Gebelerde Oral Glukoz Tolerans Testi Farkındalığının Tespiti
Öz
Amaç: Gestasyonel diyabet (GDM), erken tanınıp tedavi edilmesi
gereken önemli bir hastalıktır. Çünkü GDM anne ve bebek için bir takım riskleri
de yanında getirmektedir. Tedaviyle bu riskler önlenebilmektedir. GDM’nin
teşhisi için oral glikoz tolerans testi (OGTT) yapılmaktadır. Fakat bilgi
eksikliği, çevre faktörü ve medya faktörü gibi nedenlerle OGTT yaptırmak
istemeyen gebelerimizin sayısı hatırı sayılır biçimde artmaktadır. Bizim bu
çalışma ile amacımız OGTT yaptırmak istemeyenlerin sıklığını, neden yaptırmak
istemediklerini, istememelerindeki etkili faktörleri belirlemek; gestasyonel
diyabetes mellitus (GDM) açısından risk faktörü olabilecek durumları bulmak;
medyanın sağlık fikirlerimize olan etkilerini araştırmaktır.
Materyal vee Metot: Çalışma
Mayıs-Temmuz 2018 tarihleri arasında Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tıp
Fakültesi gebe polikliniğinde yapıldı. Çalışmaya katılmayı kabul eden 18
yaşından büyük tüm gebeler dahil edildi. Gebelere anket ve çalışma hakkında
bilgilendirme yapıldı ve onam formu imzalatıldı. Gebelere yüz yüze görüşme
metodu ile içerisinde sosyodemografik bilgiler, OGTT ve GDM ile ilgili
soruların da bulunduğu 37 soruluk anket uygulandı. Verilerin
değerlendirilmesinde kategorik değişkenlerde istatistik parametreleri, frekans
ve yüzde ile ifade edilmiştir. Gruplara göre frekans dağılımları arasındaki
ilişkiler Kikare testi ve Fisher exact testi ile değerlendirilmiştir.
İstatistiksel anlamlılık p<0,05 olarak kabul edilmiştir.
Bulgular: Toplam 317 gebeye
ulaşıldı. Gebelerin %34,2'si OGTT yaptırmak istemiyordu ve %3,6'sı bu konuda
kararsızdı. Gebelerin %28,4'ü OGTT’nin zararlı olduğunu düşünmekteyken, %38,5'i
de zarar konusu hakkında kararsız olduğunu belirtmişti. Zararlı olduğunu
düşünenlerin %58'i testi yaptırmamış veya testi yaptırmayı düşünmüyordu.
OGTT’nin zararlı olduğunu düşünenler bu fikri %42,9 televizyon ve internetten,
%55,7 çevresinden, %3,8 sağlık çalışanlarından edindiğini belirtmekteydi.
Sonuç: Gebelerde OGTT yaptırmak
istemeyenler önemli bir orandadır. Bunun sebebi doğru olmayan ve literatüre
dayanmayan bilgiler olup bu durum eğitim düzeyi ve diğer sosyodemografik
faktörlerden etkilenmemektedir. Yanlış bilginin oluşmasında ve yaygınlaşmasında
medyanın rolü büyüktür. Bu yüzden medyanın bu konuda biraz daha duyarlı olması
ve konusunda uzman kişilerden yararlanması OGTT farkındalığı adına önemlidir.
Toplumun OGTT ve GDM hakkındaki bilgi eksikliğinin giderilmesinde sağlık
çalışanlarına, sağlık yöneticilerine ve medyaya önemli görevler düşmektedir. Bu
farkındalığın oluşması için eğitim ve bilgilendirilmenin önemi açıktır.
Gebelerde bu konuda bilgi eksikliği ve kirliliğinin giderilmesi konunun
çözülmesini sağlayacaktır.
Kaynakça
- Cunnigham FG, Leveno KJ, Bloom SL, Hauth JC, Rouse DJ, Spong CY, (Çev. edit: Ceylan Y, Yıldırım G, Gedikbaşı A, Aslan H, Gül A), Williams Obstetrik. İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri; 2010:1104-21.
- Erem C, Cihanyurdu N, Deger O, Karahan C, Can G, Telatar M. Screening for gestational diabetes mellitus in northeastern Turkey (Trabzon City). Eur J Epidemiol 2003;18(1):39-43.
- Ozcimen EE, Uckuyu A, Ciftci FC, Yanik FF, Bakar C. Diagnosis of gestational diabetes mellitus by use of the homeostasis model assessment-insulin resistance index in the first trimester. Gynecol Endocrinol 2008;24(4):224-9.
- Özkaya MO, Köse SA. Gestasyonel diyabet: Güncel durum. Perinatoloji Dergisi 2014;22(2):105-109.
- Bijoya I, Fokhrul I, Mohammad ABN, Mannan A and Neaz A. Knowledge and attitude regarding gestational diabetes mellitus (GDM) among obese pregnant women coming for antenatal checkup at a tertiary care hospital. IJCS 2017;5(5): 179-89.
- Shriraam V, Rani MA, Sathiyasekaran BWC, Shriraam M. Awareness of gestational diabetes mellitus among antenatal women in a primary health center in South India. Indian J Endocrinol Metab 2013;17(1):146-8.
- Türkyılmaz E, Keleştemur E, Eray İK, Öcal FD, Avşar AFY. Knowledge Level, Attitude and Behaviours About Glucose Challenge Test Among Turkish Pregnant Women. Ankara Med J 2016;16(2):191-9.
- Avci DK, Oner E. Examination of the knowledge, attitude and behaviours of pregnant women on screening tests made during pregnancy. East J Med 2018;23(2):84-9.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Sağlık Kurumları Yönetimi
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Mehmet Yaprak
Bu kişi benim
Raziye Şule Gümüştakım
*
Bu kişi benim
Abdullah Tok
Bu kişi benim
Adem Doğaner
Bu kişi benim
Yayımlanma Tarihi
30 Eylül 2019
Gönderilme Tarihi
25 Eylül 2019
Kabul Tarihi
-
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2019 Cilt: 19 Sayı: 3