Hemşirelik Öğrencilerinin Kültürlerarası Duyarlılık Düzeylerinin Geliştirilmesi: Randomize Kontrollü Deneysel Çalışma

Öner Altıntop; Filiz Adana

doi:10.46237/amusbfd.1465040

Araştırma Makalesi

Improving The Intercultural Sensitivity Levels of Nursing Students: A Randomized Controlled Experimental Study

Yıl 2026, Cilt: 10 Sayı: 1, 1 - 18, 31.01.2026

Öner Altıntop , Filiz Adana

https://doi.org/10.46237/amusbfd.1465040

Öz

Amaç: Bu araştırmada hemşirelik öğrencilerinin kültürlerarası duyarlılık düzeylerinin geliştirilmesini amaçlamıştır.
Yöntem: Araştırma randomize kontrollü deneysel bir çalışmadır. Araştırmada bir üniversitenin hemşirelik fakültesi dördüncü sınıfında eğitim gören 303 öğrenci araştırma evreni olarak kabul edilmiştir. Araştırmanın örneklemini 60 kontrol ve 57 deney grubu toplam 117 öğrenci oluşturmuştur Araştırma ön test, son test ve izlem verileri (eğitim bitimi ve birinci ay) Tanıtıcı Bilgi Formu, Kültürlerarası Duyarlılık Ölçeği ile toplanmıştır. Araştırmanın uygulama aşamasında deney grubuna Leninger'in Kültürlerarası Hemşirelik Kuramı doğrultusunda kültürlerarası duyarlılık geliştirme eğitimi verilmiştir. Araştırma verileri tanımlayıcı istatistikler, Pearson Ki-kare testi, Student–t Test ve Tekrarlı Ölçümlerde Varyans analizi ile analiz edilmiştir. P<0.05 düzeyindeki değerler istatistiksel olarak önemli kabul edilmiştir. Araştırma öncesi kurum izni, etik kurul izni, ölçek kullanım izni ve katılımcılardan yazılı onam alınmıştır.
Bulgular: Deney öncesi değerlendirmede deney ve kontrol grubu öğrencilerinin kişisel özellikleri, aile özellikleri kültürel özellikleri ve Kültürlerarası Duyarlılık Ölçeği toplam ve alt ölçek puanları arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır(p>0.05). Deney grubundaki öğrencilerin eğitim sonrası Sorumluluk alt ölçek puanının kontrol grubuna göre anlamlı derecede yüksek olduğu bulunmuştur(p<0.05). Sorumluluk alt boyutunda, deney grubunda eğitim öncesi puan ortalaması 28.50±4.400, eğitim sonrası ise 28.82±3.284 olarak artış göstermiştir. Kontrol grubunda ise eğitim öncesi puan ortalaması 28.46±3.387, eğitim sonrası ise 27.28±3.962 olarak azalmıştır.
Sonuç: Araştırma bulguları doğrultusunda verilen eğitimin kültürlerararası duyarlılığa ilişkin sorumluluk duygusunu geliştirdiği söylenebilir. Hemşirelik öğrencilerine eğitimlerinin tüm aşamalarında kültürlerarası duyarlılık düzeylerini geliştirici eğitimlerin verilmesi önemlidir. Kültürlerararası duyarlılığı geliştirmeye yönelik araştırma çalışmaları artırılmalıdır.

