third grade African American students’ views of the nature of science. Journal of Research in Science Teaching, 49 (1), 1-37.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Fen Bilgisi Eğitimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Erdal Şenocak
0000-0002-6649-3528
Türkiye

Cemal Tosun ^*
0000-0002-1236-9548
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

21 Aralık 2024

Gönderilme Tarihi

20 Mayıs 2024

Kabul Tarihi

1 Kasım 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 13 Sayı: 2

DOI

https://doi.org/10.17539/amauefd.1487213

IZ

https://izlik.org/JA95CY35UG

APA

Şenocak, E., & Tosun, C. (2024). Bilimin Doğasının Bir Bileşeni Olarak Bilim İnsanı Algısı. Amasya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 13(2), 19-40. https://doi.org/10.17539/amauefd.1487213

AMA

1.Şenocak E, Tosun C. Bilimin Doğasının Bir Bileşeni Olarak Bilim İnsanı Algısı. Amasya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi. 2024;13(2):19-40. doi:10.17539/amauefd.1487213

Chicago

Şenocak, Erdal, ve Cemal Tosun. 2024. “Bilimin Doğasının Bir Bileşeni Olarak Bilim İnsanı Algısı”. Amasya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 13 (2): 19-40. https://doi.org/10.17539/amauefd.1487213.

EndNote

Şenocak E, Tosun C (01 Aralık 2024) Bilimin Doğasının Bir Bileşeni Olarak Bilim İnsanı Algısı. Amasya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 13 2 19–40.

IEEE

[1]E. Şenocak ve C. Tosun, “Bilimin Doğasının Bir Bileşeni Olarak Bilim İnsanı Algısı”, Amasya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, c. 13, sy 2, ss. 19–40, Ara. 2024, doi: 10.17539/amauefd.1487213.

ISNAD

Şenocak, Erdal - Tosun, Cemal. “Bilimin Doğasının Bir Bileşeni Olarak Bilim İnsanı Algısı”. Amasya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 13/2 (01 Aralık 2024): 19-40. https://doi.org/10.17539/amauefd.1487213.

JAMA

1.Şenocak E, Tosun C. Bilimin Doğasının Bir Bileşeni Olarak Bilim İnsanı Algısı. Amasya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi. 2024;13:19–40.

MLA

Şenocak, Erdal, ve Cemal Tosun. “Bilimin Doğasının Bir Bileşeni Olarak Bilim İnsanı Algısı”. Amasya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, c. 13, sy 2, Aralık 2024, ss. 19-40, doi:10.17539/amauefd.1487213.

Vancouver

1.Erdal Şenocak, Cemal Tosun. Bilimin Doğasının Bir Bileşeni Olarak Bilim İnsanı Algısı. Amasya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi. 01 Aralık 2024;13(2):19-40. doi:10.17539/amauefd.1487213

Amasya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi (Amasya Education Journal)

Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 (CC BY-NC) Uluslararası Lisans

Bilimin Doğasının Bir Bileşeni Olarak Bilim İnsanı Algısı

Öz

Anahtar Kelimeler

Image of Scientists as a Component of the Nature of Science

Abstract

Keywords

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster