Gençlik Merkezine Başvuran Adölesanların Menarş Duygu, Menstruasyon Algı‐Bilgi ve Özbakım Pratikleri
Öz
Amaç: Adölesan dönemi 10‐19 yaşları arasındaki fiziksel, psikolojik ve sosyal değişimlerin olduğu,
çocukluktan yetişkinliğe geçişteki yaşam biçimi davranışlarının kazanıldığı dinamik devredir. Amacımız
adölesan kızların menarş duygu, mensturasyon algı, bilgiyi aldıkları kaynak, mensturasyon sırasındaki
öz bakım davranışlarını tanımlayarak bu konuda geliştirilecek politikalara rehberlik etmekti.
Materyal ve Metot: Bu tanımlayıcı kesitsel çalışma, hastanemiz gençlik merkezine Temmuz ‐ Ağustos
2018 aralığında muayene olmak veya danışmanlık hizmeti almak için başvuran menarş sonrası, 10‐19 yaş
aralığındaki adölesan kızlar üzerinde yapıldı. Gençlerin yaş, baba mesleklerinin ne olduğu, annelerin
çalışma durumları, okul durumları, menarş yaşı, mensturasyon süresi, menarşta duygusal reaksiyonları,
mensturasyon hakkında bilgi alıp almadıkları, bilgiyi aldıkları kaynak, mensturasyondaki kanın kaynağı
hakkındaki bilgileri, mensturasyon sırasında hijyenik ped kullanımı ve imhası, banyo alışkanlıkları
sorgulandı. Menstruasyon ile ilgili bilgiyi okuldan edinen adölesanlar Grup I’i, okul dışında bir
kaynaktan edinenler Grup II’yi oluşturdu.
Bulgular: Çalışmaya gençlik merkezine başvuran 10‐19 yaş aralığındaki 306 genç kız katıldı. Gençlerin
yaş ortalaması 16,54±2,10 (min: 10, maks: 19) idi. Gençlerin menarş yaş ortalaması 12,8±14 (min: 9, maks:
17), mensturasyon uzunlukları ortalama 6,19±3,60 gün (min: 1, maks: 15) idi. İlk mensturasyon (menarş)
sırasında olumsuz duygu deneyimleyen 139/306 (%45,42) genç vardı. Gençlerin 300/306 (%98,03)’i
kanama tamponu olarak hijyenik ped kullandığını ve hijyenik pedleri evsel atıklarla beraber attığını,
247/306 (%80,71)’i mensturasyon sırasında banyo aldığını ifade etti. Gençlerin 153/306 (%50)’si
mensturasyon ile ilgili bilgiyi okuldan aldığını ifade etti. 203/306 (%66,33) genç ‘Mensturasyon sırasında
gelen kanın kaynağı neresidir?’ sorusuna ‘rahim’ cevabını verdi. Gençlerin 89/306’sı (%29,08)
mensturasyon sırasında iştahta artış olduğunu ifade etti. Gençlerin 175/306’sı (%57,19) menarştan önce
mensturasyon ile ilgili bilgi aldıklarını ifade etti. Okuldan bilgi alan adölesanların (Grup 1) 99/153’ü
(%64,7o) menarştan önce okuldan bilgi almış ve bu grupta menarş öncesi bilgi alma olasılığı, diğer
kaynaklardan bilgi alanlardan (Grup 2) istatistiksel olarak anlamlı yüksek bulunmuştur (p=0,008). Grup
1’deki adölesanların 27/153’ünün (%17,64) mensturasyon sırasında banyo alışkanlığının olmadığını ve
mensturasyon kanının kaynağı olarak rahim cevabı verme oranının 98/153 (%64,05) olduğunu ve bu
oranın Grup 2’den farklı olmadığını tespit ettik. Menarşta olumlu duygulanım gösteren adölesanların
104/167’sinin (%62,27) menarş öncesi mensturasyon ile ilgili bilgi aldıklarını ve bilgi alanların olumlu
duygulanım gösterme olasılıklarının anlamlı olarak daha yüksek olduğunu bulduk (p = 0,04).
Sonuç: Toplum sağlığı açısından mensturasyon sırasında kullanılan hijyenik pedlerin imhasının tıbbi
atık kapsamında yapılmasının halk sağlığının korunması açısından önemli olduğunu düşünüyoruz. Fertil
dönemdeki kadınların aylık deneyimledikleri mensturasyona yönelik algı ve davranışları adölesan
döneminde şekillenmektedir. Bu bağlamda doğru ve kontrollü bilginin kaynağı olan okullarda
adölesanlara yönelik verilen üreme sağlığı eğitimlerinin içeriğinin, zamanlamasının ve etkinliğinin
gözden geçirilerek yapılan düzenlemelerin fertil dönemdeki kadınların sağlıklı mensturasyon pratikleri
geliştirmelerine yol açacağı kanaatindeyiz.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- 1. Programming for adolescent health and development. Report of a WHO/UNFPA/UNICEF Study Group on Programming for Adolescent Health. World Health Organ Tech Rep Ser 1999;886:1-260.
- 2. Amann-Gainotti M. Sexual socialization during early adolescence: the menarche. Adolescence 1986;21: 703–10.
- 3. UNICEF Çocuk hakları sözleşmesi madde 28-29. https://www.unicef.org/turkey/crc/_cr23d.html 10.1016/j.jpag.2018.03.002 (Erişim Tarihi: 14.10.2018).
- 4. Rierdan J, Koff E. Premenarcheal predictors of the experience of menarche: a prospective study. J Adolesc Health 1990; 11:404-7.
- 5. Marván ML, Alcalá-Herrera V. Age at menarche, reactions to menarche and attitudes towards menstruation among Mexican adolescent girls. J Pediatr Adolesc Gynecol 2014;27:61-6.
- 6. Gölbaşı Z, Doğaner G, Erbaş N. 6-8. Sınıf Adolesan kızlara akran eğitimi yöntemiyle uygulanan menstruasyon sağlığı eğitiminin bilgi ve davranışlar üzerindeki etkisi. TAF Prev Med Bull 2012;11:191-8.
- 7. Karapanou O, Papadimitriou A. Determinants of menarche. Reprod Biol Endocrinol 2010;8:115.
- 8. Thomas F, Renaud F, Benefice E, de Meeüs T, Guegan JF. International variability of ages at menarche and menopause: patterns and main determinants. Hum Biol 2001;73:271-90 .
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Sağlık Kurumları Yönetimi
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Aslı Oskovi
Bu kişi benim
Sabriye Korkut
Bu kişi benim
Tuba Memur
Bu kişi benim
Yaprak Engin Üstün
Bu kişi benim
Yayımlanma Tarihi
27 Aralık 2018
Gönderilme Tarihi
19 Aralık 2018
Kabul Tarihi
-
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2018 Cilt: 18 Sayı: 4
Cited By
Ergenlere verilen menstrüel hijyen eğitiminin menstrüasyon davranışları ve öz yeterlik düzeylerine etkisi: Randomize kontrollü bir çalışma
Anatolian Journal of Health Research
https://doi.org/10.61534/anatoljhr.1511941Seasonality and the menstrual cycle: a qualitative study
Biological Rhythm Research
https://doi.org/10.1080/09291016.2025.2523979