Anahtar Kelimeler

Hemşirelik , Öğrenci , Kültürlerarası , Duyarlılık , Eğitim

Kaynakça

1. Güney, S., Nurmakhamatuly, A. (2007). Kültürün Girişimciliğe Etkisi: Kazakistan ve Türkiye Üniversite Öğrencilerinin Girişimcilik Özelliklerinin Belirlenmesine Yönelik Kültürlerarası Araştırma. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 10(18), 62-86.
2. Özkan, M., & Adana, F. (2023). Intercultural and Ethical Sensitivity Levels of Healthcare Professionals and Related Factors. Florence Nightingale Journal of Nursing, 31(1), 11.
3. Abaslı, K., Polat, Ş. (2019). Öğrencilerin Kültürlerarası Duyarlılık ve Kültürel Zekâya İlişkin Görüşlerinin İncelenmesi. Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(1), 193-202.
4. Donelan, M., (2010). Dynamic principles of gait and their clinical implications. Physical Therapy 90(2), 157- 174.
5. Pieski. M.K.F., (2011). Developıng Intercultural Sensıtıvıty Through Immersıon Experıences In Unfamılıar Cultural Mılıeux: Implıcatıons For Teacher Educatıon And Professıonal Development. (Doktora Tezi). Kent State University.
6. Baksı, A., Sürücü, H. A., & Duman, M. (2019). Hemşirelik Öğrencilerinin Kültürler Arası Duyarlılıkları ve İlişkili Faktörlerin Değerlendirilmesi. JAREN Journal of Academic Research in Nursing, 5(1), 31-39.
7. Şahin, N. H., Bayram, G. O., & Avcı, D. (2009). Culturally sensitive care: Transcultural nursing. Journal of Education and Research in Nursing, 6(1), 2-7.
8. Transcultural Nursing Society. https://tcns.org/
9. Mamueva, F. (2021). Ebelik Öğrencilerinin Kültürel Duyarlılık Düzeylerinin Karma Yöntemle İncelenmesi. (Yüksek Lisans Tezi). Ondokuz Mayıs Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Samsun.
10. Ceylan S.S, Çetinkaya B. (2022) Göçmen Hastalara Bakım Veren Hemşirelik Öğrencilerinin Kültürel Duyarlılık Düzeyleri ve Deneyimleri: Bir Karma Yöntem Araştırması. YBH Dergisi. 3(2):1-20
11. Özdemir S, Kıymaz D. (2023), The Difficulties Experienced by Nurses Working in A Tertiary Hospital in Turkey while Providing Health Care to Immigrant and Refugee Patients and Intercultural Sensitivity. Mid Blac Sea Journal of Health Sci, 9(2): 268-280.
12. Salopelto. H., (2008). Intercultural Copetence Through Drama A Teaching Experiment. (A Pro Gradu Thesis). University Of Jyvaskyla.
13. Öğüt. N., Olkun E.O., (2018). Üniversite Öğrencilerinin Kültürlerarası İletişim Kaygı Düzeyi: Selçuk Üniversitesi Örneği. Selçuk İletişim, 11(2), 54-73.
14. Yılmaz, E. H., & Tanrıverdi, G. (2023). Birinci Basamak Sağlık Çalışanlarında Kültürel Yeterlilik ve İlişkili Faktörler. Sağlık Bilimleri Dergisi (Journal of Health Sciences), 32(1), 13-23.
15. Bulduk, S., Tosun, H. ve Ardıç, E.(2010). Türkçe Kültürler Arası Duyarlılık Ölçeğinin hemşirelik öğrencilerinde ölçümsel özellikleri. TurkiyeKlinikleriJMedEthics, 19(1), 25-31.
16. Özdemir, F., Evgin, D., & İnci, F. (2022). Pediatri Hemşirelerinin Kültürel Duyarlılıkları ve Mülteci Hastalara Yönelik Aile Merkezli Bakım Uygulamaları: Kesitsel Bir Çalışma. Türkiye Klinikleri Journal of Nursing Science, 14(2), 332-344.
17. Türkoğlu, N., & Sönmez, S.B. (2023). Hemşirelerin kültürel yeterlilik ile etnik merkezcilik düzeyleri arasındaki ilişki ve etkileyen faktörlerin belirlenmesi. Halk Sağlığı Hemşireliği Dergisi, 5(1), 26-36.
18. Uludağ, E., & Mumcu, B. (2023). The Effects of Cultural and Emotional Intelligence on Care in Nursing. Health Science Quarterly, 3(1), 1-11.
19. Demiral, M. (2021). Cerrahi Servislerinde Çalışan ve Farklı Kültürden Gelen Hastalara Bakım Veren Hemşirelerin Kültürel İletişim Yeterliliği. (Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İstanbul.
20. Aslan, G. K., Kartal, A., Turan, T., Yiğitoğlu, G. T., & Kayan, S. (2019). Sağlıkla İlgili Bölümlerde Okuyan Üniversite Öğrencilerinin Kültürlerarası Duyarlılıkları ve İlişkili Bazı Faktörlerin İncelenmesi. FNJN Florence Nightingale Journal of Nursing, 27(2), 188-200.
21. Hergül, F., & Gök, F. (2022). Hemşirelik Öğrencilerinin Kültürlerarası Duyarlılık Düzeylerinin İncelenmesi. MAS Journal of Applied Sciences, 7(1), 228-240.
22. Aygün, Ö. (2022). Bir Turizm Bölgesindeki Özel Hastanelerde Çalışan Hemşirelerin Kültürlerarası Duyarlılıklarının İncelenmesi. Halk Sağlığı Hemşireliği Dergisi, 4(2), 146-158.
