Modifiye Görsel Manyetik Rezonans Derecelendirme Skalası’nın Alzheimer Hastalığında Kullanımı ve Kognitif Gerileme ile İlişkisi
Öz
Amaç: Alzheimer hastalığı (AH) araştırmaları için daha ileri nörogörüntüleme teknikleri geliştirilmiş olsa da, yapısal manyetik rezonans görüntüleme (MRG) AH’nin klinik tanısında önemini korumaktadır. Birçok parametreyi değerlendiren kapsamlı görsel MRG derecelendirme ölçeklerinin, hastalığın kognitif ve davranışsal görünümleriyle ilişkisi yeterince araştırılmamıştır. Bu çalışmada, Modifiye Görsel Manyetik Rezonans Derecelendirme Skalası’nın (MGMRDS) 7 alt bölümünün, AH tanısı almış hastaların demografik, kognitif ve davranışsal verileri ile korelasyonunu değerlendirmek amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntemler: Retrospektif çalışmamıza beyin MRG ve nöropsikometrik test (NPT) verileri olan, Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve Sayımsal Elkitabı (DSM-IV-TR) ölçütleri ile Ulusal Nörolojik ve İletişimsel Bozukluklar ve İnme Enstitüsü & Alzheimer Hastalığı ve İlişkili Bozukluklar Derneği (NINCDS–ADRDA) kriterleri temelinde AH tanısı almış, 50 yaş ve üzeri toplam 42 hasta dahil edildi. Beyin MRG verileri, hasta yaş, cinsiyet ve tanı verilerine kör bir nöroradyolog tarafından MGMRDS kullanılarak değerlendirildi. MGMRDS verilerinin kognitif ve davranışsal test sonuçlarıyla korelasyonu incelendi.
Bulgular: Hastaların %61,9’u kadın, yaş ortalaması 75,19±9,26 (53–92) yıl idi. Ortalama eğitim süresi 5,02±4,84 (0–15) yıl, ortalama hastalık süresi 4,52±2,94 yıldı. Ortalama Mini Mental Durum Testi skoru 18,51±5,43 (4–30) iken, ortalama Klinik Demans Derecelendirmesi (KDD) skoru 1,07±0,42 (0,5–2,0) idi. Sulkal atrofi puanları uzun süreli hatırlama ve yüz tanıma ile negatif korele idi; ventriküler atrofi skorları ise öğrenme puanları, meyve–insan ve yüz tanıma değişkenleri ile ters korelasyon gösterdi. Anlık hatırlama, öğrenme puanı, kendiliğinden hatırlama, meyve–insan ve KDD değişkenleri ile mediyal temporal atrofi değişkeni arasında anlamlı ilişki gözlendi.
Tartışma ve Sonuç: Beyin MRG’ye dayalı görsel derecelendirme skalaları kullanmak, demans değerlendirmelerinde tanıyı doğrulayıcı, ucuz ve pratik bir yaklaşımdır. MGMRDS, kognitif (yürütücü işlevler, bellek, dikkat, dil) verilerle de anlamlı korelasyon göstermektedir. Bu ölçeği daha geniş hasta gruplarında değişik kognitif bozukluklarda değerlendirecek çalışmalar klinik açıdan faydalı olacaktır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- 1. Frisoni GB, Fox NC, Jack CR Jr, Scheltens P, Thompson PM. The clinical use of structural MRI in Alzheimer disease. Nat Rev Neurol. 2010;6(2):67–77.
- 2. Harper L, Barkhof F, Scheltens P, Schott JM, Fox NC. An algorithmic approach to structural imaging in dementia. J Neurol Neurosurg Psychiatry. 2014;85(6):692–8.
- 3. Scheltens P, Leys D, Barkhof F, Huglo D, Weinstein HC, Vermersch P, ve ark. Atrophy of medial temporal lobes on MRI in “probable” Alzheimer’s disease and normal ageing: diagnostic value and neuropsychological correlates. J Neurol Neurosurg Psychiatry. 1992;55(10):967–72.
- 4. Reiman EM, Brinton RD, Katz R, Petersen RC, Negash S, Mungas D, ve ark. Considerations in the design of clinical trials for cognitive aging. J Gerontol A Biol Sci Med Sci. 2012;67(7):766–72.
- 5. Dickerson BC, Goncharova I, Sullivan MP, Forchetti C, Wilson RS, Bennett DA, ve ark. MRI-derived entorhinal and hippocampal atrophy in incipient and very mild Alzheimer’s disease. Neurobiol Aging. 2001;22(5):747–54.
- 6. de Toledo-Morrell L, Stoub TR, Bulgakova M, Wilson RS, Bennett DA, Leurgans S, ve ark. MRI-derived entorhinal volume is a good predictor of conversion from MCI to AD. Neurobiol Aging. 2004;25(9):1197–203.
- 7. Du AT, Schuff N, Kramer JH, Rosen HJ, Gorno-Tempini ML, Rankin K, ve ark. Different regional patterns of cortical thinning in Alzheimer’s disease and frontotemporal dementia. Brain. 2007;130(4):1159–66.
- 8. Dallaire-Théroux C, Callahan BL, Potvin O, Saikali S, Duchesne S. Radiological–pathological correlation in Alzheimer’s disease: systematic review of antemortem magnetic resonance imaging findings. J Alzheimers Dis. 2017;57(2):575–601.
- 9. Capizzano AA, Ación L, Bekinschtein T, Furman M, Gomila H, Martínez A, ve ark. White matter hyperintensities are significantly associated with cortical atrophy in Alzheimer’s disease. J Neurol Neurosurg Psychiatry. 2004;75(6):822–7.
- 10. Chandra A, Dervenoulas G, Politis M, Alzheimer’s Disease Neuroimaging Initiative. Magnetic resonance imaging in Alzheimer’s disease and mild cognitive impairment. J Neurol. 2019;266(6):1293–302.