Derleme

Endokrin Bozucuların Üreme ve Gelişim Toksisitesi Üzerine Etkileri

Cilt: 6 Sayı: 1 31 Ocak 2022
PDF İndir
EN TR

Endokrin Bozucuların Üreme ve Gelişim Toksisitesi Üzerine Etkileri

Öz

Vücudun fizyolojik ve biyolojik işlevlerinin merkezi olan endokrin sistemin, işlevini bozan ve organizmada ya da bu organizmanın gelecek kuşaklarında olumsuz etkilere neden olan endokrin bozucu maddeler ile ilgili çalışmalar son yıllarda oldukça merak konusu haline gelmiştir. Hayvan modelleri ve insanlar üzerine yapılan araştırmalar, endokrin bozucuların etki ettiği mekanizmaların farklı yollar içerdiğini ortaya koymaktadır. Endokrin bozucular; pestisitler, metaller, plastik şişeler, gıda ambalajları, deterjanlar, kozmetik ürünleri ve günlük hayatta kullanılan birçok materyalin içeriğinde doğal veya sentetik olarak yer almaktadır. Endojen hormonların fonksiyonunu taklit eden, hücresel aktiviteyi manipüle ederek hormon üretimini attıran, azaltan veya bloke edebilen bu maddelerin sinir sistemi, nörodavranış, bağışıklık ve metabolik aktivite gibi birçok temel biyolojik fonksiyona etki ettiğine dair literatürde birçok kanıt bulunmaktadır. Bunun yanı sıra endokrin bozucuların infertilite, hamilelik, fetal gelişim ve kadın üreme sağlığı üzerinde de olumsuz etkilere sahip olduğu bildirilmiştir. Bu çalışmada yaygın olarak üreme ve gelişim toksisitesi ile ilişkilendirilen bisfenol-A (BPA), poliklorlu bifeniller (PCB), dietilstilbestrol (DES), pestisitlerin bir türevi olan diklorodifeniltrikloroetan (DDT), fitalatlar, metaller, etanol ve talidomid gibi endokrin bozucuların etkilerinin ve etki mekanizmalarının gözden geçirilmesi amaçlanmış ve bu maddelere maruziyetin uzun vadede kuşaklar arasında bile bir toksik hasar oluşturma potansiyeline sahip olduğu saptanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. 1. Şirin, B., Ersoy, S., Pala, E. (2019). Suriyeli geçici sığınmacılar ve Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarının gebelik ve doğum sonuçlarının karşılaştırılması: 3. basamak bir hastanede yapılmış vaka kontrol çalışması. Smyrna Tıp Dergisi, 25-32.
  2. 2. Bjorvang, R. D., Damdimopoulou, P. (2020). Persistent environmental endocrine-disrupting chemicals in ovarian follicular fluid and in vitro fertilization treatment outcome in women. Upsala J. Med. Sci, 125(2), 85-94.
  3. 3. Rolfo, A., Nuzzo A. M., De Amicis, R., Moretti, L., Bertoli, S., Leone, A. (2020). Fetal–maternal exposure to endocrine disruptors: correlation with diet ıntake and pregnancy outcomes. Nutrients, 12(6), 8-19.
  4. 4. Tang, Z. R., Xu, X. L., Deng, S. L., Lian, Z. X., Yu, K. (2020). Oestrogenic endocrine disruptors in the placenta and the fetus. Int. J. Mol. Sci, 21(4), 2-16.
  5. 5. Monneret, C. (2017). What is an endocrine disruptor? C. R. Biol, 340(2017), 403–405.
  6. 6. Bergman, A., Heindel, J. J., Jobling, S., Kidd, K. A., Zoeller, T. (2012). State of the science of endocrine disrupting chemicals. WHO Library.
  7. 7. WHO/UNEP. State of the Science of Endocrine Disrupting Chemicals-2012; World Health Organisation: Geneva, Switzerland, 2013.
  8. 8. Toppari, J., Virtanen, H. E., Main, K. M., Skakkebaek, N. E. (2010). Cryptorchidism and hypospadias as a sign of testicular dysgenesis syndrome (TDS): Environmental connection. Birth Defects Res. A Clin. Mol. Teratol, 88, 910–919.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sağlık Kurumları Yönetimi

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

31 Ocak 2022

Gönderilme Tarihi

4 Ağustos 2021

Kabul Tarihi

30 Eylül 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Cilt: 6 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Tıkırdık, M., & Ulusoy Karatopuk, D. (2022). Endokrin Bozucuların Üreme ve Gelişim Toksisitesi Üzerine Etkileri. Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 6(1), 166-174. https://doi.org/10.46237/amusbfd.978800
AMA
1.Tıkırdık M, Ulusoy Karatopuk D. Endokrin Bozucuların Üreme ve Gelişim Toksisitesi Üzerine Etkileri. Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi. 2022;6(1):166-174. doi:10.46237/amusbfd.978800
Chicago
Tıkırdık, Muazzez, ve Dilek Ulusoy Karatopuk. 2022. “Endokrin Bozucuların Üreme ve Gelişim Toksisitesi Üzerine Etkileri”. Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi 6 (1): 166-74. https://doi.org/10.46237/amusbfd.978800.
EndNote
Tıkırdık M, Ulusoy Karatopuk D (01 Ocak 2022) Endokrin Bozucuların Üreme ve Gelişim Toksisitesi Üzerine Etkileri. Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi 6 1 166–174.
IEEE
[1]M. Tıkırdık ve D. Ulusoy Karatopuk, “Endokrin Bozucuların Üreme ve Gelişim Toksisitesi Üzerine Etkileri”, Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, c. 6, sy 1, ss. 166–174, Oca. 2022, doi: 10.46237/amusbfd.978800.
ISNAD
Tıkırdık, Muazzez - Ulusoy Karatopuk, Dilek. “Endokrin Bozucuların Üreme ve Gelişim Toksisitesi Üzerine Etkileri”. Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi 6/1 (01 Ocak 2022): 166-174. https://doi.org/10.46237/amusbfd.978800.
JAMA
1.Tıkırdık M, Ulusoy Karatopuk D. Endokrin Bozucuların Üreme ve Gelişim Toksisitesi Üzerine Etkileri. Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi. 2022;6:166–174.
MLA
Tıkırdık, Muazzez, ve Dilek Ulusoy Karatopuk. “Endokrin Bozucuların Üreme ve Gelişim Toksisitesi Üzerine Etkileri”. Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, c. 6, sy 1, Ocak 2022, ss. 166-74, doi:10.46237/amusbfd.978800.
Vancouver
1.Muazzez Tıkırdık, Dilek Ulusoy Karatopuk. Endokrin Bozucuların Üreme ve Gelişim Toksisitesi Üzerine Etkileri. Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi. 01 Ocak 2022;6(1):166-74. doi:10.46237/amusbfd.978800