23. Durgun H, Uzunsoy E, Temür A, Huysuz K. (2019). Hemşirelik öğrencilerinin kültürlerarası duyarlılıkları ile dünya vatandaşlığı için karakter ve değerler algıları. Ordu University Journal of Nursing Studies, 2(2),87-95.
24. Budak, F. ve Karasu, F. (2020). Hemşirelik Öğrencilerinin Kültürlerarası Duyarlılık Algıları ve Klinik Liderlik Özellikleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Journal of Healthcare Management and Leadership, (1), 15-27.
25. Çakmak, H. S., Özer Küçük, E., Ağadayı, E., & Kahveci, R. (2020). Bir Araştırma Hastanesinde Çalışan Hemşirelerin Kültürlerarası Duyarlılıkları ve Göçmen Hastalar ile İlgili Görüşleri. Ankara Med J, 4, 882-894.
26. Yenphech, C. & Intanoo, K. (2022). Intercultural sensitivity and social intelligence: The Case of EFL internship undergraduate learners. Journal of Language and Linguistic Studies, 18(2), 860-876.
27. Li, C., Kon, A. L. L., & Ip, H. H. S. (2022). Use Virtual Reality to Enhance Intercultural Sensitivity: A Randomised Parallel Longitudinal Study. IEEE Transactions on Visualization and Computer Graphics, 28(11), 3673-2683.
28. Khabir M, Jabbari AA and Razmi MH (2022) Flipped Presentation of Authentic Audio-Visual Materials: Impacts on Intercultural Sensitivity and Intercultural Effectiveness in an EFL Context. Front. Psychol. 13(832862), 1-10.
29. Niitsu, K., Kondo, A., Abuliezi, R., & Dyba, N. A. (2022). The Impact of Collaborative Online International Learning on Intercultural Sensitivity Among Nursing Students in the United States and Japan. Nursing Education Perspectives, 00, 00, 1-2.
30. Mohammad Mohammadi, Mohammad Hossein Yousefi & Asghar Salimi (2023) Effects of Intercultural Sensitivity and Critical Thinking Trainings on Teachers’ Professional Development, Journal of Intercultural Communication Research, 52(3), 334-356.
31. Özdişçi, A. (2018). Hemşirelik Öğrencilerinde Çalıştay Yoluyla Kültürel Duyarlılığın Geliştirilmesi. (Yüksek Lisans Tezi). Onsekiz Mart Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Çanakkale.
32. Yeşilfidan, D., Özkan, M., & Adana, F. (2024). Developing the Health Literacy Levels of Nursing Students: A University Case. Meandros Medical And Dental Journal, 25(1), 36-42.
33. Güveren, N. (2022). Sağlık Bilimleri Fakültesi Öğrencilerinin Kültürel Zekâ ile Kültürel Duyarlılıkları Arasındaki İlişki. (Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Medeniyet Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü , İstanbul.
34. Abbas, N. K. (2023). Hemşirelik Öğrencilerinin Kültürel Farkındalık ve Kültürel Arası Duyarlılık Düzeylerinin İncelenmesi. (Yüksek Lisans Tezi). Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Kırşehir.
35. Karasu, F., Polat, F., & Okuyan, C. B. (2022). The determination of intercultural sensitivity and ethnocentrism levels among nurses and nursing students: A border city study in Turkey. Perspectives in Psychiatric Care, 58, 314-322.
36. Yakar, H. (2016). Farklı Kültürlerden Gelen Hastalara Bakım Veren Hemşirelerin Kültürel İletişim Yeterliliği. Doktora Tezi, Marmara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
37. Hua, J., Kondo, A., & Moross, J. (2023). Enhancing Intercultural Sensitivity in Japanese Nursing Students through International Online Nursing Courses: A Quasi-Experimental Study. Nurse Education Today, 128.
38. TUİK 2021. https://www.tuik.gov.tr/
39. Yıldırım, K., Aykaç, N., Okçu, S.T. (2019) Yaratıcı drama ve resimli çocuk kitapları: kültürlerarası duyarlılığı geliştirmek için örnek bir uygulama, Yaratıcı Drama Dergisi, 14(1), 55-72.
40. Süzer, M. S. (2020). Üniversite Öğrencilerinde Kültürel Duyarlılık ve Özgüven Algısı Arasındaki İlişki: Çağ Üniversitesi Örneği. (Yüksek Lisans Tezi). Çağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Mersin.
41. TUİK 2019. https://www.tuik.gov.tr/
42. Lenny, C. H., & Peng, Y. Q. (2014). Efficacies of different methods of teaching transcultural nursing practice in China. Chinese Nursing Research, 1, 17-24.
43. Fadaeinia, M. M., Miri, S., Azizzadeh Forouzi, M., Roy, C., & Farokhzadian, J. (2022). Improving cultural competence and self-efficacy among postgraduate nursing students: results of an Online Cultural Care Training Program. Journal of Transcultural Nursing, 33(5), 642-651.